گفتوگو با مهندس محمدرضا بنکدار مدیرعامل سازمان قطار شهری اصفهان و حومه
پیشرفت چشمگیر خط 2 متروی اصفهان
پروژه قطار شهری، یا همان مترو در اصفهان، قصهای دیرینه دارد، قصهای پرآب چشم که از سال 1380 شروع میشود، اما بهرهبرداری از آن حدود 15 سال به طول میانجامد. خطاهای پیدرپی اجرائی باعث میشود بعد از 15 سال، در سال 95 خط یک متروی اصفهان افتتاح شود. اما برای آنکه بدانیم اصلا جرقه ساخت مترو در اصفهان به چه زمانی باز میگردد، باید به سالها پیش از سال 80 بازگردیم. در دهه 40 قرار بود متروی اصفهان در کنار کارخانه ذوبآهن ساخته شود. پیشنهادی که قرار بود در دهه 50 و دو سال پیش از انقلاب اسلامی اجرا شود و در آن نام شرکتهای بزرگی چون ولوو دخیل بود، اما همزمانی با انقلاب و مسائل پیدرپی مدیریتی هیچ وقت این ماجرا را اجرائی نکرد. حالا در پایان دهه 90 میشود گفت متروی اصفهان به یک سروسامان نسبی رسیده است. مهندس محمدرضا بنکدار، مدیرعامل سازمان قطار شهري اصفهان و حومه است. از او خواستیم قصه متروی اصفهان را برایمان بازگو کند. قصهای طولانی که در این گفتوگو خواهید خواند.
جناب مهندس، درباره ماجرای طولانی ساخت متروی اصفهان توضیح دهید.
همانطور که میدانید، در سال 1380 طرح نهایی خط یک (شمال جنوب) به طول 12،5 کیلومتر مصوب و عملیات اجرائی ساخت تونل آن آغاز شد و با اضافهشدن 7،7 کیلومتر مسیر کاوه - قدس (شمال غرب)، خط اول قطار شهري اصفهان از شمال غرب تا جنوب به طول 20،2 کیلومتر کلید خورد. این خط از شمال شهر اصفهان شروع شده و پس از طی مسیري به طول 20،2 کیلومتر به پایانه مسافربري صفه در جنوب اصفهان میرسد. در این خط 20 ایستگاه وجود دارد. با آنکه ساخت این خط در سال 1381 آغاز شد، اما پس از 15 سال به طور کامل افتتاح شد. فاز نخست شامل 10 ایستگاه به طول 11 کیلومتر بود که در 23 مهرماه 1394 افتتاح شد و فاز دوم یک سال بعد در 13 آبان 1395 به بهرهبرداري رسید. در مرداد ماه 1396 فاز سوم، یعنی ایستگاههاي سیوسهپل، دکتر شریعتی و آزادي (دروازه شیراز) به بهرهبرداري آزمایشی رسیدند و قطار براي اولین بار از زیر زایندهرود عبور کرد. فاز چهارم این پروژه، شامل شش ایستگاه امام حسین (دروازه دولت)، انقلاب، دانشگاه، کارگر، کوي امام و دفاع مقدس (صفه) در آخرین روزهاي سال 1396 به بهرهبرداري رسید و بالاخره خط 1 مترو اصفهان تکمیل شد.
در حال حاضر وضعیت خط 2 و 3مترو اصفهان چگونه است؟
مسیر خط 2 مترو، شرقی- غربی است. از شهرك امام حسین(ع) (دارك) شروع شده و با عبور از ایستگاه تقاطعی امام حسین به سمت خمینیشهر ادامه پیدا میکند. طول کل مسیر 24٫4 کیلومتر و داراي 23 ایستگاه است. فاز یک این مسیر حد فاصل ایستگاه دارک تا ایستگاه کهندژ اجراي آن آغاز شده است. روی خط سوم قطار شهري اصفهان نیز که در حال مطالعه هستیم. بنا بر برنامهریزی قرار است خط 3 از ایستگاه میدان آزادي آغاز شود و با عبور از بلوار دانشگاه و بلوار ارتش به پایانه جنوب غرب شهر اصفهان واقع در جنوب تقاطع اندیشه برسد و به خط قطار برقی فولادشهر و زرینشهر متصل شود. طول این مسیر حدود 8،8 کیلومتر و شامل 8 ایستگاه است و ادامه این خط از میدان آزادي تا میدان لاله است که لازم است مصوبه شورای عالی ترافیک مربوطه اخذ شود.
