آلودگی بصری و تأثیر آن بر سلامت روان شهروندان

ساختمان‌‌‌‏‌‌‌‏های ناموزون، دیوار‌‌‌‏های خط‌خطی، تابلو‌‌‌‏های تبلیغاتی ناهماهنگ، ساختمان‌های فرسوده، پیکر دودگرفته‌ی شهر با انبوهی از رنگ‌‌‌‏های خاکستری و صد‌‌‌‏ها منظره‌‌‌‏ی ناخوشایند ازجمله صحنه‌‌‌‏هایی است که هرروزه در بسیاری از کلان‌شهرها با آن‌‌‌‏ها مواجه می‌‌‌‏شویم. توسعه جوامع امروزی و گسترش دنیای مدرن بااینکه از بسیاری جهات سبب بهبود کیفیت زندگی بشری شده، اما درعین‌حال پا نهادن به دنیای مدرنیته معضلات گوناگونی را نیز برای مردمان امروزی به دنبال داشته است.
معضلاتی که موجب بروز تأثیرات منفی بسیاری بر سلامت جسمی و روحی شهروندان گردیده است. انواع آلودگی‌‌‌‏ها همچون آلودگی محیط‌زیست، آلودگی صوتی و آلودگی بصری ازجمله این پیامد‌‌‌‏ها هستند که به سبب ایجاد آسیب‌‌‌‏های روحی شده و بر رفتار شهروندان اثرات سوء بسیاری گذاشته‌‌‌‏اند. با توجه به ساختار جدید شهر‌‌‌‏ها، به دلیل عدم تطابق و هماهنگی ساکنین آن‌‌‌ بافرهنگ و اصول موردنیاز جامعه نوین، هرروزه شاهد انبوهی از ناهنجاری‌‌‌‏های بصری هستیم که از قواعد شهرنشینی مدرن پیروی نمی‌‌‌‏کنند.
اما آلودگی بصری چیست؟ کارشناسان آلودگی بصری را این‌گونه معرفی می‌کنند: «هر چیزی که به چشم انسان‌‌‌‏ها نازیبا بیاید و این نازیبایی را تشدید کند، آلودگی بصری نامیده می‌‌‌‏شود یا به‌عبارت‌دیگر تنوع ناهمگون و ناهماهنگ رنگ و جنس در فضا و سیمای شهری را آلودگی بصری می‌‌‌‏نامند.» شهروندی که صبح از خانه‌‌‌‏ خارج می‌شود اغلب با انواع برچسب‌ها و تراکت‌های تبلیغاتی مواجه می‌‌‌‏شود که بر درب منزل مسکونی‌اش چسبیده‌‌‌‏اند و مشاهده می‌‌‌‏کند که شهر به جولانگاه بنرها و پلاکاردها و تراکت‌‌‌‏هایی نازیبا تبدیل‌شده است که از درودیوار کوچه‌‌‌‏ها و خیابان‌ها آویزان شده‌اند.
ساختمان‌‌‌‏های ناهمگون که با انواع الحاقات غیراصولی همچون کانال‌‌‌‏های کولر، دودکش‌‌‌‏ها و لوازم اضافی داخل بالکن‌‌‌‏ها و پشت پنجره‌‌‌‏ها هم مناظر ناخوشایند دیگری بر چهره شهر می‌‌‌‏افزایند. علاوه بر آن‌‌‌‏ها تابلو‌‌‌‏های راهنمایی و اطلاع‌رسانی ناهماهنگ و مبلمان شهری بی‌‌‌‏تناسب، آشفته و گاه تجهیزات خراب همچون ایستگاه‌‌‌‏های اتوبوس و سطل‌‌‌‏های زباله، معابر و میادین نیز از دیگر مصداق‌‌‌‏های آلودگی بصری در کلان‌شهرها هستند. در نظر بگیرید که از کنار یک سطل آشغال در حال عبور هستید که بوی تعفن آشغال‌ها به مشام شما می‌رسد. ناخودآگاه چهره شما درهم می‌رود و شمارا ناراحت خواهد کرد. همین ناراحتی کوچک می‌تواند در چند لحظه شمارا تحت تأثیر خود قرار داده و موجب بدخلقی شما گردد. آنگاه در هنگام خرید از مغازه یک اشتباه کوچک از طرف مغازه‌دار موجب متشنج شدن برخورد شما با مغازه‌دار شده و درنهایت یک ناراحتی بلندمدت را به وجود آورد. وقتی شما در شهری زندگی کنید که انواع آلودگی‌ها وجود داشته باشد، نارضایتی‌های روحی و روانی انباشته‌شده و علاوه برافزایش میزان پرخاشگری افراد و بعضاً درگیری‌های فیزیکی، روح و روان نیز شدیداً بیمار گشته و افسردگی شدید را به دنبال خواهد داشت. در حال حاضر اکثر ساکنان کلان‌شهری مانند کرمانشاه، بنا به عوامل مختلف مانند ترافیک یا مسائل اقتصادی، در معرض این آلودگی‌ها نیز قرار دارند که این موضوعات بر شیوع و میزان بیماری افسردگی می‌افزایند. بسیاری از مناطق کرمانشاه از آلودگی بصری رنج می‌برند. از مهم‌ترین میدان شهر که میدان آزادی یا همان گاراژ است، گرفته تا محله‌هایی مانند مسکن ما شاهد آلودگی بصری در حد اعلای آن هستیم. خیابان‌های شلوغ با عرض کم پیاده‌روهای کثیف با دست‌فروشان بی‌شمار، ساختمان‌های فرسوده و کهنه ازجمله مواردی است که سیمای شهر کرمانشاه را زشت و بدمنظر کرده است تلاش عمومی باید بر این باشد که «شهر» از اغتشاش بصری خارج شود و به پاکیزگی هنرمندانه برسد. بدون نظم و آرامش هنرمندانه تعالی فردی و اجتماعی برآورده نمی‌شود. شلختگی منظر شهر، سبب گسست‌های رفتاری و عصبی شدن مردم می‌شود. این عوامل، در حقیقت عوامل پنهان تربیتی شهر هستند.
