وقتی سوگ جمعی میشود
در دورههایی از تاریخ اجتماعی، اندوه فقط تجربهای فردی نیست؛ بخش زیادی از افراد جامعه همزمان در حال سوگواری هستند. در چنین بزنگاههایی، سوگ به احساسی فراگیر بدل میشود که در لایههای مختلف زندگی اجتماعی جریان مییابد و خود را در گفتار عمومی، روابط روزمره و حتی تصمیمهای جمعی نشان میدهد. این اندوه مشترک، اگرچه میتواند همبستگی و همدلی اجتماعی را تقویت کند، اما در صورت نادیدهگرفتن، به فرسودگی روانی و بیاعتمادی مزمن در سطح جامعه میانجامد.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
در دورههایی از تاریخ اجتماعی، اندوه فقط تجربهای فردی نیست؛ بخش زیادی از افراد جامعه همزمان در حال سوگواری هستند. در چنین بزنگاههایی، سوگ به احساسی فراگیر بدل میشود که در لایههای مختلف زندگی اجتماعی جریان مییابد و خود را در گفتار عمومی، روابط روزمره و حتی تصمیمهای جمعی نشان میدهد. این اندوه مشترک، اگرچه میتواند همبستگی و همدلی اجتماعی را تقویت کند، اما در صورت نادیدهگرفتن، به فرسودگی روانی و بیاعتمادی مزمن در سطح جامعه میانجامد. در سوگ جمعی، افراد ممکن است بپرسند: «چرا این اتفاق افتاد؟ آیا باز هم تکرار میشود؟ آینده چه میشود؟». این پرسشها، تجربه سوگ را از سطح احساس غم فراتر برده و آن را به بحرانی معنایی تبدیل میکند. پژوهشهای روانشناسی نشان میدهند سوگ جمعی میتواند با ترکیبی از واکنشهای هیجانی، شناختی و جسمانی همراه باشد؛ ازجمله غم و اندوه پایدار بدون علت شخصی مشخص، خشم، احساس بیعدالتی یا سرزنش مداوم، اضطراب، ناامنی و پیشبینی فاجعه، بیحسی هیجانی یا کرختی عاطفی، اختلال تمرکز، خستگی ذهنی و افت کارکرد روزمره و فرسودگی ناشی از مواجهه مکرر با اخبار ناگوار.
«نازنین آهنگری»، دکترای روانشناسی بالینی، به ایرنا درباره سوگ میگوید: «فرد سوگوار را نباید از سوگواری منع کرد؛ یعنی نباید او را از صحبت درباره اتفاق دردناک منع کرد و نخواهیم نابهنگام به سمت زندگی عادی و فعالیتها و روابط معمولی گذشته بازگردد. سیستم روانی انسان برای اینکه بتواند با فقدانها و فجایع کنار بیاید، به زمان نیاز دارد».
راهکارهای عملی برای عبور سالمتر از سوگ جمعی
* احساساتت را به رسمیت بشناس: گفتن این جمله به خودت مهم است: احساسم قابل فهم است، حتی اگر فقدان شخصی نداشته باشم. انکار یا کوچکنمایی هیجانها، آنها را فرسایندهتر میکند.
* بدن را وارد فرایند ترمیم کن: پیادهروی، تمرینهای تنفسی، حرکات کششی یا هر فعالیت بدنی ملایم به تنظیم هیجانی کمک میکند؛ زیرا سوگ فقط ذهنی نیست، در بدن هم ذخیره میشود.
*. ارتباط انسانی را حفظ کن: صحبت با دیگران، حتی درباره احساسات مشترک، اثر محافظتی دارد. سوگ جمعی در انزوا تشدید و در ارتباط تعدیل میشود.
*. معناهای کوچک اما واقعی بساز: در شرایطی که معناهای بزرگ فرو میریزند، تمرکز بر کنشهای کوچک قابل کنترل (کمک، مراقبت، یادگیری، خلق) میتواند حس عاملیت را بازگرداند.
سوگ جمعی
سوگ جمعی، واکنشی انسانی به رنجهای مشترک است. فهم این پدیده کمک میکند بهجای سرزنش خود یا دیگران، با آگاهی و همدلی بیشتری از این دوره عبور کنیم. ترمیم روانی، فرایندی فردی–جمعی است و هیچکس قرار نیست این مسیر را بهتنهایی طی کند. آهنگری در این رابطه گفت: «فرد داغدیده نیازمند حمایتهای مستقیم و غیرمستقیم توسط اطرافیان و حتی مراقبتهایی برای برآوردهشدن نیازهای اولیه است و درواقع نباید این فرد رها شود».
بسیاری از افراد جامعه به واسطه اتفاقات اخیر در دیماه ۱۴۰۴ داغدار عزیزان خود هستند و این داغ تبدیل به سوگ جمعی شده است. در این وضعیت، برخی افراد و رسانهها با دستهبندیکردن جامعه و اهانت به عزیزان ازدسترفته، بر این زخم نمک میپاشند و داغ را تشدید میکنند.
آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.