چرا آنقدر خط 2 مترو برای شما حائز اهمیت است؟
امروز خط 2 مترو را میتوان یک ابرپروژه در کلانشهر اصفهان نامید. با احداث خط 2 مترو حملونقل مسافر راحتتر، سریعتر و ترافیک در مسیر خط 2 قطار شهري اصفهان به شدت کاهش مییابد. خط 2 مترو، حدفاصل دپوي زینبیه تا خمینیشهر به طول 24،4 کیلومتر در سال 1385 به تصویب شوراي عالی هماهنگی ترافیک شهرهاي کشور رسیده و مطالعات آن در سال 1390 توسط مشارکت مترا - پژوهش - سیسترا آغاز شده است. قرار بود مطابق با برنامهریزي انجامشده عملیات اجرائی خط 2 در سال 1394 شروع شود، اما حفاري خط 2 مترو از ماههاي پایانی سال 1397 شروع شد. محدوده خط دوم قطار شهري اصفهان از شهرك امام حسین در محله دارك شروع شده و با عبور از خیابان آیتالله غفاري زینبیه، لاله شمالی، لاله جنوبی، علامه مجلسی، میدان امام علی(ع)، هاتف، نشاط، فلسطین، آمادگاه و باغ گلدسته به ایستگاه میدان امام حسین (ع) میرسد. خط دوم در این قسمت از زیر خط یک مترو عبور کرده و با عبور از خیابان طالقانی، خیابان صاحب روضات و زیر بزرگراه شهید خرازي وارد خیابان کهندژ میشود. فاز اول خط 2 قطار شهري در اصفهان حدود 14،5 کیلومتر مسافت دارد و براي این قسمت 16 ایستگاه در نظر گرفته شده که
عملیات عمرانی 12 ایستگاه از آنها آغاز شده و در حال انجام است. انجام عملیات عمرانی تونلهاي مربوط به فاز یک خط 2 یکی دیگر از بخش مهم این طرح است. این بخش از دو جبهه متعلق به شهرداري اصفهان از اوایل سال 1398 ادامه پیدا میکند. در قسمت شمالی که عملیات حفاري آن با دو دستگاه تیبیام از گذشته آغاز شده و اکنون درمجموع حدود 5،5 کیلومتر تونل احداث شده است. این یک رکورد بیسابقه حفاري براي شهر غربی (T.B.M) اصفهان است که توانسته طی یک سال، 5،5 کیلومتر حفاري مکانیزه داشته باشد. در حال حاضر دستگاه تیبیام با عبور از ایستگاه عمان سامانی، در فاصله 800متري ایستگاه لاله است. برای مدیریت در زمان، مقدمات حفاري تونل مترو از سمت غرب شهر هم شروع شده و در دهه فجر تیبیام سوم آغاز به کار کرد و همچنین مراحل احداث ایستگاههاي خرازي، چهارسوق و خلجا هم آغاز شده و تا قبل از اینکه تیبیام به آنجا برسد، سازه نگهبان مورد نظر در این ایستگاهها اجرا خواهد شد. از دیگر اقدامات قابل توجه در روند احداث خط 2 قطار شهري این بوده که سعی شده است در صورت امکان عملیات آن به صورت زیرزمینی و کاملا مکانیزه انجام شود و ترافیک شهري را کمتر درگیر کند.
چرا ساخت خط 1 متروی اصفهان اینقدر طول کشید؟
احداث خط یک با مشکلات زیادي همراه بود که باعث طولانیترشدن پروژه شد. تلاش شده تا در روند احداث خط 2، ابتدا سازه نگهبان و سفتکاري ایستگاهها انجام و آماده ورود دستگاه تیبیام شوند تا در زمان و منابع صرفهجویی شود.
هزینه اجرائی خط 2 مترو چقدر است؟
هزینه اجراي خط 2 که بحق بسیار زیاد است را شهرداري اصفهان تاکنون توانسته تأمین کند. هزینه احداث خط 2 مترو در زمان شروع در مرحله اول هزینه ساخت تونل و سفتکاري ایستگاههاي فاز اول 1500 میلیارد تومان برآورد شد که در سه فاز عملیاتی شد. هزینه پیشبینیشده در حال حاضر به سه برابر افزایش یافته در حالی که منابعی که در قالب اوراق مشارکت براي این پروژه تخصیص یافته، ثابت مانده و گاهی حتی کمتر شده است. نحوه استفاده از اوراق مشارکت به این صورت است که دولت هر سال، سقفی را بابت پرداخت اوراق مشارکت براي راهاندازي پروژههاي بزرگی مانند مترو در نظر میگیرد و بین کلانشهرها تقسیم میشود که سهم اصفهان از این بودجه ناچیز است. در حال حاضر با توجه به افزایش چندبرابري هزینهها، این مبلغ بدون کمک شهرداري بسیار اندك خواهد بود. هزینه تأمین اجراي عملیات برقی و مکانیکی و همچنین تأمین واگن به مبلغ 600 میلیون یورو، از وظایف دولت است و از طریق فاینانس تأمین خواهد شد.
