نسل قدیم، بازار جدید
استارتآپهای ایرانی سراغ بازنشستگان و سالمندان رفتهاند
عادل دهدشتی-رئیس مرکز نوآوری صبا
ایجاد کسبوکارهای جدید و نوپا با استفاده از ابزارهای جدید تکنولوژیک و ایدههای خلاقانه، در دهههای اخیر در سطح جهان و در ادامه ایران، رونق گرفته است. این موج جدید تبدیل ایده به محصول که از آن با عنوان «استارتآپ» یا کسبوکارهای نوپا یاد میشود، در کشور ما عموما محدود به فعالیتهای خرید و فروش کالا یا ارائه خدمات اقتصادی یا توزیع محصولات فرهنگی و رسانهای بوده است که در نمونههای موفقی مانند اسنپ، دیجیکالا، فیلیمو و... دیده میشود. بااینحال، در حوزه اجتماعی و بهویژه برای گروه سنی سالمندان و بازنشستگان، کمتر از این ظرفیت استفاده شده است. این در حالی است که رشد سریع گروه سنی سالمند در جامعه ایران و چشمانداز افزایش درصد سالمندان از کل جمعیت ایران در دهههای آینده، ضمن آنکه هزینههای بیشتر اقتصادی و اجتماعی را برای دولت، صندوقهای بازنشستگی، نظام درمانی و... در پی خواهد داشت، درعینحال میتواند فرصت و بازار جدیدی برای ارائه خدمات و حتی ایجاد مشاغل جدید متناسب با این تحول جمعیتی باشد.
تجربه ایجاد مرکز نوآوری صبا
در این جهت، صندوق بازنشستگی کشوری بهعنوان دومین صندوق بزرگ بیمهای کشور در یک سال گذشته با ایجاد مرکزی، کوشیده است بستر مناسبی را برای حمایت از توسعه فعالیتهای نوآورانه در حوزه اجتماعی و بهویژه با بازار هدف سالمندان و بازنشستگان فراهم آورد. این مرکز که تحت عنوان «مرکز نوآوری صبا» در اول شهریور 1390 رسما افتتاح شد، شعار اصلی خود را «حمایت، سرمایهگذاری و شتابدهی ایدهها و استارتآپها در تلاش برای تحقق نیازهای قشر سالمندان و بازنشستگان برای آینده ایران ۱۴۲۵» تعریف کرده است.
دوران ارائه خدمات با شیوه سنتی به جامعه بازنشستگان گذشته است و برای اینکه شاهد تحول در خدمترسانی به بازنشستگان باشیم، باید خلاقیت و نوآوری را چاشنی کار خود کنیم. هدف این مرکز ارائه سرویس به جامعه هدف صندوق بازنشستگی بهعنوان یک بستر تسهیلگر برای ارائه خدمات کارهای استارتآپی و نوآورانه در حوزه بازنشستگان است تا این قشر بتوانند از دستاوردها، محصولات و خدمات خلاقانه و نوآورانه آن استفاده کنند و بهره گیرند و زیست توأم با رفاه و کیفیت بیشتر را در دوره سالمندی تجربه کنند.
انتظاری که مدیریت صندوق بازنشستگی کشوری از مرکز نوآوری صبا داشته، این است که این مرکز با استفاده از نیروهای جوان و خلاق فعال در استارتآپها، حتی به سمت شناسایی نیازهای پنهان بازنشستگان حرکت و برای آن راهحل پیدا کند تا جامعه مخاطب از آن استقبال کند. افتخاری میگوید: «ما این تجربه و رویکرد را در استاپهای موفق داخلی و خارجی هم شاهد بودهایم. ما نیاز داریم در حوزه بازنشستگی سرویسها و خدمات نوینی ارائه دهیم. مرکز نوآوری صبا هم با این هدف تأسیس شد که بستری برای بهکارگیری ذهنهای جوان و حمایت و راهبری آنها از ایده به محصول باشد».
