درسهای کاربردی از نظام آموزشوپرورش فنلاند
ترجمه: حبیبالله سالارزهی.سرپرست دانشگاه جامع علمی- کاربردی استان سیستانوبلوچستان
آموزشوپرورش زیربنای مهم توسعه یک جامعه است. اگر به سیر تحول جوامع و کشورهای پیشرفته بپردازیم، یکی از رازهای موفقیت این کشورها در داشتن نظام متعالی آموزشوپرورش است. فنلاند با شاخص توسعه انسانی بالا، یکی از کشورهای پیشرفته اسکاندیناوی در اروپا و دارای یک نظام آموزشوپرورش پیشرفته است و شهرت جهانی دارد. آنچه در اینجا به تصویر کشیده میشود، درسهای کاربردی از نظام آموزشوپرورش و مدارس فنلاند است که توسعه و پیشرفت این کشور تا حدود زیادی مرهون نظام آموزشوپرورش خلاق و متعالی این کشور است. عنوان اصلی این گزارش، 10 درس کاربردی از نظام آموزشوپرورش فنلاند است که در این جمله معروف «کمتر، بهتر و پربازدهتر است» خلاصه شده است.
1- درس کاربردی اول: «آموزش رسمی کمتر و گزینههای انتخابی بیشتر برای دانشآموزان»
دانشآموزان در کشور فنلاند از هفتسالگی وارد نظام آموزشی ابتدایی میشوند. بله هفتسالگی! آموزشوپرورش فنلاند به کودکان اجازه میدهند کودک باشند و آموزش را از طریق بازی یاد بگیرند و در مباحث درسی کاوشی داشته باشند تا اینکه در کلاس بسته بنشینند و به اصطلاح مستمع صرف باشند. این کودکان زمانی در هفتسالگی وارد مدرسه ابتدایی میشوند که بهلحاظ توسعهای، آمادگی کافی برای یادگیری دارند و روی مباحث آموزشی تمرکز دارند. دانشآموزان در دوران آموزش در انتخاب مسیر آموزشی حق انتخاب دارند از میان مسیرهای آموزشی ابتدایی که 9 سال است تا 16سالگی که دانشآموزان در پایه عمومی ابتدایی مشغول تحصیل هستند و بعد از آن علاوه بر آنکه در دوران ابتدایی مجبور نیستند و متناسب با علایق و استعدادهایشان مشغول تحصیل هستند، سه مسیر را به دلخواه انتخاب کنند تا وارد مرحله آموزش تکمیلی شوند. این سه مسیر آموزش انتخابی عبارتاند از: 1) دوره آموزش متوسطه، این دوره آموزش متوسطه دوره سهساله است که دانشآموزان را برای ورود به دوره دانشگاه و اخذ پذیرش در دانشگاه آماده میکند. تقریبا 40 درصد از دانشآموزان بعد از دوره 9ساله تحصیلات ابتدایی این مسیر را
انتخاب میکنند و تمایل دارند در رشتههای تخصصی دانشگاهی تحصیل کنند. 2) مسیر دوم مسیر انتخابی آموزشهای فنی و حرفهای، تقریبا قریب به 60 درصد دانشآموزان در کشور فنلاند این مسیر را انتخاب میکنند و این دوره آموزش فنی و حرفهای بعد از دوره 9ساله آموزش ابتدایی به مدت سه سال است که به دانشآموزان آموزشهای مختلف شغلی میدهند تا بتوانند مهارتهای عملی را فرا بگیرند و بعد از اتمام دوره هنرستان فنی و حرفهای در کالجها و دانشکدههای فنی و حرفهای پلیتکنیک مشغول تحصیل شوند. توجه کنید که اینها به دنبال مدرک نیستند و قرار نیست هر شخصی به دانشگاه بیاید، بلکه این دسته از دانشآموزان شاخه فنی و حرفهای که قریب به 60 درصد دانشآموزان فنلاند را شامل میشود، میخواهند سودمند و موفق باشند [نه آنکه صرفا یک مدرک دانشگاهی را یدک بکشند]. اینها میخواهند به عنوان تکنیسینها و مهندسان فنی در جامعه نقشآفرینی کنند و برای خودشان و جامعه مفید باشند، ما مجبور نیستیم فرزندان مستعدمان را قربانی ورود به نظام آموزشی مدرکگرا کنیم که بعدها از آنها استفادهای نشود و برای جامعه مفید نباشند. ما باید اجازه دهیم که آنها تواناییها و
مهارتهایشان را افزایش دهند و احساس کنند که برای جامعه مفید هستند. 3) مسیر سوم ورود به جریان کاری و تحصیلنکردن در دوران بعد از دوران 9سالگی آموزش ابتدایی که کمتر از پنج درصد از دانشآموزان به تحصیلات متوسطه و فنی و حرفهای ادامه نمیدهند. نکته جالب آنکه نرخ تحصیلات متوسطه در این کشور بالای 95 درصد و سهم آموزشهای فنی و حرفهای 60 درصد است.