برای تأمین بودجه مشکلی نداشتید؟
چرا. با توجه به شرایط نابسامان اقتصادي، اعضاي شوراي شهر و شهردار اصفهان به شدت پیگیر تأمین بودجه لازم براي راهگشایی و تأمین کسريها براي خط 2 بودهاند. به خصوص که تقریبا دوسوم عملیات عمرانی خط 2 آغاز شده و اگر با کسري بودجه مواجه شود، این حرکت بزرگ که آغاز شده و با سرعت غیرقابل تصوري در سال گذشته ادامه پیدا کرده، دچار مشکل میشود.
برای تأمین این هزینهها چه باید کرد؟
شهرداري اصفهان براي درآمدزایی از مترو که معمولا پروژهاي هزینهزا و بسیار گران است، برنامههایی دارد. شهرداري در نظر دارد با احداث مراکز تجاري در ایستگاههاي مترو و محوطههاي اطراف آن که شعاع نفوذي بالایی دارند، از آن به عنوان مراکز درآمدزا استفاده کند. این طرح از یکی دو سال قبل در دستور کار قرار گرفته است. شهرداري با بخش خصوصی براي مشارکت وارد تعامل شده اما این طرح هنوز اجرائی نشده و پیگیري براي تعامل با سرمایهگذاران به صورت جدي در حال انجام است.
در حال حاضر چقدر از خط 2 مترو را میشود تمامشده دانست؟
خط 2 مترو داراي تونل عمیق به طول 14،5 کیلومتر و تونل کمعمق به طول 10،25 کیلومتر است. این خط 16 ایستگاه عمیق هفت ایستگاه کمعمق دارد. عملیات ساختمانی تونل و ایستگاههاي قطعه اول مسیر حدفاصل ایستگاه دارك تا ایستگاه کهندژ، شامل 14،5 کیلومتر تونل عمیق به صورت دو تونل ششمتري از دارك تا ایستگاه امام علی (ع) و یک تونل 8،5متري از ایستگاه امام علی (ع) تا کهندژ بوده که داراي 16 ایستگاه عمیق دو و سه طبقه است. عملیات ساختمانی تونل و ایستگاههاي قطعه دوم مسیر حدفاصل ایستگاه کهندژ تا ایستگاه خمینیشهر، شامل 10،25 کیلومتر تونل کمعمق (پوشش و حفر) و هفت ایستگاه کمعمق است.
تاکنون عملیات احداث ایستگاههاي خط دوم مترو پیشرفت خوبی داشته است. طبق آخرین گزارش قراردادهاي احداث خط 2، تونل دارك تا امام علی (ع) 46 درصد، تونل کهندژ تا امام علی (ع) 18 درصد، ایستگاه زینبیه 79 درصد، ایستگاه عاشق اصفهانی 99 درصد، ایستگاه عمان سامانی 72 درصد، ایستگاه لاله 87 درصد، ایستگاه شاهد 18 درصد، ایستگاه طوقچی سه درصد، ایستگاه امام حسین (ع) سه درصد، ایستگاه خلجا 11 درصد، ایستگاه چهارسو 42 درصد و ایستگاه خرازي 55 درصد پیشرفت فیزیکی داشتهاند.
در حال حاضر خط یک متروی اصفهان به صورت مداوم کار میکند؟
بله. خط یک مترو از سال 96 به صورت مداوم در حال خدماترسانی به شهروندان اصفهانی است و نقش مؤثري در حملونقل مسافر و کاهش آلودگی و ترافیک سطح شهر داشته است. سریعتر رسیدن مسافران به مقصدشان، یکی از دلایل مهم استقبال شهروندان از مترو اصفهان است که به مرور زمان با کمشدن فاصله رسیدن قطارها بر تعداد مسافران افزوده شد. حالا براي کمشدن زمان رسیدن قطارها دو رام قطار (10 واگن) نیز به ناوگان خط یک اضافه شده است تا سرفاصله حرکت قطارهاي خط یک از 12 دقیقه به هشت دقیقه برسد. ارزش محموله واگنهاي مترو که به خط اول قطار شهري اصفهان اضافه شد، 300 میلیارد تومان است. این اقدام در قالب یک قرارداد کلی بین سازمان همیاري شهرداريها و دهیاريهاي کشور و شرکت پوژن چین است که براي تأمین قطار شهري شهرهاي اصفهان، شیراز و تبریز اجرائی شده است. تعداد واگنهاي این قرارداد 315 دستگاه است که 63 رام را تشکیل میدهد؛ تأمین اعتبار این قرارداد بر عهده دولت است. واگنهاي جدید به صورت موردي در خط یک تست میشود و بهرهبرداري آزمایشی صورت میگیرد و عمده استفاده از واگنها به شرایط بعد از کرونا موکول خواهد شد.
