میدان رسانه ضعیفترین و همزمان تعیینکنندهترین میدان است
نشست «الزامات ارتباطی دولت، دانشگاه و رسانه در دوره جنگ و پساجنگ» با تمرکز بر نسبت میان دانشگاه، رسانه و حاکمیت، از سوی معاونت پژوهشی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد. در این نشست هادی خانیکی، فاطمه مهاجرانی، علی ربیعی و جمعی از استادان رشته ارتباطات حضور داشتند.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
نشست «الزامات ارتباطی دولت، دانشگاه و رسانه در دوره جنگ و پساجنگ» با تمرکز بر نسبت میان دانشگاه، رسانه و حاکمیت، از سوی معاونت پژوهشی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد. در این نشست هادی خانیکی، فاطمه مهاجرانی، علی ربیعی و جمعی از استادان رشته ارتباطات حضور داشتند. به گزارش جماران، شجاع احمدوند، رئیس دانشگاه علامه طباطبایی، در آغاز این نشست با تأکید بر همافزایی دانشگاه و رسانه، سه نقش محوری برای دانشگاهیان در مواجهه با بحرانهای نظامی و امنیتی را برشمرد. او نخست از دانشگاهیان بهمثابه «مورخان لحظهای» یاد کرد؛ کسانی که باید در شبکههای اجتماعی و جمعهای تخصصی حضور فعال داشته باشند تا رویدادها بهصورت روشمند ثبت شوند و میدان به شایعه، دادههای پراکنده و «عقدهگشاییهای مجازی» واگذار نشود. وی سپس بر ضرورت نقد «روایتهای بیگانه» در جنگ روایتها تأکید کرد و گفت دانشگاه باید بتواند لایههای پنهان روایتسازیهای هدفمند، بهویژه در ادبیات رسانهای چهرههایی چون ترامپ را برای جامعه روشن کند. سومین کارکردی که او برای دانشگاه برشمرد، نقش «پل ارتباطی با جهان» بود؛ نقشی که بهزعم او از راه شبکههای بینالمللی استادان میتواند واقعیتهای داخلی را به مخاطبان جهانی منتقل کند و در برابر تصویرسازیهای هراسافکنانه رسانههای خارجی، سازوکار راستیآزمایی متقابل را فعال کند. احمدوند در بخش دیگری از سخنان خود، از ضرورت شکلگیری یک «اتاق فکر مشترک» میان دانشگاه، رسانه و نهادهای اجرائی سخن گفت. به گزارش جماران، علی اسمعیلیاردکانی، استادیار گروه روابط بینالملل دانشگاه علامه طباطبایی، با اشاره به تدوین بیش از ۳۰ گزارش سیاستی با مشارکت بیش از ۲۵۰ استاد، پژوهشگر، سیاستمدار و تصمیمگیر فعلی و پیشین در یک سال گذشته، ضمن برشمردن مهمترین محورهای مورد توجه در این گزارشها یعنی ابرچالشهای کشور در حوزه اقتصاد، سیاست خارجی، مهاجرت، سالمندی، روانشناسی اجتماعی، تحول نسلی، شکاف طبقاتی و مانند اینها، تأکید داشت که دانشگاه علامه در این گزارشها کوشش کرده است همه ظرفیتهای ملی را در کنار چالشهای موجود ببیند و راهبردها و توصیهها را بر همان مبنا تنظیم کند. اسمعیلیاردکانی افزود رسانه این قابلیت را دارد که یافتههای دانشگاه را به زبان عمومی ترجمه کرده و در اختیار جامعه قرار دهد؛ فرایندی که میتواند زمینه رشد اجتماعی و شکلگیری یک دولت ـ ملت قویتر را فراهم کند. به باور او، این مسیر نهتنها به احیای امر سیاسی و تقویت ملزومات جامعه مدنی کمک میکند، بلکه در نهایت به قویترشدن دولت مدنی نیز خواهد انجامید.
در نگاه او، اگر این پیوند میان دانش و جامعه برقرار نشود، امید به احیای دولت مدنی بهتدریج رنگ میبازد.
