تأثیر هنر در بالندگی زندگی شهری
هفته گذشته رویداد «ماه هنر تهران» که از ۳۰ مرداد تا ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ در بیش از ۱۰۰ نقطه از تهران جریان یافته بود، در حالی پایان یافت که هزاران بازدیدکننده از آن راضی بودند.
هفته گذشته رویداد «ماه هنر تهران» که از ۳۰ مرداد تا ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ در بیش از ۱۰۰ نقطه از تهران جریان یافته بود، در حالی پایان یافت که هزاران بازدیدکننده از آن راضی بودند. اگرچه ماه هنر بازتابهای خبری فراوانی نداشت، اما باید گفت قبلا نیز وقتی خبر نخستین دوره برگزاری این رویداد با هدف شکلگیری تجربهای گسترده از هنر در سطح شهر به گوش هنردوستان رسید، شوق دیدار از مجموعهای از موزهها، گالریها، فضاهای فرهنگی، پروژههای مستقل هنری و دیگر مکانهای مرتبط با هنر و فرهنگ، در دل این مخاطبان هنر معاصر زنده شده بود. این گام بلند و دستهجمعی که برنامه آن از خردادماه امسال ریخته شده بود، تلاشی برای شکلگیری تجربهای گسترده و متنوع از هنر در جغرافیای فرهنگی شهر و پیوند دوباره دوستداران هنر با رویدادها و فضاهای هنری بود؛
مخاطبانی که شهرشان ماهها بود در نوعی تعلیق غمآلود جنگی فرو رفته بود و فضاهایی که گمان نمیکردند به این خوبی مورد استقبال جوانان هنرمند و هنردوست قرار گیرند. در واقع در ماه هنر تهران، هنر از قالب یک رویداد محدود فراتر رفته و در نقاط مختلف شهر مانند موزه هنرهای معاصر تهران، خانه هنرمندان ایران، گالریها، فضاهای فرهنگی و هنری، پروژههای مستقل و دیگر مکانهای فعال در حوزه هنر جریان پیدا کرد و همه شهر را دربر گرفت.
همانطورکه حسین محسنی، دبیر انجمن نگارخانهداران تهران از ابتدای کار گفته بود، هدف این موج بلند، معرفی ظرفیتهای متنوع هنرهای تجسمی و دیگر شاخههای هنر در پایتخت و تقویت ارتباط میان هنرمندان، فضاهای هنری و مخاطبان بود. در «ماه هنر تهران» مردم میتوانستند بهصورت رایگان از گالریها، استودیوهای هنرمندان، موزهها، خانه هنرمندان و دیگر فضاهای فرهنگی و هنری بازدید کنند. همچنین نقشهای برای برنامهریزی مسیر بازدید درست شده بود که تجربهای تازه از گردشگری فرهنگی و نزدیکترکردن مردم به هنر و هنرمندان را امکانپذیر میکرد. برای این برگزارکنندگان متعدد که با هم مشارکت خوبی نیز داشتند، خرید آثار هنری هدف اصلی نبود، بلکه آشنایی، لذتبردن از هنر و ارتباط بیشتر با فضای فرهنگی اهمیت بیشتری داشت. هدف دیگر، جلب توجه دولت و نهادهای صنفی برای تسهیلگری، ایجاد زیرساخت و حمایت از بخش خصوصی بود، نه ورود مستقیم به فعالیتهای اجرایی. محسنی گفت مجموعه «آرتفر تهران» در طول سال رویدادهای مختلفی را برگزار میکند و در آذرماه 1404 نیز رویدادی با محوریت «کاغذ» در سالن حجاب برگزار شده بود که با حضور 40 گالری و چند انجمن هنری، 45 شرکتکننده داشت. و خانم گالریداری از شهر بابلسر آمده بود و من در خانه هنرمندان با ایشان برخورد کردم، حسرت آن غرفههای سالن حجاب را میخورد چون میخواست در این ایونت بزرگ شرکت کند.