اما هشت دقیقه هم برای انتظار بین دو قطار زیاد به نظر میرسد، زیاد نیست؟
البته براي رسیدن به سرفاصله 2،5 دقیقه به 38 رام قطار نیاز است. باید بگویم واگنهاي جدید بر اساس الزامات خط یک مترو ساخته شده و در این خط نیز استفاده میشود. البته این ظرفیت وجود دارد زمانی که خط 2 و 3 ساخته شد، واگنها قابلیت استفاده در این خطوط را نیز داشته باشند. در مجموع سهم اصفهان از قرارداد کلی خرید واگنهاي دولت و شهرداري، 85 عدد است که طی سالهاي اخیر و امسال 40 واگن تحویل شده و 45 واگن دیگر نیز باید به شهر اصفهان تحویل شود. هماکنون در خط یک 12 رام قطار وجود دارد که با دو رام جدید به 14 رام افزایش مییابد. هر واگن در حدود یک میلیون یورو قیمت دارد. سرفاصله اصلی در افق طرح، وقتی شبکه خطوط شکل گیرد، دوونیم دقیقه است که براي این هدفگذاري، حداقل 38 رام قطار در خط یک نیاز است. در شرایط قبل از کرونا با حدود 10 رام قطار، رکورد جابهجایی 120 هزار مسافر در خط یک شکسته شد. اکنون تعداد مسافران مترو اصفهان 30 هزار نفر در روز است. در افق طرحی که براي سرفاصله 2,5 دقیقه متروي اصفهان دیده شده است، باید 25 هزار نفر در ساعت مسافرگیري شود. با راهاندازي شبکه خطوط مترو اصفهان (خطهاي اول، دوم و سوم مترو) میتوان
جابجایی حدود 800 هزار مسافر در روز را با متروي شهر اصفهان انجام داد.
در ابتدای صحبتها درباره برنامهریزی برای خط 4 مترو هم گفتید. چه برنامهای برای خط 4 دارید؟
در کنار طراحی سه خط درونشهري شبکه خطوط مترو شهري اصفهان، چهار خط برونشهري نیز دیده شده است. اگر این خطوط راهاندازي و افتتاح شوند، شاهد عبور و مروري آسان با روند کاهش آلودگی هوا در کلانشهر اصفهان خواهیم بود. خطوط برونشهري چهار خط مواصلاتی بین شهرهاي کوچک با اصفهان است، شامل خط اصفهان - زرینشهر، خط اصفهان -شاهینشهر، خط اصفهان - بهارستان و خط بهارستان - مجلسی است. خط اصفهان - زرینشهر ، به طول 57 کیلومتر از ایستگاه آزادي اصفهان آغاز شده و با عبور از شهرهاي فلاورجان، فولادشهر، زرینشهر و کارخانه ذوبآهن اصفهان به ساکنان این مناطق نیز سرویسدهی میکند. خط اصفهان - شاهینشهر، از ابتداي ایستگاه دانشگاه صنعتی آغاز شده و به بختیاردشت و سپس از سمت غرب به شهرستان شاهینشهر میرسد. اجراي این خط با مشارکت شرکت چینی نورینکو خواهد بود. از 20 کیلومتر طول مسیر این خط، 16٫7 کیلومتر در حوزه شهرستان شاهینشهر و مابقی در حوزه شهرستان اصفهان است. خط اصفهان - بهارستان، از انتهاي خط یک قطار شهري اصفهان آغاز شده و پس از عبور از سپاهانشهر به بهارستان ختم خواهد شد. طول این خط برابر 14٫5 کیلومتر خواهد بود. خط بهارستان -
مجلسی، از شهر بهارستان شروع و با طی 51 کیلومتر و گذر از سهراهی مبارکه، روستاي دهسرخ، زیباشهر، میدان شهید نصوحی و میدان دفاع مقدس مبارکه و مجتمع فولاد مبارکه، نهایتا به شهر جدید مجلسی ختم میشود.
