معمای رادارهای خاموش پکن
کاهش ناگهانی و مشکوک پروازهای جنگندههای ارتش چین بر فراز جزیره تایوان، موجی از ابهام و نگرانی امنیتی را از تایپه تا راهروهای قدرت در واشنگتن برانگیخته است؛ سکوتی که تحلیلگران دفاعی آن را نه نشانه صلح، بلکه پیشدرآمدی بر تاکتیکهای نوین ماشین جنگی پکن میدانند. سالهاست که کمپین مداوم و برنامهریزیشده چین در اعزام جنگندههای نظامی به سمت حریم هوایی تایوان، زنگ خطر را در پایتختهای جهان به صدا درآورده است.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: کاهش ناگهانی و مشکوک پروازهای جنگندههای ارتش چین بر فراز جزیره تایوان، موجی از ابهام و نگرانی امنیتی را از تایپه تا راهروهای قدرت در واشنگتن برانگیخته است؛ سکوتی که تحلیلگران دفاعی آن را نه نشانه صلح، بلکه پیشدرآمدی بر تاکتیکهای نوین ماشین جنگی پکن میدانند. سالهاست که کمپین مداوم و برنامهریزیشده چین در اعزام جنگندههای نظامی به سمت حریم هوایی تایوان، زنگ خطر را در پایتختهای جهان به صدا درآورده است. جریان حاکم بر پکن این جزیره خودگردان دموکراتیک را که با ساختار اقتصاد آزاد اداره میشود، بهعنوان بخشی از قلمرو سرزمینی خود میداند. این تحرکات نظامی و قدرتنماییهای مستمر، سطح هشدار را از شرق آسیا تا واشنگتن به بالاترین حد ممکن رسانده و هزینههای دفاعی چشمگیری را بر دوش ساختار امنیتی منطقه گذاشته است. با وجود این سابقه تهاجمی، اکنون رادارهای رهگیری با یک معمای تازه روبهرو شدهاند. افت شدید و ناگهانی تعداد پروازهای نظامی چین در دو هفته گذشته، تحلیلگران امنیتی را در یک سردرگمی استراتژیک درباره اهداف پنهان پکن فروبرده است.
ناظران در حال ارزیابی این پرسش کلیدی هستند که ارتش تحت فرمان حزب کمونیست، در لایههای پنهان خود چه اهداف و برنامههای تازهای را دنبال میکند. این معمای امنیتی حامل خطرات و پیامدهای غیرقابلانکاری برای ثبات اقتصاد جهانی است. درو تامپسون، مقام پیشین دفاعی ایالات متحده آمریکا، با نگاهی انتقادی به این وضعیت معتقد است که نظریههای متعددی درباره این سکوت وجود دارد. تامپسون که اکنون بهعنوان پژوهشگر ارشد در مدرسه مطالعات بینالمللی اس. راجاراتنام در کشور سنگاپور فعالیت میکند در گفتوگو با آسوشیتدپرس تأکید دارد آنچه بهراستی نگرانکننده به شمار میرود، فقدان درک دقیق از نیات و مقاصد چین است. او با یک جمعبندی روشن میگوید شما این خلأ اطلاعاتی را با عدم قطعیت پر میکنید و همین عدم قطعیت است که به صورت تصاعدی سطح خطر را افزایش میدهد. روند نزولی پروازهای نظامی متخاصم پیش از این نیز آغاز شده بود، اما سقوط چشمگیر اخیر در نمودارهای رهگیری، ماهیتی بهطورکامل متفاوت و دراماتیک دارد. وزارت دفاع تایوان که وظیفه پایش مستمر و انتشار گزارشهای روزانه از فعالیتهای نیروی هوایی و دریایی چین در اطراف جزیره را بر عهده دارد، دادههای قابل تأملی ارائه کرده است. در بیشتر روزهای اخیر، گزارشهای رسمی این وزارتخانه فاقد نقشههای همیشگی مسیرهای پروازی بودهاند؛ دلیلی ساده اما هشداردهنده برای این تغییر وجود دارد و آن این است که هیچ پروازی توسط سیستمهای پایش رهگیری نشده است. ساختار دفاعی تایوان به مدت یک هفته کامل، از بیستوهفتم فوریه تا پنجم مارس، هیچگونه حضور هواپیماهای نظامی چین را در منطقه شناسایی دفاع هوایی خود ثبت نکرد. پس از این انجماد یکهفتهای، تنها دو جنگنده در تاریخ ششم مارس روی رادارها ظاهر شدند و به دنبال آن، آسمان منطقه برای چهار روز متوالی دیگر در سکوت کامل نظامی فرورفت. پروازهای نظامی ارتش کمونیست تنها در دو روز گذشته با اعداد بسیار محدود از سر گرفته شده است؛ سه پرواز در روز چهارشنبه و دو پرواز در روز پنجشنبه. این آمار قطرهچکانی، مجموع پروازهای رهگیریشده در دو هفته گذشته را تنها به عدد هفت میرساند. برای درک عمق این تغییر رفتار تاکتیکی، کافی است نگاهی به دادههای پیشین بیندازیم؛ چراکه در بازه زمانی مشابه در سال گذشته، ماشین نظامی چین 92 پرواز تهدیدآمیز را در همین منطقه ثبت کرده بود.