آسیه مزینانی، معاون هنری «ماه هنر تهران»، درباره روند شکلگیری این رویداد با رسانه گفت: از تیرماه فراخوان حضور در این رویداد برای گالریها، انجمنهای هنری، پروژههای هنری، فضاهای مستقل فرهنگی، کافهها، موزهها و سایر مجموعههای فرهنگی فرستاده شد و سپس آثار و پروپوزالهای ارائهشده بررسی شد. به گفته او، «ماه هنر تهران» یک رویداد شهری بود که هدف اصلی آن کنار هم قراردادن ظرفیتهایی بود که در اکوسیستم فرهنگی و هنری کشور معمولا به صورت جداگانه فعالیت میکنند. و ایجاد فصل مشترک میان گالریها، فضاهای فرهنگی و مکانهایی که برای عموم مردم آشناتر هستند، میتواند زمینه ارتباط آسانتر شهروندان با هنر را فراهم کند.
یکی از بخشهای مورد توجه «ماه هنر تهران»، فراهمکردن امکان حضور هنرمندانی بود که در سازوکارهای مرسوم گالریها فرصت چندانی برای ارائه آثارشان ندارند. در کنار نمایش آثار، برنامههایی همچون «اوپن استودیو» نیز برگزار شده است؛ برنامهای که مخاطب را از تماشای صرف اثر هنری فراتر میبرد و امکان ورود به فضای کار هنرمند و آشنایی نزدیکتر با روند خلق اثر را فراهم میکرد. خانم مزینانی، معاون هنری «ماه هنر تهران»، استقبال مخاطبان از این بخش را مثبت ارزیابی کرد و گفت: مشاهده فرایند خلق اثر، ابزار کار هنرمند و آثار نیمهتمام، تجربهای متفاوت برای مخاطبان ایجاد کرده است. واقعیت این است که مردم شهر ما همهشان با هنر، مفهوم و معنای هنر و تأثیر آن در ذهن و فضای انسانی آشنایی کامل ندارند. از همین رو، عمومیترشدن هنرهای تجسمی میتواند بخشی از فاصله میان مردم و هنر را از میان بردارد. این کار سلیقهها را بهتر میکند و در دورانی که رابطه ما با جهان هنر در سایر کشورهای دنیا بسیار ضعیف است، میتواند جریان هنر معاصر را به مردم بشناساند. هرچه شرایطی فراهم شود تا هنرمندان با مخاطبان گستردهتری مواجه شوند و شهروندان نیز بتوانند در محیطهایی آشناتر و صمیمیتر با آثار هنری ارتباط برقرار کنند، انعکاس هنر در طراحیهای مختلف عملی و دیزاین اشیا و مبلمان و سایر چیزها و فضاهایی که زندگی ما را در خود میگیرند بیشتر نمایان خواهد شد.
به هر حال، از آثار مفهومی و تخصصی تا آثاری با بیان سادهتر در این رویداد حضور داشتند و هدف، افزایش امکان ارتباط میان گروههای مختلف مخاطبان و هنرهای تجسمی بود. کاری که با استمراریافتن سالانه «هفته دیزاین تهران» و دیگر رویدادهایی از این دست به ارتقای سطح سلیقه عمومی کمک خواهد کرد. بدون شک اقتصاد و اجتماع نیز در کیفیت خلاقیتهای هنری نقش دارند. تأثیر خانواده و آموزش و پرورش و دیگر ساختارهای اجتماعی در تربیت ذوق هنری جامعه را نمیتوان دستکم گرفت و بخشی از خلأهای موجود میتواند از سوی نهادهای فرهنگی و عمومی جبران شود. در نهایت، «ماه هنر تهران» را میتوان تلاشی برای تغییر مسیر و حجم حرکت هنر در شهر دانست؛ حرکتی از گالری به سوی فضاهایی متنوعتر و از مخاطب تخصصی به سمت گروههای گستردهتری از شهروندان.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