2- درس کاربردی دوم: «حضور کمتر دانشآموز در مدرسه و استراحت بیشتر دانشآموز»
ساعات کاری دانشآموزان در فاصله زمانی 9 صبح تا دو بعدازظهر است. در هلسینکی این اندیشه و نگاه قانونی وجود دارد که مدارس نمیتوانند زودتر از ساعت قانونی شروع، ساعت 9، دانشآموزان را مجبور به حضور در مدارس کنند چراکه تحقیقات علمی ثابت میکند که کخوابی دانشآموزان بر کیفیت تحصیلی آنها اثر منفی میگذارد. هرچند انعطافپذیری در ساعات کاری مدارس وجود دارد و بعضی مدارس زودتر شروع و زودتر تعطیل میکنند یا بالعکس. هر روز دانشآموزان سه یا چهار کلاس 75دقیقهای را در مدرسه میگذرانند و زمانهای استراحت کافی برای دانشآموزان و برای معلمان در این سه، چهار کلاس و زمان مناسب برای آموزش و یادگیری وجود دارد
3- درس کاربردی سوم: «ساعات تدریس کمتر برای معلمان و اختصاص زمان بیشتر برای برنامهریزی آموزشی»
ساعت کاری معلمان در مدارس کوتاه و کم است، مطابق با آمار سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD) متوسط ساعات همکاری معلمان در مدارس فنلاند ۶۰۰ ساعت تدریس در سال است که تقریبا شامل چهار جلسه تدریس در روز میشود؛ درحالیکه همین نسبت میانگین ساعت تدریس در آمریکا برای معلمان دوبرابر و هزارو 80 ساعت تدریس در سال و عددی معادل شش جلسه یا بیشتر در روز است. همچنین در مدارس فنلاند، معلمان و دانشآموزان مجبور به حضور در مدرسه در مواقعی که کلاس ندارند، نیستند. برای نمونه اگر در بعدازظهر پنجشنبه معلمان و دانشآموزان برنامه کلاسی نداشته باشند، بهراحتی میتوانند مدرسه را ترک کنند. این سیستم به معلمان فرصت بیشتری برای برنامهریزی و اندیشیدن برای نحوه ارائه کلاسهای درسی میدهد و سعی میکند در دانشآموزان در کلاس درس نوعی برانگیختگی و تحرک ایجاد کند.
4- درس کاربردی چهارم: معلمان کمتر در مدارس و مراقبت بیشتر از دانشآموزان
نکته درخورتوجه آن است که در مدارس ابتدایی نوعی ثبات و مراقبت بیشتر از دانشآموزان وجود دارد و در هر مدرسه معلمان کمی حضور دارند بهگونهای که دانشآموزان، دوران پایه ابتدایی را در شش سال با یک معلم میگذرانند و معلم نیازهای دانشآموزان را به دلیل ارتباط نزدیک و طولانیتر راحت درک میکند و دانشآموزان احساس راحتی بیشتری میکنند و روابط معلم و دانشآموزان در دوره شش سال آموزش ابتدایی نهادینه میشود. معلم استعدادها و قابلیتهای دانشآموز را تشخیص میدهد و به او در هدفگذاری و رسیدن به اهداف آموزشی کمک میکند.