مهمترین حوزههای فعالیت استارتآپی برای سالمندان
اولین اقدامات برای تأسیس مرکز نوآوری صبا در همان روزهای نخست آغاز فعالیت مدیریت کنونی صندوق بازنشستگی کشوری از اسفند 1398 کلید خورد. اولویتهای بازنشستگان و سالمندان که از سوی استارتآپها مورد توجه قرار گرفته، در سه حوزه «سلامت جسمی و روانشناختی»، «بهزیستن اجتماعی» و «امنیت محیطی ـ اقتصادی» طبقهبندی میشود. هریک از این حوزهها دو سطح «فرد و خانواده» و «اجتماع و دولت» را دربر میگیرند.
با توجه به محورهای چندگانه اولویتهای بازنشستگان و سالمندان، مرکز نوآوری صبا خدمات و محصولات شرکتهای دانشبنیان را در چند حوزه جذب میکند. نخستین آنها حوزه توانبخشی است که اغلب با اقدامات و خدماتی در زمینه سلامت جسمی بازنشستگان مرتبط است؛ ازجمله ارائه خدمات در مسائلی مانند پوکیاستخوان و توانبخشی حرکتی سالمندان و اموری از این دست. حوزه دیگر به سلامت روان مربوط است. در این حوزه، مسائلی مانند آلزایمر، افسردگی و مانند آنها مورد توجه قرار میگیرد و در این زمینه راهکارهای مختلفی مانند ارائه اپلیکیشنهای تعاملی یا بازیهای تعاملی که در کنترل و پیشگیری آلزایمر مؤثر هستند، در اولویت قرار دارند. همچنین محصولاتی با کاربری مشاوره ارائه میشود که بازنشستگان و سالمندان میتوانند از آنها استفاده کنند. حوزه سوم به امور رفاهی و تفریحی بازنشستگان مربوط است. در اینجا موضوعاتی مانند گردشگری، اوقات فراغت روزانه و سرگرمی محوریت دارند و به این منظور، فرایندها و ابزارهای مختلفی از کتاب گرفته تا بازی و سرگرمی و برنامههای تعاملی میتوانند برای استفاده بازنشستگان ارائه شوند. حوزه چهارم که مربوط به تقویت مشارکت اجتماعی است، به
حضور بازنشستگان و سالمندان در برنامههای اجتماعی مربوط میشود. در این حوزه هم از طریق ابزارها و اپلیکیشنهای تعاملی و برنامهها و سرویسهایی میتوان استفاده کرد که شرکتهای استارتآپی دانشبنیان ارائه میکنند.
تمرکز مرکز نوآوریهای صبا بر مسائل مربوط به حوزه بازنشستگی و سالمندی است. این مسائل الزاما به معنای چالشها و مشکلات بازنشستگان و سالمندان نیستند و میتوانند جنبههایی مثبت هم داشته باشند. مجموعه مسائل حوزه بازنشستگی از طریق کانالهای مختلف صندوق بازنشستگی مانند سامانه نظام پیشنهادات صندوق بازنشستگی (که امکان مشارکت بازنشستگان نیز در آن فراهم است)، اداره کل امور اجتماعی و مؤسسه مطالعات راهبردی بازنشستگی صبا و مجموعه مرکز ارتباط با ذینفعان (srm) به دست میآید و به اطلاع مرکز نوآوریهای صبا میرسد. در پی آن مسائل با پیشنهادهایی که از سوی استارتآپ و تیمهای ایدهپرداز ارائه شده، تطبیق داده میشود و اگر با ایدهای تطبیق داشت، از همان ایده در حل مسئله استفاده میشود. اگر ایدهها راهگشا نبودند، مسئله در تیم استارتآپ استودیو و بخش نوآوری مرکز مورد بررسی قرار میگیرد و مسئله را به طرح تبدیل میکنند. سپس فراخوانی بر اساس طرح آمادهشده صورت میگیرد تا تیمهای داوطلب بتوانند با ایدهپردازی بهینه، راهکار مناسب را ارائه دهند.
