|

كليد گمشده صلح

گفته می‌شود روسیه و آمریکا قصد دارند در روزهای آینده طرح‌ مشترکی را درباره بحران سوریه رونمایی کنند. «جان کری»، وزير خارجه آمريكا، این «طرح جدید» را با خود به بروکسل برده و خلاصه‌ای از آن را برای همتایان اروپایی و عرب خود توضیح داده است. هنوز مشخص نیست آیا این طرحی که جان کری درباره آن صحبت می‌کند صرفا یک طرح برای پرکردن خلأ رقابت است یا اینکه طرح بزرگی است برای ترسیم مرزهای نفوذ هر یک از بازیگران عرصه سوریه و تثبیت خطوط تماس در میادین نبرد این کشور؟ آنچه کری در دیدارش با همتایان اروپایی خود در بروکسل گفته این است که این طرح مجموعه‌ای از برنامه‌های زنجیره‌وار قریب‌الوقوعی است که قرار است با توافق به‌دست‌آمده با مسکو مرحله‌به‌مرحله اجرائی شوند.
برخی اما می‌گویند این طرح و توافق‌های جدید میان روسیه و آمریکا یک بازی دیگر میان این دو کشور است و طرحی نیست که موجب تغییرات در جنگ سوریه شود. اگر خلاصه کلیات این طرح را مدنظر قرار دهیم، به نظر طرحی بزرگ می‌رسد. تشکیل مرکز هماهنگی مشترک برای نظارت بر «آتش‌بس دائمی» که واشنگتن و مسکو را در مرکز فرماندهی یکپارچه‌ای برای اداره میدان سوریه قرار دهد، به معنای برآوردن خواسته‌های روسیه درباره هماهنگی جدی و مشترک برای مبارزه با تروریسم نیز هست.
از سوی دیگر برای اجرای این طرح یقینا باید بهایی پرداخت. یکی اینکه باید جبهه النصره نیز مثل داعش در اولویت حملات قرار گیرد و دیگر آمریکا از این گروه حمایت نکند. اما بهای دوم را باید روسیه بپردازد. مسکو باید دمشق را ملزم کند که بر اساس نقشه آتش‌بسی حرکت کند که دست‌کم به توقف حملات هوایی منجر شود که این خود مقدمه‌ای خواهد شد برای تثبیت خطوط تماس و محافظت از مخالفان. مخالفان سوریه خود پیش‌تر این را پیش‌بینی کرده بودند.
منابع اروپایی می‌گویند این طرح را می‌توان با توافق‌نامه مینسک مقایسه کرد. به گفته این منابع، جزئیات و وضعیت در این دو کشور (سوریه-اوکراین) متفاوت است اما اصل یکی است و آن اینکه روسیه خود را به‌عنوان یک بازیگر اصلی تحمیل می‌کند و می‌گوید که حل بحران‌های بین‌المللی بدون این کشور ممکن نیست. این منابع تأکید می‌کنند روس‌ها می‌گویند هیچ بحرانی بدون ما حل نمی‌شود و تمامی تلاش‌ها بدون روسیه به شکست منتهی می‌شود. حرف آنها درست است چراکه توانایی‌شان را در ناکام‌گذاشتن طرح‌هایی که به نقش روسیه در آن توجه نشود، ثابت کرده‌اند.
توافق‌نامه مینسک به طور نسبی درگیری غرب و روسیه بر سر اوکراین را متوقف کرد. آنچه که این توافق‌نامه انجام داد، تثبیت نقاط تماس بود و ظاهرا این چیزی است که مسکو و واشنگتن درباره سوریه بر آن توافق کرده‌اند.
به گفته منابع عالی‌رتبه، این طرح برای برقراری آتش‌بس دائم و بعد اجرای آن براساس توافق فراگیر اجرا مي‌شود. اما این منابع از امکان تحقق یک گشایش واقعی در جنگ سوریه سخن مي‌گويند و از مخالفت‌های عربستان با طرحی که به عقیده ریاض به معنای قبول ابقای نظام اسد در قدرت است، صحبت می‌کنند. به گفته این منابع، این مسئله موجب پیچیدگی بیشتر اوضاع سوریه می‌شود.