5- درس کاربردی پنجم: «جذب و استخدام معلمان شایسته و توانمند و اعتبار و جایگاه بالای معلمان
در نظام آموزشی فنلاند متقاضیان جذب و استخدام در آموزشوپرورش در نقش معلم زیاد هستند و تنها معلمان شایسته و توانمند شانس استخدام در آموزشوپرورش فنلاند را پس از قبولی در آزمون و مصاحبه علمی و شخصیتی دارند. حداقل مدرک تحصیلی معلمان باید فوقلیسانس باشد و تجربه نگارش یک رساله را داشته باشند؛ در عین حال معلمان ضمن آنکه از توانایی و قابلیت بالایی برخوردار هستند، دارای اعتبار و منزلت اجتماعی و پرستیژ بالایی هستند و این باعث میشود اعتمادبهنفس و عزت نفس معلمان افزایش یابد و آنها در خودشان نوعی اعتبار و امتیاز احساس کنند.
6-درس کاربردی ششم: «کلاسهای آموزشی کمتر، زنگ تفریح و استراحت بیشتر
همانگونه که در موارد قبلی اشاره شد، دانشآموزان مدارس در فنلاند روزانه چهار کلاس درس دارند که بعد از هر کلاس یک ساعت و ربع دارای زنگ تفریح و استراحت هستند. به دانشآموزان فرصت داده میشود که As مطالبی را که به آنها آموخته شده است، خلاصه و جمعبندی کنند، همچنین در زنگهای تفریح بتوانند ورزشهای بدنی انجام دهند و درعینحال فرصت هواخوری نیز داشته باشند. چنین ورزشها و برنامههای جانبی به دانشآموزان کمک میکند فرایند مطالعه مستمر روزانه آنها در هر کلاس بهواسطه برنامههای جانبی زنگ تفریح آمیخته با ورزش و هوای آزاد بعد از هر کلاس انرژی آنها را برای یادگیری دوچندان کند. مطالعات هم تأیید میکند که کمتحرکی و سکون در برنامههای آموزشی و کلاسی در مدارس اثر منفی روی تمرکز دانشآموزان میگذارد و باعث میشود مغز هم به سکون و کمتحرکی دچار و فرایند یادگیری مختل شود. همچنین برای معلمان در مدارس برنامههای زنگ تفریح و استراحت پیشبینی شده است. در مدارس یک اتاق و دفتر برای معلمان اختصاص یافته است که معلمان در ساعت استراحت بین دو کلاس به صرف قهوه، میوه، گفتوگو و آمادهشدن برای کلاس بعدی مشغول هستند. همچنین یک آشپزخانه
کوچک در اتاق معلمان پیشبینی شده است. نکته خیلی جالب اینکه یک میز هم برای ماساژ برای معلمان در آنجا پیشبینی شده است تا در فرصت بین دو کلاس از امکانات تفریحی و رفاهی مطلوب حداکثر استفاده را ببرند.
7- درس کاربردی هفتم: «آزمون کمتر از دانشآموزان و یادگیری بیشتر دانشآموزان»
معلمان در مدارس فنلاند به شغل معلمی، کنترل کلاس و محتوایی که تدریس میکنند، مسلط هستند. آنها برای دانشآموزان هدفگذاری میکنند و پروژههایی را برای ارتقای مهارتهای موردنیاز دانشآموزان در نظر میگیرند. نکته جالب آن است که فرایند یادگیری آمیخته با تفریح و سرگرمی و همچنین مشارکت در برنامههای آشپزی، خیاطی و دوزندگی، آموزش بهداشت، کارهای هنری و دستی، کارهای دستی چوبی و.... است؛ همچنین به آنها مهارتهای اجتماعی و نحوه رویارویی با مشکلات و نحوه تصمیمگیری یاد داده میشود.