پروژه قطار شهری، یا همان مترو در اصفهان، قصهای دیرینه دارد، قصهای پرآب چشم که از سال 1380 شروع میشود، اما بهرهبرداری از آن حدود 15 سال به طول میانجامد. خطاهای پیدرپی اجرائی باعث میشود بعد از 15 سال، در سال 95 خط یک متروی اصفهان افتتاح شود. اما برای آنکه بدانیم اصلا جرقه ساخت مترو در اصفهان به چه زمانی باز میگردد، باید به سالها پیش از سال 80 بازگردیم. در دهه 40 قرار بود متروی اصفهان در کنار کارخانه ذوبآهن ساخته شود. پیشنهادی که قرار بود در دهه 50 و دو سال پیش از انقلاب اسلامی اجرا شود و در آن نام شرکتهای بزرگی چون ولوو دخیل بود، اما همزمانی با انقلاب و مسائل پیدرپی مدیریتی هیچ وقت این ماجرا را اجرائی نکرد. حالا در پایان دهه 90 میشود گفت متروی اصفهان به یک سروسامان نسبی رسیده است. مهندس محمدرضا بنکدار، مدیرعامل سازمان قطار شهري اصفهان و حومه است. از او خواستیم قصه متروی اصفهان را برایمان بازگو کند. قصهای طولانی که در این گفتوگو خواهید خواند.
جناب مهندس، درباره ماجرای طولانی ساخت متروی اصفهان توضیح دهید.
همانطور که میدانید، در سال 1380 طرح نهایی خط یک (شمال جنوب) به طول 12،5 کیلومتر مصوب و عملیات اجرائی ساخت تونل آن آغاز شد و با اضافهشدن 7،7 کیلومتر مسیر کاوه - قدس (شمال غرب)، خط اول قطار شهري اصفهان از شمال غرب تا جنوب به طول 20،2 کیلومتر کلید خورد. این خط از شمال شهر اصفهان شروع شده و پس از طی مسیري به طول 20،2 کیلومتر به پایانه مسافربري صفه در جنوب اصفهان میرسد. در این خط 20 ایستگاه وجود دارد. با آنکه ساخت این خط در سال 1381 آغاز شد، اما پس از 15 سال به طور کامل افتتاح شد. فاز نخست شامل 10 ایستگاه به طول 11 کیلومتر بود که در 23 مهرماه 1394 افتتاح شد و فاز دوم یک سال بعد در 13 آبان 1395 به بهرهبرداري رسید. در مرداد ماه 1396 فاز سوم، یعنی ایستگاههاي سیوسهپل، دکتر شریعتی و آزادي (دروازه شیراز) به بهرهبرداري آزمایشی رسیدند و قطار براي اولین بار از زیر زایندهرود عبور کرد. فاز چهارم این پروژه، شامل شش ایستگاه امام حسین (دروازه دولت)، انقلاب، دانشگاه، کارگر، کوي امام و دفاع مقدس (صفه) در آخرین روزهاي سال 1396 به بهرهبرداري رسید و بالاخره خط 1 مترو اصفهان تکمیل شد.
در حال حاضر وضعیت خط 2 و 3مترو اصفهان چگونه است؟
مسیر خط 2 مترو، شرقی- غربی است. از شهرك امام حسین(ع) (دارك) شروع شده و با عبور از ایستگاه تقاطعی امام حسین به سمت خمینیشهر ادامه پیدا میکند. طول کل مسیر 24٫4 کیلومتر و داراي 23 ایستگاه است. فاز یک این مسیر حد فاصل ایستگاه دارک تا ایستگاه کهندژ اجراي آن آغاز شده است. روی خط سوم قطار شهري اصفهان نیز که در حال مطالعه هستیم. بنا بر برنامهریزی قرار است خط 3 از ایستگاه میدان آزادي آغاز شود و با عبور از بلوار دانشگاه و بلوار ارتش به پایانه جنوب غرب شهر اصفهان واقع در جنوب تقاطع اندیشه برسد و به خط قطار برقی فولادشهر و زرینشهر متصل شود. طول این مسیر حدود 8،8 کیلومتر و شامل 8 ایستگاه است و ادامه این خط از میدان آزادي تا میدان لاله است که لازم است مصوبه شورای عالی ترافیک مربوطه اخذ شود.