گفته می‌شود روسیه و آمریکا قصد دارند در روزهای آینده طرح‌ مشترکی را درباره بحران سوریه رونمایی کنند. «جان کری»، وزير خارجه آمريكا، این «طرح جدید» را با خود به بروکسل برده و خلاصه‌ای از آن را برای همتایان اروپایی و عرب خود توضیح داده است. هنوز مشخص نیست آیا این طرحی که جان کری درباره آن صحبت می‌کند صرفا یک طرح برای پرکردن خلأ رقابت است یا اینکه طرح بزرگی است برای ترسیم مرزهای نفوذ هر یک از بازیگران عرصه سوریه و تثبیت خطوط تماس در میادین نبرد این کشور؟ آنچه کری در دیدارش با همتایان اروپایی خود در بروکسل گفته این است که این طرح مجموعه‌ای از برنامه‌های زنجیره‌وار قریب‌الوقوعی است که قرار است با توافق به‌دست‌آمده با مسکو مرحله‌به‌مرحله اجرائی شوند.
برخی اما می‌گویند این طرح و توافق‌های جدید میان روسیه و آمریکا یک بازی دیگر میان این دو کشور است و طرحی نیست که موجب تغییرات در جنگ سوریه شود. اگر خلاصه کلیات این طرح را مدنظر قرار دهیم، به نظر طرحی بزرگ می‌رسد. تشکیل مرکز هماهنگی مشترک برای نظارت بر «آتش‌بس دائمی» که واشنگتن و مسکو را در مرکز فرماندهی یکپارچه‌ای برای اداره میدان سوریه قرار دهد، به معنای برآوردن خواسته‌های روسیه درباره هماهنگی جدی و مشترک برای مبارزه با تروریسم نیز هست.
از سوی دیگر برای اجرای این طرح یقینا باید بهایی پرداخت. یکی اینکه باید جبهه النصره نیز مثل داعش در اولویت حملات قرار گیرد و دیگر آمریکا از این گروه حمایت نکند. اما بهای دوم را باید روسیه بپردازد. مسکو باید دمشق را ملزم کند که بر اساس نقشه آتش‌بسی حرکت کند که دست‌کم به توقف حملات هوایی منجر شود که این خود مقدمه‌ای خواهد شد برای تثبیت خطوط تماس و محافظت از مخالفان. مخالفان سوریه خود پیش‌تر این را پیش‌بینی کرده بودند.
منابع اروپایی می‌گویند این طرح را می‌توان با توافق‌نامه مینسک مقایسه کرد. به گفته این منابع، جزئیات و وضعیت در این دو کشور (سوریه-اوکراین) متفاوت است اما اصل یکی است و آن اینکه روسیه خود را به‌عنوان یک بازیگر اصلی تحمیل می‌کند و می‌گوید که حل بحران‌های بین‌المللی بدون این کشور ممکن نیست. این منابع تأکید می‌کنند روس‌ها می‌گویند هیچ بحرانی بدون ما حل نمی‌شود و تمامی تلاش‌ها بدون روسیه به شکست منتهی می‌شود. حرف آنها درست است چراکه توانایی‌شان را در ناکام‌گذاشتن طرح‌هایی که به نقش روسیه در آن توجه نشود، ثابت کرده‌اند.
توافق‌نامه مینسک به طور نسبی درگیری غرب و روسیه بر سر اوکراین را متوقف کرد. آنچه که این توافق‌نامه انجام داد، تثبیت نقاط تماس بود و ظاهرا این چیزی است که مسکو و واشنگتن درباره سوریه بر آن توافق کرده‌اند.
به گفته منابع عالی‌رتبه، این طرح برای برقراری آتش‌بس دائم و بعد اجرای آن براساس توافق فراگیر اجرا مي‌شود. اما این منابع از امکان تحقق یک گشایش واقعی در جنگ سوریه سخن مي‌گويند و از مخالفت‌های عربستان با طرحی که به عقیده ریاض به معنای قبول ابقای نظام اسد در قدرت است، صحبت می‌کنند. به گفته این منابع، این مسئله موجب پیچیدگی بیشتر اوضاع سوریه می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.