باغ ملی گیاهشناسی تهران در آستانه حفاظت جدی
پایان تهدید برجهای بلند
شورای عالی شهرسازی ضوابط حفاظتی باغ ملی گیاهشناسی را تصویب کرد اکوسیستم ۵۵ساله با بیش از چهار هزار گونه گیاهی در امان خواهد ماند
پس از سالها نگرانی فعالان محیط زیست و پژوهشگران، باغ ملی گیاهشناسی تهران با تصویب ضوابط حفاظتی شورای عالی شهرسازی و معماری، از تهدید توسعههای نامتوازن شهری و بلندمرتبهسازیهای منطقه ۲۲ نجات یافت. این تصمیم که نتیجه کارزارهای مردمی و هشدارهای علمی بود، تضمین میکند این ذخیرهگاه ژنتیکی باارزش ملی، از نابودی و تخریب حفاظت شود.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: پس از سالها نگرانی فعالان محیط زیست و پژوهشگران، باغ ملی گیاهشناسی تهران با تصویب ضوابط حفاظتی شورای عالی شهرسازی و معماری، از تهدید توسعههای نامتوازن شهری و بلندمرتبهسازیهای منطقه ۲۲ نجات یافت. این تصمیم که نتیجه کارزارهای مردمی و هشدارهای علمی بود، تضمین میکند این ذخیرهگاه ژنتیکی باارزش ملی، از نابودی و تخریب حفاظت شود.
غلامرضا کاظمیان، دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری، با مکاتبه رسمی با استاندار، شهردار و رئیس شورای شهر تهران، مصوبه شورا درباره ضوابط حفاظت از باغ گیاهشناسی را ابلاغ کرد. بر اساس این مصوبه: هرگونه اقدام در عرصه باغ صرفا بر اساس ضوابط حفاظتی مندرج در لوح ثبتی مجاز است.
حریم باغ با مرزهای مشخص شامل اتوبان شهید همدانی، کانال چیتگر، اتوبان شهید فهمیده و بلوار آیتالله مجتبی تهرانی تثبیت شده است. احداث بنا در حریم باغ حداکثر تا ارتفاع ۱۵ متر مجاز است و هرگونه زیرزمین بیش از دو طبقه نیازمند بررسی زیستمحیطی و کسب مجوز از سازمان حفاظت محیط زیست و مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع است. عملیات زیرساختی و احداث خطوط حملونقل بدون مجوز وزارت میراث فرهنگی و سازمان حفاظت محیط زیست ممنوع است.
براساس این تصمیم، به منظور تسهیل در فرایند نوسازی شهرک پیکانشهر و حفظ ارزشهای طبیعی و کالبدی آن به صورت توأمان ضمن تخصیص پهنه R231 به آن طرح موضعی با اعمال شرایط زیر تهیه میشود و به تأیید کمیسیون ماده ۵ تهران میرسد. حداکثر تراکم ساختمانی ۲۰۰ درصد براساس مساحت کل شهرک خواهد بود.
براساس این نامه، بارگذاری بافت موجود با حفظ الگوی توده و فضای سبز موجود به نحوی انجام شود که ضمن حفظ کیفیت فضایی حیاطهای مرکزی بین بلوکها و فاصله سایهاندازی بلوکها حفظ میشود، احداث بنا در عرصههای خالی واقع در حاشیه معابر شمالی و غربی تا سقف تراکم صدرالذکر و با رعایت حدود ارتفاعی حریم باغ گیاهشناسی خواهد بود.
براساس این تصمیم، گودبرداری حداکثر یک طبقه و در حد سطح اشغال به منظور حفظ سطح فضای سبز (تأمین پارکینگ سرپوشیده برای تمامی واحدها ضروری نیست)، انجام هرگونه عملیات زیرساختی همچون توسعه خطوط مترو، کانال، توسعه تأسیسات برقرسانی، آب و فاضلاب، گازرسانی و نظایر آن در محدوده حریم نیازمند بررسی عوامل زیستمحیطی است و بدون کسب مجوز از وزارت میراث فرهنگی و سازمان حفاظت محیط زیست و مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور ممنوع است. هرگونه مداخله در معابر از جمله تعریض، ایجاد خطوط حملونقل ریلی و ایجاد و توسعه تأسیسات شهری در محدوده حریم بدون استعلام و کسب مجوز از وزارت میراث فرهنگی ممنوع است و کلیه طرحهای بهسازی و ساماندهی در این محدوده باید در مرحله امکانسنجی به تصویب وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برسد. نصب هرگونه سازه، دکل، مانع و نظایر آن که باعث مخدوششدن ارتباط بصری با اثر شود ممنوع است. هدایت آبهای سطحی و فاضلاب به سمت عرصه و به طور کلی هرگونه اقدامی که باعث لطمه و آسیب به بنیان یا منظر اثر ثبت ملی و واجد ارزش شود ممنوع است. حریم قنوات بر اساس استعلام از شرکت آب منطقهای استان تهران در محدوده حریم منعکس شود، با توجه به حساسیت و ضرورت رعایت ملاحظات حفاظتی باغ، پهنه S222 طرح تفصیلی (در سمت غربی باغ)، این اراضی با اولویت تخصیص به کاربری عمومی، به پهنه S221 طرح تفصیلی تغییر یابد.