«زیبایی» یک شهر ازلحاظ بصری کافی نیست. «زیبایی» یک شهر باید با خواسته‌های شهروندان هماهنگ و برای آن‌ها قابل‌قبول باشد. یک طراحی خوب شهری به مردم انبساط خاطر می‌دهد و آن‌ها را به محیط و شهر علاقه‌مند می‌کند. در میان ساختمان‌ها و بناها، وسایلی نیاز است تا زندگی شهری را بهبود بخشد؛ وسایلی که همچون اثاث یک‌خانه، امکان زندگی را در فضای میان رنگ و بتن و شیشه فراهم آورد. یک مقایسه ساده میان شهر کرمانشاه با شهرهایی مانند همدان، اصفهان و تبریز نشان می‌دهد که چقدر این شهر به لحاظ زیباسازی از این شهرها عقب است. واضح است که مسئولیت از بین بردن آلودگی بصری و زیباسازی شهر در وهله اول بر عهده شهرداری و دیگر ارگانهای شهری است بااین‌وجود نمی‌توان از نقش شهروندان هم غافل شد. مشارکت شهروندان در رعایت اصول و استاندارد‌‌‌‏های زیباسازی و نیز آموزش و فرهنگ‌‌‌‏سازی کافی در این خصوص به شهروندان، نقشی کلیدی در رفع آشفتگی‌‌‌‏های دیداری و ایجاد شهری زیبا و ضابطه‌‌‌‏مند دارند.

ساختمان‌‌‌‏‌‌‌‏های ناموزون، دیوار‌‌‌‏های خط‌خطی، تابلو‌‌‌‏های تبلیغاتی ناهماهنگ، ساختمان‌های فرسوده، پیکر دودگرفته‌ی شهر با انبوهی از رنگ‌‌‌‏های خاکستری و صد‌‌‌‏ها منظره‌‌‌‏ی ناخوشایند ازجمله صحنه‌‌‌‏هایی است که هرروزه در بسیاری از کلان‌شهرها با آن‌‌‌‏ها مواجه می‌‌‌‏شویم. توسعه جوامع امروزی و گسترش دنیای مدرن بااینکه از بسیاری جهات سبب بهبود کیفیت زندگی بشری شده، اما درعین‌حال پا نهادن به دنیای مدرنیته معضلات گوناگونی را نیز برای مردمان امروزی به دنبال داشته است.
معضلاتی که موجب بروز تأثیرات منفی بسیاری بر سلامت جسمی و روحی شهروندان گردیده است. انواع آلودگی‌‌‌‏ها همچون آلودگی محیط‌زیست، آلودگی صوتی و آلودگی بصری ازجمله این پیامد‌‌‌‏ها هستند که به سبب ایجاد آسیب‌‌‌‏های روحی شده و بر رفتار شهروندان اثرات سوء بسیاری گذاشته‌‌‌‏اند. با توجه به ساختار جدید شهر‌‌‌‏ها، به دلیل عدم تطابق و هماهنگی ساکنین آن‌‌‌ بافرهنگ و اصول موردنیاز جامعه نوین، هرروزه شاهد انبوهی از ناهنجاری‌‌‌‏های بصری هستیم که از قواعد شهرنشینی مدرن پیروی نمی‌‌‌‏کنند.
اما آلودگی بصری چیست؟ کارشناسان آلودگی بصری را این‌گونه معرفی می‌کنند: «هر چیزی که به چشم انسان‌‌‌‏ها نازیبا بیاید و این نازیبایی را تشدید کند، آلودگی بصری نامیده می‌‌‌‏شود یا به‌عبارت‌دیگر تنوع ناهمگون و ناهماهنگ رنگ و جنس در فضا و سیمای شهری را آلودگی بصری می‌‌‌‏نامند.» شهروندی که صبح از خانه‌‌‌‏ خارج می‌شود اغلب با انواع برچسب‌ها و تراکت‌های تبلیغاتی مواجه می‌‌‌‏شود که بر درب منزل مسکونی‌اش چسبیده‌‌‌‏اند و مشاهده می‌‌‌‏کند که شهر به جولانگاه بنرها و پلاکاردها و تراکت‌‌‌‏هایی نازیبا تبدیل‌شده است که از درودیوار کوچه‌‌‌‏ها و خیابان‌ها آویزان شده‌اند.
