گرانیها حتی یک درصد هم ربطی به جنگ ندارد؟
حجتالله عبدالملکی، وزیر سابق تعاون، کار و رفاه اجتماعی و عضو تیم اقتصادی دولت سیزدهم، در اظهارنظری عجیب گفته است: «گرانیها یک درصد هم به جنگ مربوط نیست».
به گزارش گروه رسانهای شرق،
بهنام فرهنگ
حجتالله عبدالملکی، وزیر سابق تعاون، کار و رفاه اجتماعی و عضو تیم اقتصادی دولت سیزدهم، در اظهارنظری عجیب گفته است: «گرانیها یک درصد هم به جنگ مربوط نیست».
این جمله بیش از آنکه یک تحلیل اقتصادی باشد، یک حکم قطعی و سیاسی است؛ حکمی که برای اثبات آن دستکم باید داده، مدل و استدلال ارائه شود. اقتصاد با «یک درصد هم» و «صفر درصد» اداره نمیشود.
هیچ اقتصاددانی نمیگوید تمام گرانیهای ایران محصول جنگ است؛ تورم ایران پیش از جنگ نیز ریشههای عمیقی در کسری بودجه، رشد نقدینگی، ناترازیهای بانکی، کاهش ارزش پول ملی، تحریم، رانتخواری، ضعف سیاستگذاری و انتظارات تورمی داشته است. اما از این گزاره، چگونه میتوان به این نتیجه رسید که جنگ «صفر درصد» در گرانیها نقش دارد؟
اتفاقا حتی با آغاز زمزمهها مبنی بر احتمال جنگ نیز ابتداییترین مفاهیم اقتصاد، یعنی عرضه، تقاضا، انتظارات و ریسک، متأثر میشوند. وقوع یک جنگ میتواند مسیرهای حملونقل و تجارت را مختل کند، هزینه بیمه و مبادله را افزایش دهد، دسترسی به ارز را دشوارتر کند، انتظارات تورمی را بالا ببرد، سرمایه را به سمت داراییهای امنتر سوق دهد و سردرگمی اقتصادی را افزایش دهد. حتی اگر یک کالای مشخص مستقیما تحت تأثیر جنگ قرار نگیرد، شوک جنگی میتواند از مسیر نرخ ارز، هزینه نهادهها، حملونقل و انتظارات به قیمت آن کالا منتقل شود.
پس سؤال سادهای از آقای عبدالملکی وجود دارد: منظور شما از «یک درصد هم» دقیقا چیست؟ یک درصد از کدام شاخص؟ تورم ماهانه یا نقطه به نقطه؟ شاخص قیمت مصرفکننده یا تولیدکننده؟ کدام دوره زمانی؟ کدام گروه کالایی؟ و با استفاده از کدام مدل اقتصادسنجی به این عدد «صفر» رسیدهاید؟
اگر چنین محاسبهای وجود دارد، لطف کنید زودتر منتشرش کنید تا اقتصاددانان و مردم آن را بررسی کنند. اما اگر چنین محاسبهای وجود ندارد، اعلام «سهم جنگ صفر درصد است» نه تحلیل اقتصادی، بلکه ادعایی بدون پشتوانه علمی و کارشناسی است.
مردم با افزایش قیمت نان، برنج، گوشت، دارو، اجارهخانه و سایر هزینههای زندگی مواجه هستند. در چنین شرایطی، مسئول سابق اقتصادی بهجای آنکه سازوکارهای پیچیده و چندعلتی تورم را برای مردم توضیح دهد، از روی ندانستن یا تجاهل، با یک جمله همه چیز را به «صفر درصد» تقلیل میدهد.
جالب اینکه خود عبدالملکی در اظهارات دیگری، مسئله گرانی و تورم را «دود»ی دانسته که مانع دیدهشدن وضعیت اقتصادی کشور میشود و آن را مسئلهای حلنشده معرفی کرده است. بنابراین اگر گرانی آنقدر مهم است که به تعبیر خودش به ابزار «جنگ شناختی» تبدیل شده، برخورد با علل آن باید دقیقتر از یک جمله مطلق و قطعی باشد.
مسئله این نیست که جنگ را بهانه همه ناکارآمدیهای اقتصادی کنیم؛ جنگ علت همه گرانیها نیست ولی یکی از علل گرانیهاست. خروجی اقتصاد واقعی یک کشور همزمان با چند علت دستبهگریبان است.
کسی که میگوید جنگ «صد درصد» عامل گرانی است، باید با اتکا بر دلایل متقن علمی پاسخگو باشد. کسی که میگوید جنگ «حتی یک درصد» هم نقشی ندارد نیز دقیقا به همان اندازه نیازمند ارائه دلیل و داده علمی است.
اقتصاد جای شعار و گزافهگویی نیست. تورم با سخنرانی و بیانیه صفر نمیشود. گرانی با انکار ارزان نمیشود و جنگ هم با حذف «یک درصد» از یک جمله، از معادلات حساس اقتصادی حذف نخواهد شد. اگر قرار است مسئولان سابق و فعلی درباره معیشت مردم حرف بزنند، بهتر است بهجای عددسازی و مطلقگویی، «داده، مدل و کمی مسئولیتپذیری» ارائه کنند.
مردمی که هر روز افزایش کمرشکن قیمتها را لمس میکنند، بیش از هرکسی میدانند گرانی واقعیتی جدی و ترسناک است؛ آنچه محل بحث است، سهم هر عامل در ایجاد آن است و این سهم را نه با جمله «به نظرم صفر است!»، بلکه با احترام به علم اقتصاد، داده علمی و انصاف و شفافیت باید مشخص کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
