آیا گشایشی در راه است؟

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

 مهدی بازرگان: در شرایطی که فضای منطقه‌ای و بین‌المللی بیش از هر زمان دیگری به سمت تشدید تنش، سنگین‌ترشدن معادلات جنگ و کم‌رنگ‌ترشدن کانال‌های دیپلماتیک حرکت می‌کند، خبرگزاری تسنیم در گزارشی مدعی شد آمریکایی‌ها در متن جدید پیشنهادی خود، برخلاف متون پیشین، پذیرفته‌اند تحریم‌های نفتی ایران را در طول دوره مذاکرات «Waive» یا به تعبیر دیگر به‌صورت موقت اسقاط و تعلیق کنند.

بنا بر ادعای این رسانه، آمریکا در حالی این انعطاف را مطرح کرده که پیش‌تر فقط درباره برخی معافیت‌های محدود سخن گفته می‌شد و تهران نیز همواره بر لغو کامل تحریم‌ها به‌ عنوان بخشی از هر توافق احتمالی تأکید داشته است. تسنیم همچنین پیش‌تر به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکره‌کننده مدعی شده بود‌ ایران متن جدید خود را در ۱۴ بند و از طریق واسطه پاکستانی به طرف آمریکایی ارائه کرده است. به گفته این منبع، متن جدید ایران بر «پایان جنگ» و همچنین اقدامات اعتمادساز طرف آمریکایی متمرکز است. در همین چارچوب، ابراهیم رضایی نیز پس از جلسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، با حضور کاظم غریب‌آبادی اعلام کرد ‌پیشنهادهایی میان ایران و آمریکا از طریق پاکستان رد‌و‌بدل شده و تهران در هر توافق احتمالی بر پایان جنگ در همه جبهه‌ها، خروج نیروهای آمریکایی از پیرامون ایران، رفع محاصره دریایی، لغو تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های ایران تأکید دارد. با‌این‌حال، تا لحظه تنظیم این گزارش، هیچ مقام رسمی‌ای در تهران یا واشینگتن نسبت به ادعای مطرح‌شده درباره پذیرش اسقاط تحریم‌های نفتی واکنشی نشان نداده و هیچ موضع‌گیری رسمی دال بر تأیید یا تکذیب این خبر منتشر نشده است.

همین سکوت، در کنار فضای پیچیده و مبهم حاکم بر مذاکرات، باعث شده بسیاری از ناظران با احتیاط به این خبر نگاه کنند؛ به‌ویژه آنکه در هفته‌های اخیر، نشانه‌های ناامیدی از آینده مذاکرات بیش از هر زمان دیگری افزایش یافته و فضای رسانه‌ای نیز به‌شدت تحت تأثیر تحولات میدانی و امنیتی قرار گرفته است.

  سایه تهدیدهای ترامپ و ابهام در آینده مذاکرات

موضوع دیگری که می‌تواند ادعای اسقاط تحریم‌های نفتی را با تردید مواجه کند، ناظر بر مواضع تند ترامپ در روزهای اخیر است. رئیس‌جمهور آمریکا روز یکشنبه طی پیامی در شبکه اجتماعی تروث‌سوشال، لحن تهدیدآمیزی علیه تهران اتخاذ کرد و نوشت: «زمان برای ایران در حال گذر است. بهتر است آنها سریع اقدام کنند، وگرنه چیزی باقی نخواهد ماند». ترامپ همچنین در گفت‌وگو با مجله فورچن مدعی شد: «ایرانی‌ها یک معامله می‌کنند و بعد برگه‌ای می‌دهند که هیچ ارتباطی با معامله ندارد‌». این مواضع، دست‌کم در ظاهر، با ادعای انعطاف جدید واشینگتن درباره تحریم‌های نفتی همخوانی چندانی ندارد و همین مسئله احتمال «خبر‌درمانی»‌بودن این فضاسازی را تقویت می‌کند. در همین حال، برخی رسانه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی نیز جزئیاتی از پیشنهادهای اخیر ایران منتشر کرده‌اند. کانال ۱۲ اسرائیل به نقل از خبرنگار خود، آمیت سگال، مدعی شد در پیشنهاد جدید ایران، هیچ اشاره‌ای به مسئله تنگه هرمز نشده و تهران همچنین تعهدی با «ارزش نامشخص» درباره عدم تولید سلاح هسته‌ای ارائه کرده است. او مدعی شد‌ در این متن، اشاره مستقیمی نیز به موضوع غنی‌سازی اورانیوم نشده است. این ادعاها بعدا از سوی جنیفر گریفین، خبرنگار فاکس‌نیوز‌ نیز بازنشر شد. از سوی دیگر، نقش پاکستان در میانجیگری میان تهران و واشینگتن همچنان پررنگ به نظر می‌رسد. خبرنگار الجزیره به نقل از منبعی در وزارت کشور پاکستان گزارش داد محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، سفر خود به تهران را یک روز تمدید کرده و تلاش‌های اسلام‌آباد بر حفظ عدم تنش و باز ‌نگه‌داشتن مسیر مذاکرات متمرکز است. همچنین شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، ابراز امیدواری کرده دور جدیدی از مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام‌آباد برگزار شود. با وجود این تحرکات، مجموعه داده‌ها و مواضع موجود همچنان نشان می‌دهد آینده مذاکرات در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. از یک سو اخبار غیررسمی از تبادل پیام‌ها و احتمال برخی انعطاف‌ها حکایت دارد و از سوی دیگر، لحن تهدیدآمیز واشینگتن و تداوم فضای جنگی، چشم‌انداز دستیابی به توافقی پایدار را دشوارتر کرده است. در چنین شرایطی، به نظر می‌رسد ادعای پذیرش اسقاط تحریم‌های نفتی از سوی آمریکا، بیش از آنکه نشانه یک تحول قطعی در مسیر مذاکرات باشد، تلاشی رسانه‌ای برای تزریق امید به فضای سیاسی و اقتصادی باشد؛ موضوعی که صحت و سقم آن فقط با واکنش‌های رسمی تهران و واشینگتن روشن خواهد شد.