بازی دیپلماسی در سایه کنگره حزبی
دلایل این عقبنشینی تاکتیکی میتواند ریشه در محاسبات پیچیده سیاسی داشته باشد. این افت شدید در تحرکات نظامی، درست با زمان برگزاری نشست سالانه قانونگذاران در چین همزمان شده است. تجربه تاریخی نشان میدهد که ماشین جنگی پکن اغلب در طول رویدادهای کلان سیاسی و تعطیلات عمومی، فتیله تنشهای برونمرزی را پایین میکشد تا تصویر یک حاکمیت باثبات را حفظ کند. اما مسئله اینجاست که سقوط آمار پروازها در سال جاری، بسیار شدیدتر و عمیقتر از الگوهای رفتاری گذشته این رژیم توتالیتر در شرایط مشابه بوده است. ک. تریستان تانگ، پژوهشگر غیرمقیم مستقر در تایپه، در دفتر ملی پژوهشهای آسیایی، در یک پاسخ ایمیلی استدلال میکند که نشست سالانه نهاد قانونگذاری بهتنهایی نمیتواند دلیل اصلی یا یگانه عاملی باشد که آمار سورتیهای پروازی را به عدد صفر رسانده است. عامل تأثیرگذار دیگر در این معادله، میتواند تمایل مقطعی ساختار حاکمیت چین برای آرامکردن فضا با واشنگتن باشد. این تغییر رفتار تنها دو هفته پیش از سفر برنامهریزیشده دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا صورت میگیرد. براساس اعلام رسمی کاخ سفید، ترامپ قرار است در بازه زمانی سیویکم مارس تا دوم آوریل به چین سفر کند. با این حال، درو تامپسون، مقام پیشین دفاعی آمریکا، یادآوری میکند که مسئله تایوان دغدغه اصلی رئیسجمهور در این سفر نیست. تامپسون با اشاره به رویکرد عملگرایانه کاخ سفید میگوید ترامپ مواجهه با چین را یک مذاکره اقتصادی میبیند و آن را در قالب یک چالش محض امنیتی طبقهبندی نمیکند. با وجود این رویکردهای تجاری، ایالات متحده آمریکا بهشدت با هرگونه تلاش برای تغییر وضعیت تایوان از طریق استفاده از زور مخالفت میکند. این موضعگیری در برابر تهدیدهای دولتی است که پیوسته تأکید میکند این جزیره دموکراتیک با 23 میلیون نفر جمعیت، باید در آینده تحت کنترل آن درآید.
معماری نوین نفوذ و پوستاندازی نظامی
در لایه نظامی و استراتژیک، محاسبات پیچیدهتری در ماشین سرکوب پکن در جریان است. ک. تریستان تانگ، پژوهشگر مستقر در تایپه، بر این باور است که کاهش چشمگیر پروازها ممکن است در اساس ناشی از انتقال ارتش چین به مرحله بعدی از آموزشهای نظامی و روند مدرنیزاسیون نیروها باشد. به بیان دیگر ماشین جنگی کمونیسم متوقف نشده، بلکه در حال تغییر شکل ساختار تهاجمی خود برای رویاروییهای آینده است. تانگ در تحلیل خود تشریح میکند که ارتش این کشور به احتمال قوی در حال بررسی و کشف یک مدل جدید برای آموزش مشترک میان نیروی هوایی و نیروی دریایی، و حتی نیروهای زمینی خود است. او معتقد است چنین فعالیتهای اکتشافی و مانورهای مشترک نظامی، برای جلوگیری از رصد و پایش اطلاعاتی توسط سایر کشورها به احتمال فراوان در مناطقی دورتر از جزیره تایوان انجام میشود؛ راهبردی که غیبت جنگندههای آنها در منطقه را توضیح میدهد. در آن سوی این میدان تقابل، رهبران دموکراتیک تایوان فریب این سکوت موقت را نخوردهاند. ارتش تایوان با درک عمیق از ماهیت ساختارهای توتالیتر، پیام روشنی صادر کرده است که تنها به دلیل کاهش فعالیت جنگندههای چینی، هیچ تغییری در آرایش دفاعی خود ایجاد نخواهد کرد. ولینگتون کو وزیر دفاع تایوان، با نگاهی واقعبینانه به صحنه نبرد خاطرنشان کرده است که حتی با وجود افت پروازهای نظامی، نیروی دریایی چین همچنان در آبهای مجاور حضور فعال خود را حفظ کرده است. او با ردکردن ارزیابیهای سادهانگارانه به خبرنگاران گفت ما هرگز نمیتوانیم برای قضاوت نهایی، تنها بر یک علامت مجرد مانند غیبت هواپیماهای ارتش آزادیبخش خلق تکیه کنیم. ارتش آزادیبخش خلق که با نام اختصاری پیالاِی شناخته میشود، نام رسمی بازوی نظامی چین است. وزیر دفاع تایوان در پایان اظهارات خود با تأکید بر حفظ بالاترین سطح هوشیاری اعلام کرد که ما با دقت و بدون وقفه، به نظارت بر تحرکات ارتش چین ادامه خواهیم داد.
آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.