8-درس کاربردی هشتم: «مطالب و مباحث درسی کمتر، عمق و ژرفنگری بیشتر»
در هشتمین مورد درس کاربردی از نظام آموزشی فنلاند به موارد ذیل اشاره شده است: در مدارس فنلاند به فراگیری مطالب با ژرفنگری و نگاه عمیق توجه میشود. سعی میشود در برنامهریزی درسی محتوای دروسی مانند ریاضی بهگونهای به دانشآموزان در هفته ارائه شود که دانشآموزان مطالب کمتری را با علاقه و تحلیل بیشتری یاد بگیرند. دانشآموزان در طول هفته در دوره آموزش ابتدایی و متوسطه مطالب را بهتدریج و کمکم فرا میگیرند و هیچ اجبار و استرسی در برنامه آموزشی مدارس مشاهده نمیشود.
۹- درس کاربردی نهم: «تکالیف کمتر برای دانشآموزان، مشارکت بیشتر برای دانشآموزان»
براساس گزارش سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، دانشآموزان فنلاند در سطح جهانی از کمترین میزان تکالیف درسی برخوردار هستند. آنها ممنون هستند در هر شب نیمساعت تکلیف درسی داشته باشند؛ درحالیکه به لحاظ بازدهی آموزشی، دانشآموزان فنلاندی در سطح جهانی از رتبه بالایی برخوردار هستند، به دانشآموزان فرصت داده میشود در مدارس تکالیفشان را انجام دهند و کمتر آنها را به منزل ببرند. یک توافق نانوشته بین دانشآموزان و مشکلات وجود دارد که در صورت فراگیری و فهم مطلب، تکالیف کمتری به دانشآموزان داده میشود.
10- درس کاربردی دهم: «تعداد دانشآموزان کمتر در هر کلاس، توجه فردی بیشتر به دانشآموزان»
این امری بدیهی است که اگر معلمان دانشآموزان کمتری در هر کلاس داشته باشند، آنها فرصت بیشتری برای توجه به دانشآموزان و درک نیازهای یادگیریشان خواهند داشت. یک معلم در طول روز، سه تا چهار کلاس یکساعتوربعی برای گروه دانشآموزان با سقف هر کلاس 20 نفر دارد و آنها این دانشآموزان را هر روز میبینند.
آموزشوپرورش زیربنای مهم توسعه یک جامعه است. اگر به سیر تحول جوامع و کشورهای پیشرفته بپردازیم، یکی از رازهای موفقیت این کشورها در داشتن نظام متعالی آموزشوپرورش است. فنلاند با شاخص توسعه انسانی بالا، یکی از کشورهای پیشرفته اسکاندیناوی در اروپا و دارای یک نظام آموزشوپرورش پیشرفته است و شهرت جهانی دارد. آنچه در اینجا به تصویر کشیده میشود، درسهای کاربردی از نظام آموزشوپرورش و مدارس فنلاند است که توسعه و پیشرفت این کشور تا حدود زیادی مرهون نظام آموزشوپرورش خلاق و متعالی این کشور است. عنوان اصلی این گزارش، 10 درس کاربردی از نظام آموزشوپرورش فنلاند است که در این جمله معروف «کمتر، بهتر و پربازدهتر است» خلاصه شده است.
