تورم و زندگی مایع

همکار خانم قدیمی و دانشگاهی ما که در یکی از شهرهای نزدیک تهران مشغول به کار است، برای هماهنگی برگزاری یک وبینار علمی، با من تماس می‌گیرد. بعد از هماهنگ‌کردن کار از من می‌پرسد شما که معمولا پیش‌بینی‌های درستی دارید، آیا دوباره جنگ می‌شود؟ به او پاسخ می‌گویم بله و توضیحات بیشتری به او می‌دهم. به من می‌گوید، دیشب ساعت دو شب از خواب برخاسته و در نیمه‌شب از خدا خواسته، اگر تورم به این شکل بی‌رویه افزایش می‌یابد...، دیگر تحمل این همه فشار‌های ناشی از تورم را ندارد.‌ شرایط سختش را توضیح می‌دهد و سکوت می‌کند، توضیح می‌دهد و سکوت می‌کند و بدین‌سان «مورس اجتماعی» شکل می‌گیرد؛ پیام، سکوت، پیام، سکوت. این سکوت نباید سکوت بماند و باید تبدیل به پیام دیگری شود تا گیرنده پیامی برای آن پیدا شود. آن‌هم در کشوری که تمدن هفت هزار ساله‌ای را آفریده که محوریت آن تمدن، در آفرینش پیام، فرستادن پیام، شنیدن پیام و پذیرش پیام بوده است و بدین‌سان مانا مانده و باید مانا بماند.

این دعای نیمه‌شب همکار پرتلاش و صادق ما، آیینه روز جامعه ما و کلید درک احساس جمعی و بیان تلخ و‌ بی‌پرده و بی‌پیرایه مافی‌الضمیر آحاد جامعه و نشانگر میزان انباشت فشارهای اقتصادی و اجتماعی غیرعادی بر افراد عادی جامعه ماست.

زیگمونت باومن (Zigmount Bauman)، جامعه‌شناس برجسته لهستانی، مفهومی به نام «زندگی مایع» (Liquid Life) دارد که می‌تواند در تحلیل و تأثیر پدیده تورم بر زندگی جامعه ایرانی به ما کمک کند.

از نظر زیگمونت باومن، زندگی مایع زندگی‌ای است که در آن به دلایل متفاوت مانند تکنولوژی، ناامنی، بی‌ثباتی و روابط انسانی گذرا، زندگی انسانی از ثبات خارج می‌شود و تغییرات ناخواسته متداوم، اضطراب، بی‌قراری و ترس، «زندگی صلب» (Solid Life) را به «زندگی مایع» تبدیل می‌کند.

در این حالت در «زندگی مایع»، چیز ثابتی در زندگی وجود ندارد و زندگی، متناسب و متأثر از بی‌ثباتی‌ها و ناامنی‌ها از قرار خارج شده و ژله‌ای، مایع و بی‌شکل می‌شود. در زندگی مایع، فرد در «حالت بقا» (Survival Mode) قرار می‌گیرد و فشار‌های پایدار ناپایداری و بی‌ثباتی، تمام دارایی‌های مادی و معنوی فرد و پناهگاه‌های روانی انسان را ذوب کرده و فرومی‌پاشاند.

و امروزه تورم در ایران با ما چه‌ها که نمی‌کند و چگونه زندگی‌های قوام‌یافته و صلب ما در ایران را ذوب کرده و مایع می‌کند. تورم دورقمی در یک دهه اخیر، تورم نقطه به نقطه حدود 80 درصد، تورم سالانه بیش از 50 درصد، تورم کالا‌های خوراکی و دارو تا 300 درصد، چهارمین کشور پرتورم جهان و دومین کشور تورم تجمیعی جهان، چیزی برای ثبات در جامعه نمی‌گذارد و همه چیز را مایع می‌کند. ‌با این تورم، ما درآمد ثابت، شغل ثابت، خانه ثابت، هویت ثابت، برنامه ثابت، فکر ثابت، معیشت ثابت و زندگی ثابت نداریم. ما دیگر ثابت نیستیم و مایع شده‌ایم. ما «زندگی مایع» داریم.

یک بار دیگر، آخرین صحبت‌های همکارم را در ذهنم مرور می‌کنم تا اگر رمزی در آن نهفته باشد، آن را کشف کنم.

او سه بار سکوت کرد، سه بار سخن گفت و سه بار دیگر، سکوت.

نقطه، نقطه، نقطه/ خط، خط، خط/ نقطه، نقطه، نقطه

بله، او کمک می‌خواهد. آیا کسی هست که او را یاری کند؟‌