چرا آنقدر خط 2 مترو برای شما حائز اهمیت است؟
امروز خط 2 مترو را میتوان یک ابرپروژه در کلانشهر اصفهان نامید. با احداث خط 2 مترو حملونقل مسافر راحتتر، سریعتر و ترافیک در مسیر خط 2 قطار شهري اصفهان به شدت کاهش مییابد. خط 2 مترو، حدفاصل دپوي زینبیه تا خمینیشهر به طول 24،4 کیلومتر در سال 1385 به تصویب شوراي عالی هماهنگی ترافیک شهرهاي کشور رسیده و مطالعات آن در سال 1390 توسط مشارکت مترا - پژوهش - سیسترا آغاز شده است. قرار بود مطابق با برنامهریزي انجامشده عملیات اجرائی خط 2 در سال 1394 شروع شود، اما حفاري خط 2 مترو از ماههاي پایانی سال 1397 شروع شد. محدوده خط دوم قطار شهري اصفهان از شهرك امام حسین در محله دارك شروع شده و با عبور از خیابان آیتالله غفاري زینبیه، لاله شمالی، لاله جنوبی، علامه مجلسی، میدان امام علی(ع)، هاتف، نشاط، فلسطین، آمادگاه و باغ گلدسته به ایستگاه میدان امام حسین (ع) میرسد. خط دوم در این قسمت از زیر خط یک مترو عبور کرده و با عبور از خیابان طالقانی، خیابان صاحب روضات و زیر بزرگراه شهید خرازي وارد خیابان کهندژ میشود. فاز اول خط 2 قطار شهري در اصفهان حدود 14،5 کیلومتر مسافت دارد و براي این قسمت 16 ایستگاه در نظر گرفته شده که
عملیات عمرانی 12 ایستگاه از آنها آغاز شده و در حال انجام است. انجام عملیات عمرانی تونلهاي مربوط به فاز یک خط 2 یکی دیگر از بخش مهم این طرح است. این بخش از دو جبهه متعلق به شهرداري اصفهان از اوایل سال 1398 ادامه پیدا میکند. در قسمت شمالی که عملیات حفاري آن با دو دستگاه تیبیام از گذشته آغاز شده و اکنون درمجموع حدود 5،5 کیلومتر تونل احداث شده است. این یک رکورد بیسابقه حفاري براي شهر غربی (T.B.M) اصفهان است که توانسته طی یک سال، 5،5 کیلومتر حفاري مکانیزه داشته باشد. در حال حاضر دستگاه تیبیام با عبور از ایستگاه عمان سامانی، در فاصله 800متري ایستگاه لاله است. برای مدیریت در زمان، مقدمات حفاري تونل مترو از سمت غرب شهر هم شروع شده و در دهه فجر تیبیام سوم آغاز به کار کرد و همچنین مراحل احداث ایستگاههاي خرازي، چهارسوق و خلجا هم آغاز شده و تا قبل از اینکه تیبیام به آنجا برسد، سازه نگهبان مورد نظر در این ایستگاهها اجرا خواهد شد. از دیگر اقدامات قابل توجه در روند احداث خط 2 قطار شهري این بوده که سعی شده است در صورت امکان عملیات آن به صورت زیرزمینی و کاملا مکانیزه انجام شود و ترافیک شهري را کمتر درگیر کند.
چرا ساخت خط 1 متروی اصفهان اینقدر طول کشید؟
احداث خط یک با مشکلات زیادي همراه بود که باعث طولانیترشدن پروژه شد. تلاش شده تا در روند احداث خط 2، ابتدا سازه نگهبان و سفتکاري ایستگاهها انجام و آماده ورود دستگاه تیبیام شوند تا در زمان و منابع صرفهجویی شود.
هزینه اجرائی خط 2 مترو چقدر است؟
هزینه اجراي خط 2 که بحق بسیار زیاد است را شهرداري اصفهان تاکنون توانسته تأمین کند. هزینه احداث خط 2 مترو در زمان شروع در مرحله اول هزینه ساخت تونل و سفتکاري ایستگاههاي فاز اول 1500 میلیارد تومان برآورد شد که در سه فاز عملیاتی شد. هزینه پیشبینیشده در حال حاضر به سه برابر افزایش یافته در حالی که منابعی که در قالب اوراق مشارکت براي این پروژه تخصیص یافته، ثابت مانده و گاهی حتی کمتر شده است. نحوه استفاده از اوراق مشارکت به این صورت است که دولت هر سال، سقفی را بابت پرداخت اوراق مشارکت براي راهاندازي پروژههاي بزرگی مانند مترو در نظر میگیرد و بین کلانشهرها تقسیم میشود که سهم اصفهان از این بودجه ناچیز است. در حال حاضر با توجه به افزایش چندبرابري هزینهها، این مبلغ بدون کمک شهرداري بسیار اندك خواهد بود. هزینه تأمین اجراي عملیات برقی و مکانیکی و همچنین تأمین واگن به مبلغ 600 میلیون یورو، از وظایف دولت است و از طریق فاینانس تأمین خواهد شد.