همچنین هرگونه اقدام در این عرصه صرفا بر اساس طرح تفصیلی ملاک عمل خواهد بود و هرگونه تغییر نسبت به طرح تفصیلی توسط کمیسیون ممنوع بوده و مشمول ضوابط مغایرت با اساس طرح جامع خواهد بود. به منظور پالایش عملکردی پیرامون باغ و حذف مخاطرات طبیعی و مصنوع احتمالی، ایجاد مکانهای انباشت و پسماندهای زباله و بازیافت، احداث چاههای عمیق و نیمهعمیق، احداث چاههای جذبی فاضلاب مجتمعهای صنعتی، هدایت آبهای سطحی و فاضلاب به سمت عرصه، احداث کاربریهایی که جریانات زیرسطحی را محدود میکند و احداث هرگونه کاربری خدماتی، صنعتی یا کارگاهی که در این محدوده موجب افزایش دما و ایجاد جزایر گرمایی یا افزایش آلایندگی خواهد شد، ممنوع خواهد بود.
باغ ملی گیاهشناسی؛ ذخیرهگاه بیش از چهار هزار گونه گیاهی
باغ گیاهشناسی ملی ایران با قدمت ۵۵ سال، بالغ بر چهار هزار گونه گیاهی بومی، نادر و در معرض خطر انقراض را در خود جای داده و تنها اثر ملی در کشور است که خدمات تفرجی و حفاظتی آن بهتنهایی ارزشی بالغ بر ۵۴۳ میلیون دلار در سال دارد. این باغ در مقایسه با باغهای مشابه در جهان در رتبه سوم از نظر تعداد گونهها و در رتبه پنجم از نظر وسعت قرار گرفته است.
توسعه نامتوازن شهری، بلندمرتبهسازیها و کاهش سفرههای آب زیرزمینی در منطقه ۲۲، طی سالهای اخیر تهدیدی جدی برای این اکوسیستم به شمار میرفت و پیامدهایی همچون خزان زودرس گیاهان، خشکیدگی گونههای حساس، افزایش جزایر گرمایی، اختلال در فتوسنتز و مهاجرت جانوران از این باغ را در پی داشت.
باغهای گیاهشناسی نهتنها نقش حفاظتی و پژوهشی دارند، بلکه خدمات اجتماعی و اقتصادی قابل توجهی ارائه میدهند: ارزش بهرهبرداری مستقیم: بازدید، آموزش، پژوهش و برنامههای فرهنگی؛ ارزش بهرهبرداری غیرمستقیم: حفظ ژنها و گونهها برای نسلهای آینده؛ ارزش غیربهرهبرداری: لذت و آرامش ناشی از مشاهده طبیعت و گونههای گیاهی.
مطالعات انجامشده در ایران نشان میدهد ارزش خدمات تفرجی-حفاظتی باغ ملی گیاهشناسی برای هر نفر در سال، حدود شش دلار و ۴۷ سنت بوده و ارزش کل این خدمات برابر با ۵۴۳ میلیون دلار برآورد شده است. این باغ به عنوان مرکز پژوهشی، آموزشی و فرهنگی، با جذب دانشجویان، دانشآموزان و علاقهمندان، سهم مهمی در ارتقای سطح آگاهی عمومی دارد.
چهار سال پیش زمانی که این باغ در معرض نابودی بود، عادل جلیلی، رئیس باغ ملی گیاهشناسی، در نشست مجازی با اشاره به پروژه ساخت ۲۲ برج ۳۹ طبقه در منطقه ۲۲ تهران گفت: «این پروژه نهتنها موجب فشردگی شهری خواهد شد، بلکه تهدیدی جدی برای تنوع گیاهی و جانوری باغ است».
او توضیح داد بلندمرتبهسازیها باعث کاهش وزش باد، افزایش جزایر حرارتی، تجمع گردوغبار، اختلال در فتوسنتز گیاهان و مهاجرت پرندگان و جانوران خواهد شد. جلیلی تأکید کرد: «این باغ، منحصربهفرد در خاورمیانه است و رعایت استانداردهای آن نهتنها برای حفاظت ملی، بلکه برای حفظ سلامت روان شهروندان ضروری است».
بلندمرتبهسازیهای در منطقه ۲۲، شامل ساخت ۲۲ برج ۳۹ طبقه در مجاورت باغ، سبب کاهش شدید سفرههای آب زیرزمینی و خشکی گیاهان حساس، افزایش جزایر حرارتی و تغییر میکروکلیمای باغ، اختلال در تبادل گازی و فتوسنتز گیاهان، مهاجرت پرندگان و دیگر جانوران باغ و محو منظر طبیعی و کاهش اثرات روانشناختی فضای سبز برای شهروندان شد.
تصویب ضوابط حفاظتی شورای عالی شهرسازی، باغ ملی گیاهشناسی تهران را از تهدید بلندمرتبهسازی و توسعه نامتوازن شهری حفظ کرده است. این اقدام، هم ارزش زیستمحیطی و پژوهشی باغ را تضمین میکند و هم امکان بهرهمندی شهروندان از فضای سبز و آرامش روانی را فراهم میسازد.
آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.