زنجیره ارزش مرکز نوآوری
مراحل مربوط به جذب ایدهها تا انتقال و توسعه آنها در قالب زنجیره ارزش مرکز نوآوری تعریف شده است. این مراحل به ترتیب عبارتاند از:
1. جذب ایده: در این فاز برقراری ارتباط با نهادهای دانشی ـ پژوهشی داخلی و خارجی بهمنظور کشف و پرورش استعدادهای کارآفرینی، تبدیل دانش به ایده و نیز یافتن راهکارهای نوآورانه برای رفع نیازهای متقاضیان خدمات مرکز صورت میپذیرد.
2. طراحی و ارزشیابی ایده: در این فاز ایدهپردازی متمرکز در مرکز نوآوری صورت میگیرد یا از سوی ایدهپردازان برونسازمانی مطرح میشود. اینجا علاوه بر مطالعه، امکانسنجی و ارزیابی فنی و اقتصادی، طراحی مفهومی ایده نیز انجام و ایده تبدیل به طرح قابل اجرا میشود. مدل کسبوکار نیز در همین مرحله تدوین میشود. پیادهسازی اولیه طرح در محیطهای نرمافزاری (در صورت امکان) برای بررسی و تحلیلهای بعدی آن از دیگر اقداماتی است که در این فاز انجام میشود.
3. لابراتوار: پیادهسازی طرح در مقیاس آزمایشگاهی و تولید حداقل محصول پذیرفتنی از برنامههای این مرحله است. تأمین مالی در حد اولیه طرح در این فاز صورت میگیرد.
4. نوآوری: این فاز بهعنوان مهمترین مرحله به فرایندهای رشد، شتابدهی و تبدیل حداقل محصول پذیرفتنی به محصول قابل ارائه در بازار اختصاص دارد. ارائه محصول در حد محدود در این مرحله انجام شده و مشارکت در تأمین مالی آن نیز انجام میشود.
5. تجاریسازی: این مرحله به تجاریسازی محصولات نوآورانه تولیدشده اختصاص دارد. جذب سرمایه، تعامل با شبکه بنگاههای اقتصادی برای صنعتیسازی محصولات تولیدی مربوط به این بخش است و انواع فرایندهای مارکتینگ (بازاریابی) در کنار فرایندهای بهینهسازی محصولات برای افزایش ضریب نفوذ آنها در بازار در این مرحله صورت میگیرد.
6. انتقال و توسعه: وظیفه اصلی این مرحله، بهانجامرساندن تشریفات خروج از مرکز است که از طریق فرایندهای واگذاری سهام، جذب و مشارکت در تأمین منابع مالی به انجام میرسد. این مرحله فرایند نهایی ارزشآفرینی برای شرکتهای مالک محصولات نوآورانه را بر عهده دارد.
رویداد صبانو
در سالهای گذشته صدها رویداد ملی و منطقهای با موضوعات مختلف در اکوسیستم نوآوری کشور برگزار شده است، اما تا پیش از این، رویدادی به صورت تخصصی به مسائل سالمندان و بازنشستگان نپرداخته بود. از اینرو، مرکز نوآوری صبا تصمیم گرفت اولین رویداد در حوزه تخصصی بازنشستگان و سالمندان را با عنوان رویداد «صبانو» در دیماه ۱۳۹۹ برگزار کند. صبانو رویدادی بود که با هدف شناسایی استارتآپهای فعال و حمایت کسبوکارهای مرتبط برای ورود به فرایند حمایت و سرمایهگذاری مرکز نوآوری صبا برگزار شد. در این رویداد، استارتآپهای فعال در این حوزهها، طرح خود را برای جمعی از داوران ارائه کردند و در پایان برخی از آنها برای استقرار در شتابدهنده یا سرمایهگذاری یا خرید خدمت برگزیده شدند. رویداد صبا نو با تأکید با چهار محور اصلی پذیرای ایدهها بود:
سلامت روانی سالمندان (ارتقای سبک زندگی، پیشگیری از آلزایمر، پیشگیری از افسردگی و مشاورههای روانشناختی).
