آشناییزدایی از شر
کتاب «فلسفه شر» نوشته لارس اسوندسن که مدتی پیش با ترجمه احسان سناییاردکانی در نشر بیدگل منتشر شده بود و چاپ تازهای از آن اخیرا منتشر شده، تنها کتابی درباره شر نیست بلکه بیشتر تلاشی برای آشناییزدایی از شر و شرحی اجمالی بر شیوههای تبدیلکردن دنیا به یک جای بهتر است.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: کتاب «فلسفه شر» نوشته لارس اسوندسن که مدتی پیش با ترجمه احسان سناییاردکانی در نشر بیدگل منتشر شده بود و چاپ تازهای از آن اخیرا منتشر شده، تنها کتابی درباره شر نیست بلکه بیشتر تلاشی برای آشناییزدایی از شر و شرحی اجمالی بر شیوههای تبدیلکردن دنیا به یک جای بهتر است.
لارس اسوندسن در این اثر مانند اغلب آثارش، افزون بر ارائه دورنمایی از تاریخچه نظریات و تبیینهای فلسفی موجود درباره چیستی و چرایی شر، روایت شخصی خود را نیز ارائه میکند که در نقش یک پیشدرآمد جذاب بر اهمیت فلسفه اخلاق و فلسفه سیاسی ظاهر میشود.
او از سویی دیگر در مقام شارح و منتقد، با واشکافی انواع توجیهات الهیاتی در دلالت بر وجود شر و سپس راستیآزمایی استدلال عقلانی کانت در باب شر ریشهای، نقطهضعفهای نظری نسبت اختیار و شر را برمیشمرد و از طرف دیگر در مقام فلسفهدان، درونمایی از تحولات متأخرتر اندیشهورزی راجع به مسئله شر را ارائه میدهد و زمینه را برای تغییر رویکرد به شر از مسئلهای نظری به یک مسئله علمی فراهم میکند.
«فلسفه شر» با تکیه بر فلسفه، تاریخ و روانشناسی، این پدیده را در حکم جنبهای عادی از زندگی در جامعه معاصر بررسی میکند؛ جنبهای که علاوه بر پیامدهای اخلاقی و سیاسی، در زندگی روزمرهمان هم عواقب و اثرات ملموسی دارد. کتاب پس از مرور تعاریف شر در نظریات فلسفی و الهیاتی، به ابعاد اخلاقی و انسانی این پدیده میپردازد و در نهایت وجوه نظری و عملی را به هم پیوند میدهد: در زندگی واقعی عملا در برابر شرارت چه کاری از دستمان برمیآید؟ آیا میتوانیم فارغ از اصول و باورها، مواجهه اخلاقیمان با جامعه را با تکیه بر حس مسئولیتپذیری و توجه به عواقب اعمالمان سامان دهیم؟ آیا میشود با چنین رویکردی به الگویی ملموس و منطقی برسیم که در حوزه پیچیده و پرحرفوحدیث سیاستورزی و حکومتداری هم به کار بیاید؟
در نهایت، شر مسئلهای است که گذشته از تفسیر و درکش باید در سطوح فردی، اخلاقی و سیاسی واکنشی هم به آن نشان داد. به عقیده اسوندسن شر را نباید توجیه کنیم، نباید با اکتفاکردن به توضیحات و تفاسیر از اهمیتش بکاهیم، نباید با آن کنار بیاییم. در عوض باید دربارهاش کاری انجام دهیم و از افراد دیگر و نهادهای اجتماعیمان هم همین طلب را داشته باشیم. اگرچه شرارت چیز عجیبوغریبی نیست و پدیدهای آشنا و گاهی حتی پیشپاافتاده است، اما به عقیده لارس اسوندسن، ما زبانی را که بتوانیم به واسطه آن درباره شر بگوییم و بشنویم از دست دادهایم. اغلب آن را مفهومی غریب و موهوم میبینیم، یادگاری از گذشتههای دور و جوامع نامتمدن که هیچ ارتباطی به واقعیتهای زندگی پیچیده امروز ما ندارد. اما شر مسئلهای اخلاقی است که همیشه عملا با آن درگیریم: همه، به عمد یا ناآگاهانه، هم قربانی شرارت میشویم و هم مرتکب آن. لارس اسوندسن استاد فلسفه دانشگاه برگن نروژ است. او همچنین در زمینه ادبیات غیرداستانی مشغول بوده و تاکنون جوایز متعددی کسب کرده است. آثار اسوندسن تاکنون به بیش از 35 زبان ترجمه شده است. درک حیوانات، فلسفه شر، فلسفه تنهایی، فلسفه ملال و فلسفه ترس ازجمله آثار مشهور او هستند.
آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.
