تقویت روند هجینگ در خلیج فارس
سیاست هجینگ (Hedging policy) معانیای متفاوت اما نزدیک به هم دارد. در آیندهپژوهی، ترسیم راهکارهای بدیل در صورت ناکارآمدی راهکار در حال اجرا را هجینگ میگویند. هجینگ در سیاست خارجی، موازنهسازی یا موازنهگرایی ژئوپلیتیک است؛ بهگونهای که قدرتهای منطقهای از طریق یارکشی از بیرون یا اتحاد با قدرتهای برونمنطقهای سعی میکنند توازن قدرت در منطقه را به سود خود تغییر دهند.
سیاست هجینگ (Hedging policy) معانیای متفاوت اما نزدیک به هم دارد. در آیندهپژوهی، ترسیم راهکارهای بدیل در صورت ناکارآمدی راهکار در حال اجرا را هجینگ میگویند. هجینگ در سیاست خارجی، موازنهسازی یا موازنهگرایی ژئوپلیتیک است؛ بهگونهای که قدرتهای منطقهای از طریق یارکشی از بیرون یا اتحاد با قدرتهای برونمنطقهای سعی میکنند توازن قدرت در منطقه را به سود خود تغییر دهند.
سیاست هجینگ یا موازنهگرایی ژئوپلیتیک، روندی با قدمت صدساله در منطقه دارد و نقطه آغازین آن را باید در تاریخ منطقه پیش از فروپاشی عثمانی -«اتحاد عثمانی با آلمان به منظور موازنهکردن روسیه تزاری»- دنبال کنیم. این روند تاریخی از آن موقع تاکنون در فرمهای مختلف تجلی پیدا کرده است؛ اما بهطور مشخص پس از بهار عربی ۲۰۱۱ سیاست هجینگ با پیشتازی عربستان سعودی در منطقه تقویت شد. سقوط حسنی مبارک در مصر زنگ خطری برای حاکمان سعودی بود تا با تنوعبخشی در روابط با قدرتهای بزرگ، علاوه بر کاهش وابستگی امنیتی به آمریکا، فرصتهای جدید اقتصادی و سیاسی برای خود ایجاد کنند و موازنه ژئوپلیتیک را نیز به نفع خود در منطقه تغییر دهند. گسترش روابط عربستان با اروپا، روسیه و بهخصوص چین را باید در ذیل سیاست هجینگ تعبیر و تفسیر کرد. عربستان با اروپا و روسیه عمدتا هجینگ سیاسی و با چین عمدتا هجینگ اقتصادی را دنبال میکند. پیمان نظامی عربستان با پاکستان که در ادامه مشوق پیمان نظامی سایر کشورهای شورای همکاری ازجمله پیمان نظامی کویت با پاکستان در چند روز گذشته شده است، ذیل هجینگ نظامی عربستان قرار میگیرد.
حالا ببینیم سیاست هجینگ چه فرصتها و تهدیدهایی را متوجه ایران خواهد کرد.
فرصتها:
۱. با حضور و نفوذ چین، روسیه، پاکستان و احتمالا هند (از طریق امارات) در منطقه، سیاست هجینگ موجب میشود انحصار نظم لیبرال در منطقه از آمریکا گرفته شود.
۲. رقابت قدرتهای بزرگ در منطقه در سایه سیاست هجینگ افزایش مییابد و این فرصتی برای بازی ماهرانه ایران در شکاف میان قدرتهای بزرگ را فراهم میکند.
۳. هجینگ در بلندمدت وابستگی امنیتی کشورهای عربی به آمریکا را کاهش میدهد.
۴. با توجه به پیوندهای ژئوپلیتیک ایران با ترکیه و پاکستان، هجینگ عربستان و کویت با پاکستان برخلاف تصور خیلیها برای ایران تهدید نیست بلکه ثباتآفرین است.
۵. سیاست هجینگ مزیت ژئوپلیتیک ایران بهویژه تنگه هرمز را تقویت میکند.
تهدیدها:
۱. سیاست هجینگ، نظم منطقهای درونزا را با اخلال مواجه میکند و نقش قدرتهای بزرگ در نظم منطقهای (نظم برونزا) را تقویت میکند.
۲. هجینگ انگیزههای آمریکا برای تقویت حضور در منطقه (برای کنترل روسیه و چین) و حفظ جایگاه آن کشور را افزایش میدهد.
۳. هجینگ تقویتکننده فرایند عادیسازی روابط اعراب با اسرائیل است.
۴. تقویت اهمیت تنگه هرمز بر اثر هجینگ میتواند هم به احداث کریدورهای بدیل منجر شود و هم اجماع شورای امنیت را علیه ایران فراهم کند.
۵. هجینگ در خلیج فارس میتواند جایگاه ایران در سیاست خارجی چین و روسیه را تضعیف کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