1- درس کاربردی اول: «آموزش رسمی کمتر و گزینههای انتخابی بیشتر برای دانشآموزان»
دانشآموزان در کشور فنلاند از هفتسالگی وارد نظام آموزشی ابتدایی میشوند. بله هفتسالگی! آموزشوپرورش فنلاند به کودکان اجازه میدهند کودک باشند و آموزش را از طریق بازی یاد بگیرند و در مباحث درسی کاوشی داشته باشند تا اینکه در کلاس بسته بنشینند و به اصطلاح مستمع صرف باشند. این کودکان زمانی در هفتسالگی وارد مدرسه ابتدایی میشوند که بهلحاظ توسعهای، آمادگی کافی برای یادگیری دارند و روی مباحث آموزشی تمرکز دارند. دانشآموزان در دوران آموزش در انتخاب مسیر آموزشی حق انتخاب دارند از میان مسیرهای آموزشی ابتدایی که 9 سال است تا 16سالگی که دانشآموزان در پایه عمومی ابتدایی مشغول تحصیل هستند و بعد از آن علاوه بر آنکه در دوران ابتدایی مجبور نیستند و متناسب با علایق و استعدادهایشان مشغول تحصیل هستند، سه مسیر را به دلخواه انتخاب کنند تا وارد مرحله آموزش تکمیلی شوند. این سه مسیر آموزش انتخابی عبارتاند از: 1) دوره آموزش متوسطه، این دوره آموزش متوسطه دوره سهساله است که دانشآموزان را برای ورود به دوره دانشگاه و اخذ پذیرش در دانشگاه آماده میکند. تقریبا 40 درصد از دانشآموزان بعد از دوره 9ساله تحصیلات ابتدایی این مسیر را
انتخاب میکنند و تمایل دارند در رشتههای تخصصی دانشگاهی تحصیل کنند. 2) مسیر دوم مسیر انتخابی آموزشهای فنی و حرفهای، تقریبا قریب به 60 درصد دانشآموزان در کشور فنلاند این مسیر را انتخاب میکنند و این دوره آموزش فنی و حرفهای بعد از دوره 9ساله آموزش ابتدایی به مدت سه سال است که به دانشآموزان آموزشهای مختلف شغلی میدهند تا بتوانند مهارتهای عملی را فرا بگیرند و بعد از اتمام دوره هنرستان فنی و حرفهای در کالجها و دانشکدههای فنی و حرفهای پلیتکنیک مشغول تحصیل شوند. توجه کنید که اینها به دنبال مدرک نیستند و قرار نیست هر شخصی به دانشگاه بیاید، بلکه این دسته از دانشآموزان شاخه فنی و حرفهای که قریب به 60 درصد دانشآموزان فنلاند را شامل میشود، میخواهند سودمند و موفق باشند [نه آنکه صرفا یک مدرک دانشگاهی را یدک بکشند]. اینها میخواهند به عنوان تکنیسینها و مهندسان فنی در جامعه نقشآفرینی کنند و برای خودشان و جامعه مفید باشند، ما مجبور نیستیم فرزندان مستعدمان را قربانی ورود به نظام آموزشی مدرکگرا کنیم که بعدها از آنها استفادهای نشود و برای جامعه مفید نباشند. ما باید اجازه دهیم که آنها تواناییها و
مهارتهایشان را افزایش دهند و احساس کنند که برای جامعه مفید هستند. 3) مسیر سوم ورود به جریان کاری و تحصیلنکردن در دوران بعد از دوران 9سالگی آموزش ابتدایی که کمتر از پنج درصد از دانشآموزان به تحصیلات متوسطه و فنی و حرفهای ادامه نمیدهند. نکته جالب آنکه نرخ تحصیلات متوسطه در این کشور بالای 95 درصد و سهم آموزشهای فنی و حرفهای 60 درصد است.
2- درس کاربردی دوم: «حضور کمتر دانشآموز در مدرسه و استراحت بیشتر دانشآموز»
ساعات کاری دانشآموزان در فاصله زمانی 9 صبح تا دو بعدازظهر است. در هلسینکی این اندیشه و نگاه قانونی وجود دارد که مدارس نمیتوانند زودتر از ساعت قانونی شروع، ساعت 9، دانشآموزان را مجبور به حضور در مدارس کنند چراکه تحقیقات علمی ثابت میکند که کخوابی دانشآموزان بر کیفیت تحصیلی آنها اثر منفی میگذارد. هرچند انعطافپذیری در ساعات کاری مدارس وجود دارد و بعضی مدارس زودتر شروع و زودتر تعطیل میکنند یا بالعکس. هر روز دانشآموزان سه یا چهار کلاس 75دقیقهای را در مدرسه میگذرانند و زمانهای استراحت کافی برای دانشآموزان و برای معلمان در این سه، چهار کلاس و زمان مناسب برای آموزش و یادگیری وجود دارد
3- درس کاربردی سوم: «ساعات تدریس کمتر برای معلمان و اختصاص زمان بیشتر برای برنامهریزی آموزشی»
ساعت کاری معلمان در مدارس کوتاه و کم است، مطابق با آمار سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD) متوسط ساعات همکاری معلمان در مدارس فنلاند ۶۰۰ ساعت تدریس در سال است که تقریبا شامل چهار جلسه تدریس در روز میشود؛ درحالیکه همین نسبت میانگین ساعت تدریس در آمریکا برای معلمان دوبرابر و هزارو 80 ساعت تدریس در سال و عددی معادل شش جلسه یا بیشتر در روز است. همچنین در مدارس فنلاند، معلمان و دانشآموزان مجبور به حضور در مدرسه در مواقعی که کلاس ندارند، نیستند. برای نمونه اگر در بعدازظهر پنجشنبه معلمان و دانشآموزان برنامه کلاسی نداشته باشند، بهراحتی میتوانند مدرسه را ترک کنند. این سیستم به معلمان فرصت بیشتری برای برنامهریزی و اندیشیدن برای نحوه ارائه کلاسهای درسی میدهد و سعی میکند در دانشآموزان در کلاس درس نوعی برانگیختگی و تحرک ایجاد کند.