سلامت جسمی (پیشگیری و کنترل بیماریها، مراقبت از راه دور، خدمات توانبخشی و ورزش سالمندان).
توانافزایی اجتماعی و اقتصادی (مهارتهای زندگی، مهارتهای کسبوکار و افزایش مشارکتهای اجتماعی).
گردشگری، سرگرمی و اوقات فراغت (با رویکرد به دوران شیوع کرونا).
گفتنی است در پی برگزاری موفق نخستین دوره «رویداد صبانو» در سال 1399، اوایل تیر سال جاری فراخوان دومین دوره این رویداد با رویکرد «سلامت دیجیتال ویژه سالمندان و بازنشستگان» اعلام شد. عادل دهدشتی، مدیرعامل مرکز نوآوری صبا، درباره دلایل طرح این موضوع میگوید: «ارتقای سلامت از طریق ابزارهای دیجیتال از روندهای اصلی فناوری و کسبوکار در سالهای اخیر محسوب میشود که بهویژه با همهگیری ویروس کووید۱۹ و نیازهای اجتماعی، توجه بیشتری را به خود جلب کرده است. البته سلامت دیجیتال در ایران ناشناخته نیست و همواره در حال توسعه و پیشرفت است. مرکز نوآوری صبا نیز با ارزیابی آگاهی از نیازهای بازنشستگان و سالمندان کشور، تصمیم به برگزاری دومین دوره رویداد صبانو با رویکرد حمایت و شتابدهی استارتآپهای حوزه سلامت دیجیتال و بهکارگیری سلامت دیجیتال برای ارتقای کیفیت زندگی بازنشستگان و سالمندان کشور گرفته است».
به گفته دهدشتی، «سلامت دیجیتال، حوزهای بسیار گسترده با شاخههای متعدد است؛ اما موضوعاتی ازجمله اینترنت اشیا و سلامت هوشمند، نظارت بر تغذیه و فعالیت بدنی، ابزارهای پوشیدنی هوشمند، پایش علائم حیاتی و سلامت از راه دور، توانبخشی شناختی، پیشگیری از بیماریها، تشخیص زودهنگام بیماریها و مراقبت شخصیسازیشده برای مرکز نوآوری صبا اهمیت بیشتری دارد».
تحقیق و توسعه
افزون بر فعالیتهایی که به آن اشاره شد، شماری از طرحهای تحقیق و توسعه که در مرکز نوآوری صبا کلید خوردهاند، عبارتاند از: بررسی روند و فناوریهای حوزه سالمندی شامل بررسی بیش از صد تیم استارتآپی غیر ایرانی و مستدسازی فعالیتها، بررسی نمونههای داخلی فرایندهای مدیریت فضای اشتراکی، شناسایی و ارزیابی استارتآپهای موفق خدمات سالمندی در جهان، ارزیابی مدل Venture Client جهت پیادهسازی، بررسی 50 استارتآپ خارجی در حوزه سالمندان، بررسی فرایندها و نیازمندیهای بازنشستگان، بررسی رویدادهای کارآفرینی در سطح جهان، بررسی رویدادها و فعالیتها در هفته کارآفرینی، بررسی روند شکلگیری و مدل ونچرکلاینت و تولید محتوا در این حوزه، بررسی فعالان و مراکز نوآوری در سطح جهان، بررسی استارتآپهای مشابه با تیمهای شرکتکننده در رویداد صبانو، بررسی و تهیه جزوه آموزشی جهت ارائه استارتآپی و بررسی و شروع پروژه ترجمه محتوای استارتآپ اسکول.
