اعتماد عمومی را با خبر نمیتوان ساخت
در روزهایی که مردم با گرانی و نگرانیهای معیشتی دستوپنجه نرم میکنند، بسیاری از دستگاهها گمان میکنند راه جلب رضایت عمومی، انتشار خبرها و گزارشهای بیشتر از عملکردشان است. خروجی رسانهای سازمانها پر است از نشست، بازدید، افتتاح و وعده؛ اما پرسش سادهای بیپاسخ میماند: مردم در زندگی روزمره خود چه تغییری احساس کردهاند؟ مسئله امروز فقط ضعف اطلاعرسانی نیست؛
به گزارش گروه رسانهای شرق،
حسین امامی-مدرس ارتباطات: در روزهایی که مردم با گرانی و نگرانیهای معیشتی دستوپنجه نرم میکنند، بسیاری از دستگاهها گمان میکنند راه جلب رضایت عمومی، انتشار خبرها و گزارشهای بیشتر از عملکردشان است. خروجی رسانهای سازمانها پر است از نشست، بازدید، افتتاح و وعده؛ اما پرسش سادهای بیپاسخ میماند: مردم در زندگی روزمره خود چه تغییری احساس کردهاند؟ مسئله امروز فقط ضعف اطلاعرسانی نیست؛ مهمتر، فاصلهای است که میان تجربه واقعی مردم و سخن مسئولان شکل گرفته است. وقتی خانوادهای هر روز با هزینههای تازه روبهرو است، چند گزارش درباره موفقیتهای اقتصادی نگرانیاش را برطرف نمیکند. تکرار این گزارشها، وقتی با تجربه مردم سازگار نیست، حتی بیاعتمادی را بیشتر میکند.
سالها پیش دکتر حمید نطقی، پدر روابطعمومی نوین ایران، گفته بود: «روابطعمومی وکیلمدافع سازمان در بیرون و مدعیالعموم در درون سازمان است». این سخن امروز زیر فشار اقتصاد تورمی، بیشتر معنا پیدا میکند. ما بیشتر به نقش نخست توجه کردهایم، یعنی دفاع از سازمان و توضیح تصمیمهای مدیران؛ اما نقش دوم تا حد زیادی فراموش شده است. امروز به روابطعمومیهایی نیاز داریم که در برابر مدیران نماینده مطالبات مردم باشند، تصمیمهای نادرست را نقد کنند، درباره پیامدهای اجتماعیشان هشدار دهند و برای اصلاح، پاسخ بخواهند. روابطعمومی نباید فقط از مردم بخواهد شرایط سازمان یا شرایط جنگی را درک کنند؛ باید از مدیران هم بخواهد شرایط مردم را بفهمند. اینجاست که باید در شیوه اداره روابطعمومیها تجدیدنظر کنیم. سالهاست از آنها خواستهایم صدای سازمان را به مردم برسانند، ولی کمتر خواستهایم صدای مردم را به اتاق تصمیمگیری ببرند، چه رسد به اینکه پیگیر نتیجه آن باشند. اگر قرار است از «حکمرانی ارتباطات» سخن بگوییم، نقطه شروع همینجاست. حکمرانی ارتباطات باید بر تصمیمهای سازمان اثر بگذارد، به اصلاح رویههای نادرست کمک کند و به مردم نشان دهد شنیدهشدن صدایشان نتیجه دارد. برای این کار، نه به تشکیلات عریض و طویل نیاز داریم و نه به بودجههای تبلیغاتی. بسیاری از دستگاهها همین حالا سامانه شکایات، مراکز تماس، دفاتر ارتباط مردمی و درگاه اینترنتی دارند. مشکل این است که اطلاعات این بخشها اغلب به تصمیم مدیریتی تبدیل نمیشود: شکایت ثبت میشود، شماره پیگیری صادر و گاه پاسخی اداری میرسد، ولی مشکل همچنان باقی میماند. پیشنهاد مشخص من این است که روابطعمومی هر دستگاه اجرائی، علاوه بر مسئولیت اطلاعرسانی، مأموریت رسمی پیگیری مسائل عمومی مردم را نیز بر عهده بگیرد. البته نه به این معنا که جای واحدهای تخصصی تصمیم بگیرد یا مسئول اجرای همه امور شود، بلکه باید اختیار داشته باشد مسائل پرتکرار و مهم مردم را از این واحدها پیگیری کند و نتیجه را مستقیما به مدیر ارشد سازمان گزارش دهد. این سازوکار فایده دیگری هم دارد: مدیران پیش از آنکه نارضایتیها به بحران تبدیل شود، از آنها باخبر میشوند. روابطعمومی باید بتواند بدون نگرانی از ناخوشایندبودن گزارشهایش، واقعیت را به مدیر منتقل کند؛ مدیری که فقط گزارشهای مثبت دریافت میکند، ممکن است آخرین نفری باشد که از نارضایتی گسترده باخبر میشود. روابطعمومی نباید کارکنان را هم فراموش کند؛ کارمندی که خودش با فشار معیشتی و نگرانی شغلی روبهرو بوده و از تصمیمهای سازمان بیخبر است، چگونه میتواند پاسخگوی مردم باشد؟ شنیدن مسائل کارکنان و بازنشستگان و انتقال آن به مدیران نیز بخشی از همین مسئولیت است؛ کیفیت ارتباط با مردم از درون سازمان آغاز میشود. برای آغاز این تغییر، پیشنهاد من به رئیسجمهوری این است که با ابلاغیهای، روابطعمومی دستگاههای اجرائی را بهطور رسمی متولی شناسایی و پیگیری مطالبات عمومی کند و اختیار لازم برای مطالبه پاسخ از مدیران و واحدهای تخصصی را به آنها بدهد. در کنار آن، هر دستگاه موظف شود سازوکاری منظم و ساختارمند برای افکارسنجی، دادهکاوی و شناخت مستمر دغدغههای مردم ایجاد کند تا در تصمیمگیریها و اصلاح عملکرد سازمان اثر بگذارد. این اقدام میتواند رابطه مردم و دستگاهها را تا اندازهای اصلاح کند. البته نباید انتظار داشت روابطعمومی بهتنهایی مشکلات اقتصادی و اجتماعی را حل کند؛ بسیاری از آنها به تصمیمهای کلان و اصلاح سیاستها وابستهاند. با این حال، روابطعمومی میتواند کاری کند که مشکلات مردم در میان مکاتبات اداری گم نشود و مدیران نتوانند به آسانی از کنار آنها بگذرند. اعتماد عمومی با دستور اداری، کار رسانهای یا تبلیغات ساخته نمیشود؛ اعتماد زمانی شکل میگیرد که مردم ببینند مسئولان واقعیت را پنهان نمیکنند، انتقاد را میشنوند، اشتباه را میپذیرند و برای اصلاح آن کاری میکنند. شاید وقت آن رسیده باشد که پایان هر ماه، بهجای بولتن پوشش خبری رسانهها و چند خبر عملکردی، از مدیران بپرسیم این ماه کدام مشکل مردم را حل کردیم و درباره مشکلاتی که نتوانستیم حل کنیم، چه پاسخی داریم؟ معماری اعتماد عمومی در نظام حکمرانی ارتباطات از همین پرسش ساده آغاز میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.