کشف قدیمیترین سازه چوبی با قدمت نیم میلیون سال در زامبیا
باستانشناسان کندههای چوبی قدیمی را در سواحل رودخانهای در کشور زامبیا یافتهاند که میتواند قدیمیترین استفاده از چوب در ساخت سرپناه به دست بشر باشد. محققان به شواهدی دست یافتهاند که نشان میدهد تقریبا نیم میلیون سال پیش از چوب برای ساختن یک سازه استفاده شده است.
باستانشناسان کندههای چوبی قدیمی را در سواحل رودخانهای در کشور زامبیا یافتهاند که میتواند قدیمیترین استفاده از چوب در ساخت سرپناه به دست بشر باشد. محققان به شواهدی دست یافتهاند که نشان میدهد تقریبا نیم میلیون سال پیش از چوب برای ساختن یک سازه استفاده شده است.
این الوارهای متصل به هم که احتمالا برای ساخت بخشی از سرپناه به کار رفته است، باورهای کنونی دانشمندان را مبنی بر اینکه انسانهای عصر حجر زندگی باستانی ساده و عشایری داشتهاند، تغییر میدهد.
پروفسور لری برهام، باستانشناس در دانشگاه لیورپول، در این زمینه میگوید: «این کشف طرز فکر ما را درباره اجداد اولیهمان تغییر داده است. آنها چیز جدید و بزرگی از چوب ساخته بودند. در واقع از هوش، تخیل و مهارتهای خود برای خلق چیزی استفاده کردند که قبلا هرگز ندیده بودند، چیزی که قبل از آن وجود نداشته است».
محققان در این پروژه تحقیقاتی که به حفاری و تجزیه و تحلیل الوار باستانی میپردازد، ابزارهای چوبی باستانی ازجمله دسته چوبهای حفاری مختلفی را کشف کردند؛ اما چیزی که بیش از همه آنها را هیجانزده کرد، یافتن دو تکه چوب بود که در زوایای قائم با یکدیگر جفت شده بودند.
پروفسور جف دالر، باستانشناس در دانشگاه آبریستویث در ولز، دراینباره گفت: «یکی از تکهچوبها روی تکه دیگری خوابیده و هر دو تکه چوب دارای شکافهایی هستند. بهوضوح میبینید که آن شکافها با ابزار سنگی کنده شدهاند. دو کنده چوب از این طریق با هم هماهنگ شدهاند تا یک سازه را شکل دهند». پریس انکومبوه، از موزه لیوینگستون در زامبیا، دراینباره گفت: «از دانستن اینکه نجاری یک سنت ریشهدار است، شگفتزده شدم. به نظرم رسید که چیز خارقالعادهای را کشف کردهایم».
تاکنون، شواهد دال بر استفاده انسان از چوب به درستکردن آتش و ساخت ابزارهایی مانند چوب حفاری و نیزه محدود میشد. یکی از قدیمیترین اکتشافات چوبی، نیزهای ۴۰۰ هزارساله در ماسههای ماقبل تاریخ در کلکتون-آن-سی بریتانیا بود که در سال ۱۹۱۱ یافت شد.
چوب بهسادگی پوسیده میشود؛ مگر اینکه در شرایط بسیار خاص حفظ شود؛ اما در سواحل پرپیچوخم رودخانهای در بالای آبشار کالامبو، نزدیک به مرز زامبیا و تانزانیا، برای هزاران سال حالت غرقابی وجود داشته؛ امری که به حفظ اشیا و اجسام باستانی در رسوبات لایههای زمین کمک کرده است.
اندازه دو کنده، که تکه کوچکتر آنها حدود ۱.۵ متر طول دارد، نشان میدهد که هر کسی آنها را به هم متصل کرده، در حال ساختن چیز درخورتوجهی بوده است.
تیم باستانشناسی میگوید بعید است که این کنده چوبی متعلق به ساختمان یک کلبه یا مسکن دائمی بوده باشد؛ اما میتواند بهعنوان بخشی از سکو برای احداث یک پناهگاه موقت به کار رفته باشد. پروفسور دالر گفت: «ممکن است نوعی سکو بوده باشد که روی آن در کنار رودخانه بنشینید و ماهی بگیرید؛ اما سخت است بگوییم که چه نوع ساختار [کاملی] ممکن بوده داشته باشد». هنوز مشخص نیست که چه گونهای از انسانهای باستانی چنین سازهای را ساختهاند؛ چراکه تاکنون هیچ استخوانی در این مکان پیدا نشده است. این الوار بسیار قدیمیتر از فسیلهای پیداشده از اولین انسانهای مدرن (هومو ساپینها) است که حدود ۳۱۵ هزار سال قدمت دارند.
پروفسور دالر میگوید: «این میتواند انسان خردمند باشد؛ هرچند ما هنوز فسیلهایی از آن دوران کشف نکردهایم. درعینحال اینها میتوانند ساخت دستگونهای متفاوت از انسانها باشد نظیر هومو ارکتوس یا هومو نالدیها که در آن زمان در جنوب آفریقا وجود داشتند». مصنوعات چوبی کشفشده در مخازنی نگهداری خواهند شد که شرایط غرقابی نیم میلیون سال گذشته را شبیهسازی کند؛ شرایطی که توانسته آنها را تاکنون به گونهای عالی حفظ کند.
پژوهشگران میگویند یافتههای جدید میتواند دانش ما را درباره تکنیکهای باستانی نجاری، صنایع دستی و تعاملات انسانی با محیط عمیقتر کند.
نتایج مطالعات جدید در نشریه علمی «نیچر» منتشر شده است.