ایجاد کسبوکارهای جدید و نوپا با استفاده از ابزارهای جدید تکنولوژیک و ایدههای خلاقانه، در دهههای اخیر در سطح جهان و در ادامه ایران، رونق گرفته است. این موج جدید تبدیل ایده به محصول که از آن با عنوان «استارتآپ» یا کسبوکارهای نوپا یاد میشود، در کشور ما عموما محدود به فعالیتهای خرید و فروش کالا یا ارائه خدمات اقتصادی یا توزیع محصولات فرهنگی و رسانهای بوده است که در نمونههای موفقی مانند اسنپ، دیجیکالا، فیلیمو و... دیده میشود. بااینحال، در حوزه اجتماعی و بهویژه برای گروه سنی سالمندان و بازنشستگان، کمتر از این ظرفیت استفاده شده است. این در حالی است که رشد سریع گروه سنی سالمند در جامعه ایران و چشمانداز افزایش درصد سالمندان از کل جمعیت ایران در دهههای آینده، ضمن آنکه هزینههای بیشتر اقتصادی و اجتماعی را برای دولت، صندوقهای بازنشستگی، نظام درمانی و... در پی خواهد داشت، درعینحال میتواند فرصت و بازار جدیدی برای ارائه خدمات و حتی ایجاد مشاغل جدید متناسب با این تحول جمعیتی باشد.
تجربه ایجاد مرکز نوآوری صبا
در این جهت، صندوق بازنشستگی کشوری بهعنوان دومین صندوق بزرگ بیمهای کشور در یک سال گذشته با ایجاد مرکزی، کوشیده است بستر مناسبی را برای حمایت از توسعه فعالیتهای نوآورانه در حوزه اجتماعی و بهویژه با بازار هدف سالمندان و بازنشستگان فراهم آورد. این مرکز که تحت عنوان «مرکز نوآوری صبا» در اول شهریور 1390 رسما افتتاح شد، شعار اصلی خود را «حمایت، سرمایهگذاری و شتابدهی ایدهها و استارتآپها در تلاش برای تحقق نیازهای قشر سالمندان و بازنشستگان برای آینده ایران ۱۴۲۵» تعریف کرده است.
دوران ارائه خدمات با شیوه سنتی به جامعه بازنشستگان گذشته است و برای اینکه شاهد تحول در خدمترسانی به بازنشستگان باشیم، باید خلاقیت و نوآوری را چاشنی کار خود کنیم. هدف این مرکز ارائه سرویس به جامعه هدف صندوق بازنشستگی بهعنوان یک بستر تسهیلگر برای ارائه خدمات کارهای استارتآپی و نوآورانه در حوزه بازنشستگان است تا این قشر بتوانند از دستاوردها، محصولات و خدمات خلاقانه و نوآورانه آن استفاده کنند و بهره گیرند و زیست توأم با رفاه و کیفیت بیشتر را در دوره سالمندی تجربه کنند.
انتظاری که مدیریت صندوق بازنشستگی کشوری از مرکز نوآوری صبا داشته، این است که این مرکز با استفاده از نیروهای جوان و خلاق فعال در استارتآپها، حتی به سمت شناسایی نیازهای پنهان بازنشستگان حرکت و برای آن راهحل پیدا کند تا جامعه مخاطب از آن استقبال کند. افتخاری میگوید: «ما این تجربه و رویکرد را در استاپهای موفق داخلی و خارجی هم شاهد بودهایم. ما نیاز داریم در حوزه بازنشستگی سرویسها و خدمات نوینی ارائه دهیم. مرکز نوآوری صبا هم با این هدف تأسیس شد که بستری برای بهکارگیری ذهنهای جوان و حمایت و راهبری آنها از ایده به محصول باشد».