4- درس کاربردی چهارم: معلمان کمتر در مدارس و مراقبت بیشتر از دانشآموزان
نکته درخورتوجه آن است که در مدارس ابتدایی نوعی ثبات و مراقبت بیشتر از دانشآموزان وجود دارد و در هر مدرسه معلمان کمی حضور دارند بهگونهای که دانشآموزان، دوران پایه ابتدایی را در شش سال با یک معلم میگذرانند و معلم نیازهای دانشآموزان را به دلیل ارتباط نزدیک و طولانیتر راحت درک میکند و دانشآموزان احساس راحتی بیشتری میکنند و روابط معلم و دانشآموزان در دوره شش سال آموزش ابتدایی نهادینه میشود. معلم استعدادها و قابلیتهای دانشآموز را تشخیص میدهد و به او در هدفگذاری و رسیدن به اهداف آموزشی کمک میکند.
5- درس کاربردی پنجم: «جذب و استخدام معلمان شایسته و توانمند و اعتبار و جایگاه بالای معلمان
در نظام آموزشی فنلاند متقاضیان جذب و استخدام در آموزشوپرورش در نقش معلم زیاد هستند و تنها معلمان شایسته و توانمند شانس استخدام در آموزشوپرورش فنلاند را پس از قبولی در آزمون و مصاحبه علمی و شخصیتی دارند. حداقل مدرک تحصیلی معلمان باید فوقلیسانس باشد و تجربه نگارش یک رساله را داشته باشند؛ در عین حال معلمان ضمن آنکه از توانایی و قابلیت بالایی برخوردار هستند، دارای اعتبار و منزلت اجتماعی و پرستیژ بالایی هستند و این باعث میشود اعتمادبهنفس و عزت نفس معلمان افزایش یابد و آنها در خودشان نوعی اعتبار و امتیاز احساس کنند.
6-درس کاربردی ششم: «کلاسهای آموزشی کمتر، زنگ تفریح و استراحت بیشتر
همانگونه که در موارد قبلی اشاره شد، دانشآموزان مدارس در فنلاند روزانه چهار کلاس درس دارند که بعد از هر کلاس یک ساعت و ربع دارای زنگ تفریح و استراحت هستند. به دانشآموزان فرصت داده میشود که As مطالبی را که به آنها آموخته شده است، خلاصه و جمعبندی کنند، همچنین در زنگهای تفریح بتوانند ورزشهای بدنی انجام دهند و درعینحال فرصت هواخوری نیز داشته باشند. چنین ورزشها و برنامههای جانبی به دانشآموزان کمک میکند فرایند مطالعه مستمر روزانه آنها در هر کلاس بهواسطه برنامههای جانبی زنگ تفریح آمیخته با ورزش و هوای آزاد بعد از هر کلاس انرژی آنها را برای یادگیری دوچندان کند. مطالعات هم تأیید میکند که کمتحرکی و سکون در برنامههای آموزشی و کلاسی در مدارس اثر منفی روی تمرکز دانشآموزان میگذارد و باعث میشود مغز هم به سکون و کمتحرکی دچار و فرایند یادگیری مختل شود. همچنین برای معلمان در مدارس برنامههای زنگ تفریح و استراحت پیشبینی شده است. در مدارس یک اتاق و دفتر برای معلمان اختصاص یافته است که معلمان در ساعت استراحت بین دو کلاس به صرف قهوه، میوه، گفتوگو و آمادهشدن برای کلاس بعدی مشغول هستند. همچنین یک آشپزخانه
کوچک در اتاق معلمان پیشبینی شده است. نکته خیلی جالب اینکه یک میز هم برای ماساژ برای معلمان در آنجا پیشبینی شده است تا در فرصت بین دو کلاس از امکانات تفریحی و رفاهی مطلوب حداکثر استفاده را ببرند.
