محمود کلاری: مسئله سینما قاب عمودی یا افقی نیست!

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

دومین کارگاه آموزشی جشنواره ریلیمو – اولین جشنواره استعدادیابی سریال‌های کوتاه عمودی- با حضور محمود کلاری فیلم‌بردار، هادی مقدم‌دوست فیلم‌نامه‌نویس و کارگردان، مجید توکلی کارگردان، میثم مولایی تدوینگر و مسعود خاکباز نویسنده در خانه هنرمندان ایران برگزار شد. هنرجویان در این کارگاه‌ها که از ساعت ۱۳ تا ۲3 برگزار شد با مؤلفه‌های نگارش فیلم‌نامه، فیلم‌سازی، تدوین، قاب دوربین و... در فیلم و‌ سریال‌های عمودی آشنا شدند.

قاب سوژه باید از اساس در خدمت معنا باشد

به گزارش «شرق»، محمود کلاری، کارگردان و فیلم‌بردار پیشکسوت سینما در این کارگاه، با اشاره به اهمیت انتخاب قاب متناسب با سوژه گفت: باید جوری قاب را انتخاب کنیم که از اساس در جهت آن چیزی باشد که می‌خواهیم نشان بدهیم. این نکته مهمی است. وی در ادامه تأکید کرد: ایده، کانسپت، مضمون یا هر چیزی که هست، باید مشخص کند که چه مفهومی می‌خواهد منتقل شود. شما مجموعه‌ای از تصاویر را پشت سر هم قرار می‌دهید و این تصاویر باید یک معنا را منتقل کنند. این ماجرا باید به شکلی ساخته و پرداخته شود که تأثیر خودش را بگذارد و انتخاب هر قاب و هر حرکت دوربین باید در خدمت چیزی باشد که می‌خواهید بگویید و نه اینکه مثلا یک قاب افقی را عمودی کنید.

او به شرکت‌کنندگان در کارگاه تأکید کرد: اگر قرار باشد نکته‌ای در کار شما چشمگیر باشد یکی از مهم‌ترین ویژگی‌ها همین است که ایده اساسا برای ورتیکال و قالب عمودی ساخته شده باشد و اگر آن را افقی کنیم یا تغییرات دیگری داشته باشیم دیگر آن محصول اولیه نباشد یعنی غیر آن ممکن نباشد. شما در مسیری که فیلم می‌سازید، متوجه می‌شوید که گاهی شکل دیگری از همین گرامر و همین قواعد کار می‌کند، اما اصول، چارچوب‌های اولیه و بنیادهای آن، به گمانم تفاوت اساسی با هم ندارند.

کلاری با تأکید بر اینکه مسئله اصلی فیلم‌ساز، عمودی یا افقی بودن کادر نیست، توضیح داد: اساسا تمرکز فیلم‌سازان بر کادر عمودی یا افقی نیست؛ مسئله، عناصری است که ترکیب را به وجود می‌آورند. پدیده‌ها، اشیایی که در کادر قرار دارند، خطوط، نور و کنتراست؛ اینکه بخشی از عناصر روشن‌تر و بخشی تاریک‌تر باشند و چگونه اینها را کنار یکدیگر بچینیم تا یک قاب دلپسند یا قابل توجه شکل بگیرد. این قواعد، اصول و زمینه‌ها تفاوت چندانی با هم ندارند. شما برای کاری که می‌خواهید انجام بدهید، ابتدا متن، فیلم‌نامه، طرح یا سیناپس را که شاید فقط کلیت و شرح ماجرا را بیان می‌کند، در ذهن و شکل خودتان می‌پرورانید و وقتی به دکوپاژ، شات‌لیست یا پلان‌هایی که قرار است بنویسید می‌رسید، باید از همان ابتدا این‌گونه فکر کنید.

از ترس جذاب‌نبودن سراغ کلیشه‌ها نروید

هادی مقدم‌دوست، فیلم‌نامه‌نویس و کارگردان سینما و تلویزیون نیز در این کارگاه با تأکید بر ضرورت شجاعت نویسنده در مواجهه با کلیشه‌ها گفت: یکی از نگرانی‌های اصلی فیلم‌نامه‌نویس این است که اثرش جذاب نباشد، کشش نداشته باشد، موفق نشود یا نتواند مخاطب را با خود همراه کند. همین نگرانی ممکن است او را به سمت کلیشه‌ها ببرد؛ چون کلیشه قبلا جواب داده و خیال نویسنده را راحت می‌کند. وی افزود: نویسنده باید نسبت به خودش و نگرانی‌های خودش جرأت داشته باشد. حتی اگر برای ایده‌گرفتن سراغ هوش مصنوعی برویم، ممکن است به دلیل اتکا به داده‌های موجود، همان کلیشه‌های تکرارشده را دریافت کنیم. بنابراین باید از محدوده‌های آشنا فراتر رفت و به دنبال امکان‌های تازه بود.

نویسنده سریال «وضعیت سفید» با اشاره به ضرورت گسترش ایده‌یابی گفت: برای جلوگیری از اتفاقات کلیشه‌ای، باید «مدخل‌های ایده‌یابی» را گسترده کنیم. نویسنده باید شمه‌های مختلف خود را در ایده‌یابی فعال کند و به جای اینکه دائما از یک تکنیک استفاده کند، موقعیت‌ها و شخصیت‌های تازه را کشف کند.

میزانسن‌های ساده، کات‌های کم و اهمیت بازیگر

مجید توکلی، کارگردان سینما نیز در ادامه بیان کرد: در قاب عمودی باید حواسمان باشد که قرار نیست با میزانسن‌های پیچیده خودمان را نشان بدهیم. کارگردانی باید در خدمت قصه باشد. مخاطبی که در مترو، مطب دکتر یا محل کار با موبایل سریال می‌بیند، بیش از هر چیز می‌خواهد قصه جذابی ببیند. اگر قصه درست تعریف شود، مخاطب با آن همراه می‌شود، حتی اگر از نظر تکنیکی همه چیز ایدئال نباشد. این کارگردان توصیه کرد: معمولا بهتر است تعداد کاراکترها در صحنه محدود باشد و قصه ساده‌تر و مستقیم‌تر روایت شود.

وی ادامه داد: زیادکردن کات‌ها هم لزوما به معنای جذاب‌ترشدن نیست. پرکات‌بودن می‌تواند مخاطب را خسته کند و تمرکزش را از بین ببرد. باید بدانیم کجا کات بزنیم و چرا کات می‌زنیم.

شایان ذکر است نخستین جشنواره «ریلیمو» با شعار «داستانت را عمودی روایت کن!»، به همت فیلیمو برگزار می‌شود و آخرین مهلت ارسال آثار به این رویداد پایان مهرماه ۱۴۰۵ و از طریق  filimo.com/reelimofest اعلام شده است.