مهمترین حوزههای فعالیت استارتآپی برای سالمندان
اولین اقدامات برای تأسیس مرکز نوآوری صبا در همان روزهای نخست آغاز فعالیت مدیریت کنونی صندوق بازنشستگی کشوری از اسفند 1398 کلید خورد. اولویتهای بازنشستگان و سالمندان که از سوی استارتآپها مورد توجه قرار گرفته، در سه حوزه «سلامت جسمی و روانشناختی»، «بهزیستن اجتماعی» و «امنیت محیطی ـ اقتصادی» طبقهبندی میشود. هریک از این حوزهها دو سطح «فرد و خانواده» و «اجتماع و دولت» را دربر میگیرند.
با توجه به محورهای چندگانه اولویتهای بازنشستگان و سالمندان، مرکز نوآوری صبا خدمات و محصولات شرکتهای دانشبنیان را در چند حوزه جذب میکند. نخستین آنها حوزه توانبخشی است که اغلب با اقدامات و خدماتی در زمینه سلامت جسمی بازنشستگان مرتبط است؛ ازجمله ارائه خدمات در مسائلی مانند پوکیاستخوان و توانبخشی حرکتی سالمندان و اموری از این دست. حوزه دیگر به سلامت روان مربوط است. در این حوزه، مسائلی مانند آلزایمر، افسردگی و مانند آنها مورد توجه قرار میگیرد و در این زمینه راهکارهای مختلفی مانند ارائه اپلیکیشنهای تعاملی یا بازیهای تعاملی که در کنترل و پیشگیری آلزایمر مؤثر هستند، در اولویت قرار دارند. همچنین محصولاتی با کاربری مشاوره ارائه میشود که بازنشستگان و سالمندان میتوانند از آنها استفاده کنند. حوزه سوم به امور رفاهی و تفریحی بازنشستگان مربوط است. در اینجا موضوعاتی مانند گردشگری، اوقات فراغت روزانه و سرگرمی محوریت دارند و به این منظور، فرایندها و ابزارهای مختلفی از کتاب گرفته تا بازی و سرگرمی و برنامههای تعاملی میتوانند برای استفاده بازنشستگان ارائه شوند. حوزه چهارم که مربوط به تقویت مشارکت اجتماعی است، به
حضور بازنشستگان و سالمندان در برنامههای اجتماعی مربوط میشود. در این حوزه هم از طریق ابزارها و اپلیکیشنهای تعاملی و برنامهها و سرویسهایی میتوان استفاده کرد که شرکتهای استارتآپی دانشبنیان ارائه میکنند.
تمرکز مرکز نوآوریهای صبا بر مسائل مربوط به حوزه بازنشستگی و سالمندی است. این مسائل الزاما به معنای چالشها و مشکلات بازنشستگان و سالمندان نیستند و میتوانند جنبههایی مثبت هم داشته باشند. مجموعه مسائل حوزه بازنشستگی از طریق کانالهای مختلف صندوق بازنشستگی مانند سامانه نظام پیشنهادات صندوق بازنشستگی (که امکان مشارکت بازنشستگان نیز در آن فراهم است)، اداره کل امور اجتماعی و مؤسسه مطالعات راهبردی بازنشستگی صبا و مجموعه مرکز ارتباط با ذینفعان (srm) به دست میآید و به اطلاع مرکز نوآوریهای صبا میرسد. در پی آن مسائل با پیشنهادهایی که از سوی استارتآپ و تیمهای ایدهپرداز ارائه شده، تطبیق داده میشود و اگر با ایدهای تطبیق داشت، از همان ایده در حل مسئله استفاده میشود. اگر ایدهها راهگشا نبودند، مسئله در تیم استارتآپ استودیو و بخش نوآوری مرکز مورد بررسی قرار میگیرد و مسئله را به طرح تبدیل میکنند. سپس فراخوانی بر اساس طرح آمادهشده صورت میگیرد تا تیمهای داوطلب بتوانند با ایدهپردازی بهینه، راهکار مناسب را ارائه دهند.
