به یاد یک هنرمند و صدابردار پیشکسوت
خبر رسید که سیدنظامالدین کیایی مشهور به نظام کیایی پس از تحمل یک بیماری سخت، دار فانی را وداع گفت و به دیار حق شتافت. او انسانی پرکار، متخصص با روحیهای شاد و با محبت و دوستداشتنی بود. در این نوشته نگاهی گذرا به زندگی و فعالیتهای هنری او خواهیم داشت.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
خبر رسید که سیدنظامالدین کیایی مشهور به نظام کیایی پس از تحمل یک بیماری سخت، دار فانی را وداع گفت و به دیار حق شتافت. او انسانی پرکار، متخصص با روحیهای شاد و با محبت و دوستداشتنی بود. در این نوشته نگاهی گذرا به زندگی و فعالیتهای هنری او خواهیم داشت.
سیدنظامالدین کیایی فرزند سیدابراهیم، در سال 1322 خورشیدی در تهران چشم به جهان گشود. او پس از تحصیلات ابتدایی به دبیرستان رفت، ولی قبل از اخذ دیپلم به اتریش رفت و در مدرسه مهندسی فیلم وین، همراه با سهراب شهیدثالث، کارهای فنی سینما را فراگرفت. کیایی در سال 1343 از اتریش به آلمان رفت و در شهر برلین به مدت چهار سال در استودیوهای فیلمسازی کار کرد و با کارهای گوناگون سینما آشنا شد. در این فاصله به مدت شش ماه یک دوره صدابرداری در صحنه را در شهر نورنبرگ آموخت و به عرصه صدابرداری گام گذاشت. نظام کیایی در سال 1347 به ایران بازگشت و بهعنوان اولین کسی که صدابرداری سر صحنه را آموخته و در آن تجربه دارد، وارد صنعت سینما شد. تا آن موقع سینمای ایران از صدای سر صحنه استفاده نمیکرد و همه صداهای فیلم در استودیوها ضبط و مونتاژ میشد. او پس از ورود به ایران به مدت یکسالو نیم در سینما کار کرد و در سال 1349 به استخدام تلویزیون درآمد. کیایی در تلویزیون به ساختن فیلم مستند مشغول شد. او در ابتدا، برای نشاندادن توانایی خود، بهتنهایی یک فیلم مستند به نام «سیر آب در ایران» را ساخت. همین فیلم باعث استخدام او در تلویزیون ملی ایران شد. نظامالدین کیایی در سال 1350 به مدیریت تولید و پخش رادیو تلویزیون بندرعباس انتخاب شد. پس از یک سال به تهران آمد و به کار تهیهکنندگی و کارگردانی پرداخت. در سال 1355 از طرف تلویزیون آلمان دعوت به گذراندن یک دوره دوساله کار شد که او با اخذ بورسیه به آن کشور رفت و در تلویزیون آلمان افزون بر تولید برنامه، دروس صدابرداری سر صحنه را تکمیل کرد و در سال 1357 به ایران بازگشت و بهعنوان مدیر تولید رادیو تلویزیون فارس عازم شیراز شد. او چندان در شیراز نماند، زیرا بین ایران و آلمان و برزیل قراردادی منعقد شده بود که یک سریال مشترک بسازند. نظام کیایی از طرف تلویزیون، سازنده بخش ایرانی این سریال شد. اگرچه سریال یادشده از تلویزیون ایران پخش نشد، ولی در آلمان و برزیل مورد استقبال قرار گرفت و او موفق به دریافت یک جایزه بینالمللی شد. پس از پیروزی انقلاب، نظام کیایی کارهای خود را در تلویزیون به تهیهکنندگی و کارگردانی برنامههای معمولی محدود کرد تا بتواند در عرصه سینما از آموختهها و تخصص خود که حرفه صدابرداری سر صحنه بود، بهتر استفاده کند. امیر نادری، فیلمساز پرآوازه، او را دعوت به همکاری کرد. ابتدا فیلم جستوجوی دوم یا بچههای جنگ در جنگ را با امیر نادری برای تلویزیون ساخت. صدابرداری این فیلم با کیایی بود. پس از آن صدابرداری سر صحنه فیلم سینمایی دونده را که امیر نادری برای کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ساخت، بر عهده داشت. این فیلم با درخشش جهانی روبهرو شد. سومین کاری که با امیر نادری کرد، صدابرداری سر صحنه فیلم «آب، باد، خاک» بود. پس از این فیلم، صدای سر صحنه در سینمای ایران متداول شد.
نظامالدین کیایی از آن پس بهعنوان چهرهای آشنا در عرصه صدابرداری سینما مطرح شد و همزمان با کار در تلویزیون، در سینما نیز فعال و شناختهشده بود. او در سازمان صداوسیما، حکم کارگردانی داشت ولی هر برنامهای را که میگرفت، کارگردانی و تهیهکنندگی آن را خود بر عهده میگرفت. ازجمله مجموعه ایران سرزمین کشاورزی را که هزارو 200 دقیقه بود، بهعنوان تهیهکننده و کارگردان ساخت. او در سیمای جمهوری اسلامی ایران برنامههای متعددی تولید کرد. فیلمهای سینمایی که نظام کیایی، کار صدابرداری آنها را بر عهده داشته، عبارتاند از: «دونده»، «آب، باد، خاک»، «کلید»، «یار در خانه»، «رقص خاک»، «درنا»، «سلام سینما»، «نان و گلدون»، «در»، «بیگانگان سرزمین من»، «دو فرشته»، «تله روباه»، «رؤیای خیس»، «آن سوی کرانه»، «آفساید»، «آفتاب پشت ابر»، «دلشکسته»، «دایناسور»، «زادبوم»، «بیگ بنگ»، «چهلسالگی»، «هیچکس از گربههای ایرانی خبر نداره»، «پدر و پندار»، «پارک مارک»، «بارانداز»، «مصائب چارلی»، «سوت پایان»، «آکاردئون»، «خاک و آتش»، «بغض»، سریال «تاجرها» (برای گرجستان در 40 قسمت)، «نارنجیپوش»، «چکناواریان»، «رنگ آشنا»، «از تهران تا بهشت»، «شمعی در باد»، «رخ دیوانه» و تعدادی دیگر. کیایی همچنین در فیلمهای لانتوری، پله آخر، میخک سفید، جاده زرین سمرقند و هنگامه ایفای نقش کرده بود.
نظامالدین کیایی برای صدابرداری تعدادی از فیلمهای یادشده، موفق به دریافت جایزه شد که این جوایز عبارتاند از: جایزه جشنواره نانت فرانسه (دونده)، جایزه جشنوارههای بینالمللی (آب، باد، خاک)، تحسینشده در جشنواره کن (سلام سینما)، جایزه جشنواره بینالمللی فجر (نان و گلدون)، برنده خرس نقرهای جشنواره برلین (آفساید)، جایزه جشنواره بینالمللی فجر (پارک مارک)، کاندیدای بهترین صدابرداری در جشنواره فجر (نارنجیپوش).
او پس از بازنشستگی از صداوسیما، از طرف صدابرداران ایران به ریاست انجمن صدابرداران سینمای ایران برگزیده شد که به مدت 16 سال این مسئولیت را بر عهده داشت. کیایی در 17 بهمنماه 1404 در تهران درگذشت.
آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.