برای تأمین بودجه مشکلی نداشتید؟
چرا. با توجه به شرایط نابسامان اقتصادي، اعضاي شوراي شهر و شهردار اصفهان به شدت پیگیر تأمین بودجه لازم براي راهگشایی و تأمین کسريها براي خط 2 بودهاند. به خصوص که تقریبا دوسوم عملیات عمرانی خط 2 آغاز شده و اگر با کسري بودجه مواجه شود، این حرکت بزرگ که آغاز شده و با سرعت غیرقابل تصوري در سال گذشته ادامه پیدا کرده، دچار مشکل میشود.
برای تأمین این هزینهها چه باید کرد؟
شهرداري اصفهان براي درآمدزایی از مترو که معمولا پروژهاي هزینهزا و بسیار گران است، برنامههایی دارد. شهرداري در نظر دارد با احداث مراکز تجاري در ایستگاههاي مترو و محوطههاي اطراف آن که شعاع نفوذي بالایی دارند، از آن به عنوان مراکز درآمدزا استفاده کند. این طرح از یکی دو سال قبل در دستور کار قرار گرفته است. شهرداري با بخش خصوصی براي مشارکت وارد تعامل شده اما این طرح هنوز اجرائی نشده و پیگیري براي تعامل با سرمایهگذاران به صورت جدي در حال انجام است.
در حال حاضر چقدر از خط 2 مترو را میشود تمامشده دانست؟
خط 2 مترو داراي تونل عمیق به طول 14،5 کیلومتر و تونل کمعمق به طول 10،25 کیلومتر است. این خط 16 ایستگاه عمیق هفت ایستگاه کمعمق دارد. عملیات ساختمانی تونل و ایستگاههاي قطعه اول مسیر حدفاصل ایستگاه دارك تا ایستگاه کهندژ، شامل 14،5 کیلومتر تونل عمیق به صورت دو تونل ششمتري از دارك تا ایستگاه امام علی (ع) و یک تونل 8،5متري از ایستگاه امام علی (ع) تا کهندژ بوده که داراي 16 ایستگاه عمیق دو و سه طبقه است. عملیات ساختمانی تونل و ایستگاههاي قطعه دوم مسیر حدفاصل ایستگاه کهندژ تا ایستگاه خمینیشهر، شامل 10،25 کیلومتر تونل کمعمق (پوشش و حفر) و هفت ایستگاه کمعمق است.
تاکنون عملیات احداث ایستگاههاي خط دوم مترو پیشرفت خوبی داشته است. طبق آخرین گزارش قراردادهاي احداث خط 2، تونل دارك تا امام علی (ع) 46 درصد، تونل کهندژ تا امام علی (ع) 18 درصد، ایستگاه زینبیه 79 درصد، ایستگاه عاشق اصفهانی 99 درصد، ایستگاه عمان سامانی 72 درصد، ایستگاه لاله 87 درصد، ایستگاه شاهد 18 درصد، ایستگاه طوقچی سه درصد، ایستگاه امام حسین (ع) سه درصد، ایستگاه خلجا 11 درصد، ایستگاه چهارسو 42 درصد و ایستگاه خرازي 55 درصد پیشرفت فیزیکی داشتهاند.
در حال حاضر خط یک متروی اصفهان به صورت مداوم کار میکند؟
بله. خط یک مترو از سال 96 به صورت مداوم در حال خدماترسانی به شهروندان اصفهانی است و نقش مؤثري در حملونقل مسافر و کاهش آلودگی و ترافیک سطح شهر داشته است. سریعتر رسیدن مسافران به مقصدشان، یکی از دلایل مهم استقبال شهروندان از مترو اصفهان است که به مرور زمان با کمشدن فاصله رسیدن قطارها بر تعداد مسافران افزوده شد. حالا براي کمشدن زمان رسیدن قطارها دو رام قطار (10 واگن) نیز به ناوگان خط یک اضافه شده است تا سرفاصله حرکت قطارهاي خط یک از 12 دقیقه به هشت دقیقه برسد. ارزش محموله واگنهاي مترو که به خط اول قطار شهري اصفهان اضافه شد، 300 میلیارد تومان است. این اقدام در قالب یک قرارداد کلی بین سازمان همیاري شهرداريها و دهیاريهاي کشور و شرکت پوژن چین است که براي تأمین قطار شهري شهرهاي اصفهان، شیراز و تبریز اجرائی شده است. تعداد واگنهاي این قرارداد 315 دستگاه است که 63 رام را تشکیل میدهد؛ تأمین اعتبار این قرارداد بر عهده دولت است. واگنهاي جدید به صورت موردي در خط یک تست میشود و بهرهبرداري آزمایشی صورت میگیرد و عمده استفاده از واگنها به شرایط بعد از کرونا موکول خواهد شد.