زنجیره ارزش مرکز نوآوری
مراحل مربوط به جذب ایدهها تا انتقال و توسعه آنها در قالب زنجیره ارزش مرکز نوآوری تعریف شده است. این مراحل به ترتیب عبارتاند از:
1. جذب ایده: در این فاز برقراری ارتباط با نهادهای دانشی ـ پژوهشی داخلی و خارجی بهمنظور کشف و پرورش استعدادهای کارآفرینی، تبدیل دانش به ایده و نیز یافتن راهکارهای نوآورانه برای رفع نیازهای متقاضیان خدمات مرکز صورت میپذیرد.
2. طراحی و ارزشیابی ایده: در این فاز ایدهپردازی متمرکز در مرکز نوآوری صورت میگیرد یا از سوی ایدهپردازان برونسازمانی مطرح میشود. اینجا علاوه بر مطالعه، امکانسنجی و ارزیابی فنی و اقتصادی، طراحی مفهومی ایده نیز انجام و ایده تبدیل به طرح قابل اجرا میشود. مدل کسبوکار نیز در همین مرحله تدوین میشود. پیادهسازی اولیه طرح در محیطهای نرمافزاری (در صورت امکان) برای بررسی و تحلیلهای بعدی آن از دیگر اقداماتی است که در این فاز انجام میشود.
3. لابراتوار: پیادهسازی طرح در مقیاس آزمایشگاهی و تولید حداقل محصول پذیرفتنی از برنامههای این مرحله است. تأمین مالی در حد اولیه طرح در این فاز صورت میگیرد.
4. نوآوری: این فاز بهعنوان مهمترین مرحله به فرایندهای رشد، شتابدهی و تبدیل حداقل محصول پذیرفتنی به محصول قابل ارائه در بازار اختصاص دارد. ارائه محصول در حد محدود در این مرحله انجام شده و مشارکت در تأمین مالی آن نیز انجام میشود.
5. تجاریسازی: این مرحله به تجاریسازی محصولات نوآورانه تولیدشده اختصاص دارد. جذب سرمایه، تعامل با شبکه بنگاههای اقتصادی برای صنعتیسازی محصولات تولیدی مربوط به این بخش است و انواع فرایندهای مارکتینگ (بازاریابی) در کنار فرایندهای بهینهسازی محصولات برای افزایش ضریب نفوذ آنها در بازار در این مرحله صورت میگیرد.
6. انتقال و توسعه: وظیفه اصلی این مرحله، بهانجامرساندن تشریفات خروج از مرکز است که از طریق فرایندهای واگذاری سهام، جذب و مشارکت در تأمین منابع مالی به انجام میرسد. این مرحله فرایند نهایی ارزشآفرینی برای شرکتهای مالک محصولات نوآورانه را بر عهده دارد.
رویداد صبانو
در سالهای گذشته صدها رویداد ملی و منطقهای با موضوعات مختلف در اکوسیستم نوآوری کشور برگزار شده است، اما تا پیش از این، رویدادی به صورت تخصصی به مسائل سالمندان و بازنشستگان نپرداخته بود. از اینرو، مرکز نوآوری صبا تصمیم گرفت اولین رویداد در حوزه تخصصی بازنشستگان و سالمندان را با عنوان رویداد «صبانو» در دیماه ۱۳۹۹ برگزار کند. صبانو رویدادی بود که با هدف شناسایی استارتآپهای فعال و حمایت کسبوکارهای مرتبط برای ورود به فرایند حمایت و سرمایهگذاری مرکز نوآوری صبا برگزار شد. در این رویداد، استارتآپهای فعال در این حوزهها، طرح خود را برای جمعی از داوران ارائه کردند و در پایان برخی از آنها برای استقرار در شتابدهنده یا سرمایهگذاری یا خرید خدمت برگزیده شدند. رویداد صبا نو با تأکید با چهار محور اصلی پذیرای ایدهها بود:
سلامت روانی سالمندان (ارتقای سبک زندگی، پیشگیری از آلزایمر، پیشگیری از افسردگی و مشاورههای روانشناختی).