7- درس کاربردی هفتم: «آزمون کمتر از دانشآموزان و یادگیری بیشتر دانشآموزان»
معلمان در مدارس فنلاند به شغل معلمی، کنترل کلاس و محتوایی که تدریس میکنند، مسلط هستند. آنها برای دانشآموزان هدفگذاری میکنند و پروژههایی را برای ارتقای مهارتهای موردنیاز دانشآموزان در نظر میگیرند. نکته جالب آن است که فرایند یادگیری آمیخته با تفریح و سرگرمی و همچنین مشارکت در برنامههای آشپزی، خیاطی و دوزندگی، آموزش بهداشت، کارهای هنری و دستی، کارهای دستی چوبی و.... است؛ همچنین به آنها مهارتهای اجتماعی و نحوه رویارویی با مشکلات و نحوه تصمیمگیری یاد داده میشود.
8-درس کاربردی هشتم: «مطالب و مباحث درسی کمتر، عمق و ژرفنگری بیشتر»
در هشتمین مورد درس کاربردی از نظام آموزشی فنلاند به موارد ذیل اشاره شده است: در مدارس فنلاند به فراگیری مطالب با ژرفنگری و نگاه عمیق توجه میشود. سعی میشود در برنامهریزی درسی محتوای دروسی مانند ریاضی بهگونهای به دانشآموزان در هفته ارائه شود که دانشآموزان مطالب کمتری را با علاقه و تحلیل بیشتری یاد بگیرند. دانشآموزان در طول هفته در دوره آموزش ابتدایی و متوسطه مطالب را بهتدریج و کمکم فرا میگیرند و هیچ اجبار و استرسی در برنامه آموزشی مدارس مشاهده نمیشود.
۹- درس کاربردی نهم: «تکالیف کمتر برای دانشآموزان، مشارکت بیشتر برای دانشآموزان»
براساس گزارش سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، دانشآموزان فنلاند در سطح جهانی از کمترین میزان تکالیف درسی برخوردار هستند. آنها ممنون هستند در هر شب نیمساعت تکلیف درسی داشته باشند؛ درحالیکه به لحاظ بازدهی آموزشی، دانشآموزان فنلاندی در سطح جهانی از رتبه بالایی برخوردار هستند، به دانشآموزان فرصت داده میشود در مدارس تکالیفشان را انجام دهند و کمتر آنها را به منزل ببرند. یک توافق نانوشته بین دانشآموزان و مشکلات وجود دارد که در صورت فراگیری و فهم مطلب، تکالیف کمتری به دانشآموزان داده میشود.
10- درس کاربردی دهم: «تعداد دانشآموزان کمتر در هر کلاس، توجه فردی بیشتر به دانشآموزان»
این امری بدیهی است که اگر معلمان دانشآموزان کمتری در هر کلاس داشته باشند، آنها فرصت بیشتری برای توجه به دانشآموزان و درک نیازهای یادگیریشان خواهند داشت. یک معلم در طول روز، سه تا چهار کلاس یکساعتوربعی برای گروه دانشآموزان با سقف هر کلاس 20 نفر دارد و آنها این دانشآموزان را هر روز میبینند.