هادی خانیکی، استاد علم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی، با تحلیل جنگ در چهار میدان «نظامی»، «مردم»، «دیپلماسی» و «رسانه»، بر این نکته انگشت گذاشت که در میان این چهار عرصه، میدان رسانه ضعیفترین و همزمان تعیینکنندهترین میدان است. او با اشاره به افزایش اعتماد عمومی به نیروهای مسلح، از ضرورت میانجیگری دانشگاه برای رویارویی با «قلدری سایبری» و بازگرداندن عقلانیت به فضای دوقطبی جامعه سخن گفت. وجه پیشنهادی سخنان او، دفاع از عقلانیت ارتباطی بود؛ اینکه دانشگاه میتواند زبان خشونتزده و قطبیشده را به سوی گفتوگو، توازن و فهم متقابل سوق دهد.
محمدمهدی فرقانی، استاد پیشکسوت علم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی نیز با طرح مفهوم «فئودالیسم فناورانه» بر یک نکته کلیدی تأکید کرد: «مسئله فقط تولید محتوا نیست، بلکه بازسازی مرجعیت است؛ مرجعیتی که اگر از دست برود، جامعه ناگزیر به سوی منابع بیرونی و نامطمئن فهم واقعیت رانده میشود». پیشنهاد روشن او این بود که «بدون بازتعریف رابطه قدرت، فناوری و رسانه، هیچ برنامه ارتباطی پایداری شکل نخواهد گرفت».
علی ربیعی، دستیار اجتماعی رئیسجمهور نیز هشدار داد که در کنار خطر تهدید تمامیت ارضی، جامعه با خطر واگذاری «تمامیت ذهنی» نیز روبهروست. او با بازخوانی یک استعاره تاریخی، نسبت به دوقطبیسازیهای حذفی هشدار داد و رسانه را نه ابزاری برای پروپاگاندا، بلکه عنصری از قدرت ملی دانست که باید در برابر «ازجاکندگی ذهنی» ایرانیان ایستادگی کند. در سخنان او، رسانه بخشی از زیرساخت امنیت ملی معرفی شد؛ نه رسانهای برای تحمیل معنا، بلکه رسانهای برای حفظ انسجام روانی و اجتماعی جامعه. وجه پیشنهادی سخنان ربیعی آن بود که اگر ذهن جامعه از درون فرسوده شود، حتی حفظ مرزهای جغرافیایی نیز بهتنهایی ضامن پایداری ملی نخواهد بود.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، از وجود یک «شکاف زبانی» میان دولت و دانشگاه سخن گفت و از دانشگاهیان خواست شاخصهای مشترکی برای همزبانی با حاکمیت تعریف کنند. محمد رهبری، مشاور وزیر ارتباطات نیز از دیگر سخنرانان این نشست بود. وی قطع اینترنت را اقدامی توصیف کرد که پیامدهای آن را فراتر از یک مسئله اجتماعی دانست. او سقوط «حاکمیت سایبری» را معادل ازدستدادن یک سرمایه ملی خواند و آن را به ازدستدادن کنترل بر تنگه هرمز تشبیه کرد. به باور او، ادامه محدودیتها به رواج ابزارهای موازی مانند استارلینک میانجامد و در نهایت، مدیریت فضای ارتباطی را از دست حاکمیت خارج میکند. رهبری همچنین هشدار داد که قطع ارتباطات، صداهای میانهرو و عقلانی را خفه میکند و در عمل، رادیکالیسم را در هر دو سوی دوقطبی تقویت میکند. بهمن نامورمطلق، استاد دانشگاه شهید بهشتی و احمد غلامی، سردبیر پیشین روزنامه شرق، رفتار مسئولان دولتی در میانه نشست، بهویژه سخنرانی و ترک جلسه را نشانهای از «نقص در کنش ارتباطی» و رفتاری «برخورنده» توصیف کردند. این واکنش، در واقع نارضایتی نخبگان از شکلگیری نوعی «تکگویی دولت» را آشکار میکرد.