سلامت جسمی (پیشگیری و کنترل بیماریها، مراقبت از راه دور، خدمات توانبخشی و ورزش سالمندان).
توانافزایی اجتماعی و اقتصادی (مهارتهای زندگی، مهارتهای کسبوکار و افزایش مشارکتهای اجتماعی).
گردشگری، سرگرمی و اوقات فراغت (با رویکرد به دوران شیوع کرونا).
گفتنی است در پی برگزاری موفق نخستین دوره «رویداد صبانو» در سال 1399، اوایل تیر سال جاری فراخوان دومین دوره این رویداد با رویکرد «سلامت دیجیتال ویژه سالمندان و بازنشستگان» اعلام شد. عادل دهدشتی، مدیرعامل مرکز نوآوری صبا، درباره دلایل طرح این موضوع میگوید: «ارتقای سلامت از طریق ابزارهای دیجیتال از روندهای اصلی فناوری و کسبوکار در سالهای اخیر محسوب میشود که بهویژه با همهگیری ویروس کووید۱۹ و نیازهای اجتماعی، توجه بیشتری را به خود جلب کرده است. البته سلامت دیجیتال در ایران ناشناخته نیست و همواره در حال توسعه و پیشرفت است. مرکز نوآوری صبا نیز با ارزیابی آگاهی از نیازهای بازنشستگان و سالمندان کشور، تصمیم به برگزاری دومین دوره رویداد صبانو با رویکرد حمایت و شتابدهی استارتآپهای حوزه سلامت دیجیتال و بهکارگیری سلامت دیجیتال برای ارتقای کیفیت زندگی بازنشستگان و سالمندان کشور گرفته است».
به گفته دهدشتی، «سلامت دیجیتال، حوزهای بسیار گسترده با شاخههای متعدد است؛ اما موضوعاتی ازجمله اینترنت اشیا و سلامت هوشمند، نظارت بر تغذیه و فعالیت بدنی، ابزارهای پوشیدنی هوشمند، پایش علائم حیاتی و سلامت از راه دور، توانبخشی شناختی، پیشگیری از بیماریها، تشخیص زودهنگام بیماریها و مراقبت شخصیسازیشده برای مرکز نوآوری صبا اهمیت بیشتری دارد».
تحقیق و توسعه
افزون بر فعالیتهایی که به آن اشاره شد، شماری از طرحهای تحقیق و توسعه که در مرکز نوآوری صبا کلید خوردهاند، عبارتاند از: بررسی روند و فناوریهای حوزه سالمندی شامل بررسی بیش از صد تیم استارتآپی غیر ایرانی و مستدسازی فعالیتها، بررسی نمونههای داخلی فرایندهای مدیریت فضای اشتراکی، شناسایی و ارزیابی استارتآپهای موفق خدمات سالمندی در جهان، ارزیابی مدل Venture Client جهت پیادهسازی، بررسی 50 استارتآپ خارجی در حوزه سالمندان، بررسی فرایندها و نیازمندیهای بازنشستگان، بررسی رویدادهای کارآفرینی در سطح جهان، بررسی رویدادها و فعالیتها در هفته کارآفرینی، بررسی روند شکلگیری و مدل ونچرکلاینت و تولید محتوا در این حوزه، بررسی فعالان و مراکز نوآوری در سطح جهان، بررسی استارتآپهای مشابه با تیمهای شرکتکننده در رویداد صبانو، بررسی و تهیه جزوه آموزشی جهت ارائه استارتآپی و بررسی و شروع پروژه ترجمه محتوای استارتآپ اسکول.