اما هشت دقیقه هم برای انتظار بین دو قطار زیاد به نظر میرسد، زیاد نیست؟
البته براي رسیدن به سرفاصله 2،5 دقیقه به 38 رام قطار نیاز است. باید بگویم واگنهاي جدید بر اساس الزامات خط یک مترو ساخته شده و در این خط نیز استفاده میشود. البته این ظرفیت وجود دارد زمانی که خط 2 و 3 ساخته شد، واگنها قابلیت استفاده در این خطوط را نیز داشته باشند. در مجموع سهم اصفهان از قرارداد کلی خرید واگنهاي دولت و شهرداري، 85 عدد است که طی سالهاي اخیر و امسال 40 واگن تحویل شده و 45 واگن دیگر نیز باید به شهر اصفهان تحویل شود. هماکنون در خط یک 12 رام قطار وجود دارد که با دو رام جدید به 14 رام افزایش مییابد. هر واگن در حدود یک میلیون یورو قیمت دارد. سرفاصله اصلی در افق طرح، وقتی شبکه خطوط شکل گیرد، دوونیم دقیقه است که براي این هدفگذاري، حداقل 38 رام قطار در خط یک نیاز است. در شرایط قبل از کرونا با حدود 10 رام قطار، رکورد جابهجایی 120 هزار مسافر در خط یک شکسته شد. اکنون تعداد مسافران مترو اصفهان 30 هزار نفر در روز است. در افق طرحی که براي سرفاصله 2,5 دقیقه متروي اصفهان دیده شده است، باید 25 هزار نفر در ساعت مسافرگیري شود. با راهاندازي شبکه خطوط مترو اصفهان (خطهاي اول، دوم و سوم مترو) میتوان
جابجایی حدود 800 هزار مسافر در روز را با متروي شهر اصفهان انجام داد.
در ابتدای صحبتها درباره برنامهریزی برای خط 4 مترو هم گفتید. چه برنامهای برای خط 4 دارید؟
در کنار طراحی سه خط درونشهري شبکه خطوط مترو شهري اصفهان، چهار خط برونشهري نیز دیده شده است. اگر این خطوط راهاندازي و افتتاح شوند، شاهد عبور و مروري آسان با روند کاهش آلودگی هوا در کلانشهر اصفهان خواهیم بود. خطوط برونشهري چهار خط مواصلاتی بین شهرهاي کوچک با اصفهان است، شامل خط اصفهان - زرینشهر، خط اصفهان -شاهینشهر، خط اصفهان - بهارستان و خط بهارستان - مجلسی است. خط اصفهان - زرینشهر ، به طول 57 کیلومتر از ایستگاه آزادي اصفهان آغاز شده و با عبور از شهرهاي فلاورجان، فولادشهر، زرینشهر و کارخانه ذوبآهن اصفهان به ساکنان این مناطق نیز سرویسدهی میکند. خط اصفهان - شاهینشهر، از ابتداي ایستگاه دانشگاه صنعتی آغاز شده و به بختیاردشت و سپس از سمت غرب به شهرستان شاهینشهر میرسد. اجراي این خط با مشارکت شرکت چینی نورینکو خواهد بود. از 20 کیلومتر طول مسیر این خط، 16٫7 کیلومتر در حوزه شهرستان شاهینشهر و مابقی در حوزه شهرستان اصفهان است. خط اصفهان - بهارستان، از انتهاي خط یک قطار شهري اصفهان آغاز شده و پس از عبور از سپاهانشهر به بهارستان ختم خواهد شد. طول این خط برابر 14٫5 کیلومتر خواهد بود. خط بهارستان -
مجلسی، از شهر بهارستان شروع و با طی 51 کیلومتر و گذر از سهراهی مبارکه، روستاي دهسرخ، زیباشهر، میدان شهید نصوحی و میدان دفاع مقدس مبارکه و مجتمع فولاد مبارکه، نهایتا به شهر جدید مجلسی ختم میشود.