ساختمان‌‌‌‏های ناهمگون که با انواع الحاقات غیراصولی همچون کانال‌‌‌‏های کولر، دودکش‌‌‌‏ها و لوازم اضافی داخل بالکن‌‌‌‏ها و پشت پنجره‌‌‌‏ها هم مناظر ناخوشایند دیگری بر چهره شهر می‌‌‌‏افزایند. علاوه بر آن‌‌‌‏ها تابلو‌‌‌‏های راهنمایی و اطلاع‌رسانی ناهماهنگ و مبلمان شهری بی‌‌‌‏تناسب، آشفته و گاه تجهیزات خراب همچون ایستگاه‌‌‌‏های اتوبوس و سطل‌‌‌‏های زباله، معابر و میادین نیز از دیگر مصداق‌‌‌‏های آلودگی بصری در کلان‌شهرها هستند. در نظر بگیرید که از کنار یک سطل آشغال در حال عبور هستید که بوی تعفن آشغال‌ها به مشام شما می‌رسد. ناخودآگاه چهره شما درهم می‌رود و شمارا ناراحت خواهد کرد. همین ناراحتی کوچک می‌تواند در چند لحظه شمارا تحت تأثیر خود قرار داده و موجب بدخلقی شما گردد. آنگاه در هنگام خرید از مغازه یک اشتباه کوچک از طرف مغازه‌دار موجب متشنج شدن برخورد شما با مغازه‌دار شده و درنهایت یک ناراحتی بلندمدت را به وجود آورد. وقتی شما در شهری زندگی کنید که انواع آلودگی‌ها وجود داشته باشد، نارضایتی‌های روحی و روانی انباشته‌شده و علاوه برافزایش میزان پرخاشگری افراد و بعضاً درگیری‌های فیزیکی، روح و روان نیز شدیداً بیمار گشته و افسردگی شدید را به دنبال خواهد داشت. در حال حاضر اکثر ساکنان کلان‌شهری مانند کرمانشاه، بنا به عوامل مختلف مانند ترافیک یا مسائل اقتصادی، در معرض این آلودگی‌ها نیز قرار دارند که این موضوعات بر شیوع و میزان بیماری افسردگی می‌افزایند. بسیاری از مناطق کرمانشاه از آلودگی بصری رنج می‌برند. از مهم‌ترین میدان شهر که میدان آزادی یا همان گاراژ است، گرفته تا محله‌هایی مانند مسکن ما شاهد آلودگی بصری در حد اعلای آن هستیم. خیابان‌های شلوغ با عرض کم پیاده‌روهای کثیف با دست‌فروشان بی‌شمار، ساختمان‌های فرسوده و کهنه ازجمله مواردی است که سیمای شهر کرمانشاه را زشت و بدمنظر کرده است تلاش عمومی باید بر این باشد که «شهر» از اغتشاش بصری خارج شود و به پاکیزگی هنرمندانه برسد. بدون نظم و آرامش هنرمندانه تعالی فردی و اجتماعی برآورده نمی‌شود. شلختگی منظر شهر، سبب گسست‌های رفتاری و عصبی شدن مردم می‌شود. این عوامل، در حقیقت عوامل پنهان تربیتی شهر هستند.
«زیبایی» یک شهر ازلحاظ بصری کافی نیست. «زیبایی» یک شهر باید با خواسته‌های شهروندان هماهنگ و برای آن‌ها قابل‌قبول باشد. یک طراحی خوب شهری به مردم انبساط خاطر می‌دهد و آن‌ها را به محیط و شهر علاقه‌مند می‌کند. در میان ساختمان‌ها و بناها، وسایلی نیاز است تا زندگی شهری را بهبود بخشد؛ وسایلی که همچون اثاث یک‌خانه، امکان زندگی را در فضای میان رنگ و بتن و شیشه فراهم آورد. یک مقایسه ساده میان شهر کرمانشاه با شهرهایی مانند همدان، اصفهان و تبریز نشان می‌دهد که چقدر این شهر به لحاظ زیباسازی از این شهرها عقب است. واضح است که مسئولیت از بین بردن آلودگی بصری و زیباسازی شهر در وهله اول بر عهده شهرداری و دیگر ارگانهای شهری است بااین‌وجود نمی‌توان از نقش شهروندان هم غافل شد. مشارکت شهروندان در رعایت اصول و استاندارد‌‌‌‏های زیباسازی و نیز آموزش و فرهنگ‌‌‌‏سازی کافی در این خصوص به شهروندان، نقشی کلیدی در رفع آشفتگی‌‌‌‏های دیداری و ایجاد شهری زیبا و ضابطه‌‌‌‏مند دارند.