بياييد از خاورميانه برويم
تمرکز دقیق بر لحظهای که خاورميانه از هم گسست سخت است. گسستی که باعث به راه افتادن مباحثات بسياري درباره وقوع جنگ سوم جهانی شده است. برخي معتقدند نقطه شروع دسامبر سال 2010 بود. هنگامیکه یک میوهفروش تونسی خود را به آتش کشید و این باعث قیام مردم و پیدایش امید در سرتاسر جهان عرب شد و بعد یک عکسالعمل خشونتبار و منازعه مسلحانه آغاز شد. برخي معتقدند نقطه شروع ماه مارس 2003 بود؛ هنگامیکه تانکهای آمریکایی به سوی بغداد به راه افتادند، آنها جنگی را آغاز کردند بدون آنكه به پيامدهايش فكر كرده باشند. جنگی که به آغاز شورشی منجر شد که اول عراق و بعد سوریه را به کام خود کشید. گفتن اینکه جنگ عراق اکنون به پاریس و بروکسل رسیده است غیرعقلایی نیست اما زمان و تاریخ کمتر از دینامیسم در حال گستردهشدن این جنگ، اهمیت دارد.جنگهای داخلي در عراق، سوریه، لیبی و یمن تبدیل به جنگهای نیابتی در وسعت بیشتری بین عربستان سعودی علیه ایران (با شرکت قطر و ورود ترکیه به این جنگها) شده است.این در حالی است که اسرائیل هنوز به ایران چشم دوخته و این جنگهای نیابتی را زیر نظر دارد. بریتانیا، فرانسه و آمریکایی که تمایلی چندان به شرکت در این جنگها ندارد در لیبی دست به عملیات نظامی زدهاند. روسیه به طرزی نمادین از بشار اسد، رئیسجمهور سوریهای که تکهپاره شده حمایت کرده و به سوریه ثبات بخشیده است؛ و این حمایت احتمالا ابدی است، مانند مرزهای استعماری که کشورهای منطقه را بعد از جنگ جهانی دوم آفرید این حمایت از سوریه توسط روسیه به نتیجه رسیده است.اين در حالي است كه باراك اوباما - بدون توجه به رنجهای مردم و بیثباتی در مناطق - دخالت در خاورمیانه را در جهت منافع آمریکا نمیبیند. «مارك لینچ» دراينباره ميگويد: «او عمیقا فهمیده که قدرت نظامی آمریکا نمیتواند معضل مخاصمه در این منطقه را حل کند...».
منتقدان اوباما برداشت دیگری از این اوضاع دارند؛ آنها میگویند اگر او در ابتدای کار سیاستی قویتر را دنبال میکرد هم جلوی این همه رنج را میگرفت و هم برآمدن موج ترور را در منطقه کنترل میکرد؛ لینچ یک ناظر معمولي نیست؛ او استاد علوم سیاسی در دانشگاه جورج واشنگتن است. كسي كه در مبارزات انتخاباتی اوباما در سال 2008 درباره خاورمیانه به او مشاوره میداده است. مسائل مربوط به این منطقه اکنون به طرزی دقیق، پژواک سیاستهای قبلی اوباما است؛ زیرا دوران اوباما تقریبا تمام شده است. هم کلینتون و هم ترامپ گفتهاند اوباما بسیار تحت فشار بوده و همچنانکه اغلب گفته میشود او سالهای جنگ عراق را بیش از حد لازم طولاني به حساب آورده است. این مسئله با وجود دخالت در لیبی و بمباران و حضور فزاینده نیروهای آمریکا در عراق و سوریه مطرح بوده است. لينچ در كتاب «جنگهای جدید عربی» به طور کامل بهار عربی را پوشش میدهد، بازگشت وحشتناک به دیکتاتوریهای جدید را رازگشایی میکند و همچنین جنگهایی را تحلیل میکند که معدودی از تحلیلگران میتوانستهاند آنها را پیشبینی کنند؛ ازجمله بمباران یمن توسط عربستان. لینچ میگوید خاورمیانه منطقهای است که در آن نیروهای محلی غلبه دارند. نیروهایی که با هم در تماس هستند و تولیدمثل دارند و با هم متولد ميشوند و با هم زوال مییابند. مبارزه همزمان دولت مصر با دموکراسی و اسلام، به همراه حکمرانی نظامی در یک گوشه از این منطقه در جریان است، درحالیکه واقعه اصلی تبدیل به آنتیگونیسم (ضدیت غیرقابل آشتی) فزاینده بین عربستان و ایران شده است. عربستان و ایرانی که هرکدام از همپیمانان خود در سرتاسر منطقه پشتیبانی میکنند و باعث شكاف عمیقتر در منطقه میشوند. لینچ مسئله مهم رسانههای اجتماعی را با همه قدرت پیچیدهاش در جهت دموکراتیزه و تكثرگرايي دوباره بررسي ميكند تا بیحسی نوع بشر را در برابر صحنههای مکرر بدترین ظلمهاي ممکن، از میان ببرد. لینچ، دانشمند خوشبینی نیست؛ او براي مسائلي ازايندست در آينده نزديك پاياني نميبيند. او حتی فشارهای بیشتری را از سوی افراطگرایان تحت عنوان ملتها، فرقهها، قبایل، گروههای تروریستی و نسلهایی که دچار غلیان و شورشاند پیشبینی میکند. او میاندیشد این درس حتی اگر محتمل نباشد که آن را جذب کنیم روشن است. مابقی جهان و مخصوصا هر که جای اوباما را بگیرد باید از این منطقه بیرون برود.
تمرکز دقیق بر لحظهای که خاورميانه از هم گسست سخت است. گسستی که باعث به راه افتادن مباحثات بسياري درباره وقوع جنگ سوم جهانی شده است. برخي معتقدند نقطه شروع دسامبر سال 2010 بود. هنگامیکه یک میوهفروش تونسی خود را به آتش کشید و این باعث قیام مردم و پیدایش امید در سرتاسر جهان عرب شد و بعد یک عکسالعمل خشونتبار و منازعه مسلحانه آغاز شد. برخي معتقدند نقطه شروع ماه مارس 2003 بود؛ هنگامیکه تانکهای آمریکایی به سوی بغداد به راه افتادند، آنها جنگی را آغاز کردند بدون آنكه به پيامدهايش فكر كرده باشند. جنگی که به آغاز شورشی منجر شد که اول عراق و بعد سوریه را به کام خود کشید. گفتن اینکه جنگ عراق اکنون به پاریس و بروکسل رسیده است غیرعقلایی نیست اما زمان و تاریخ کمتر از دینامیسم در حال گستردهشدن این جنگ، اهمیت دارد.جنگهای داخلي در عراق، سوریه، لیبی و یمن تبدیل به جنگهای نیابتی در وسعت بیشتری بین عربستان سعودی علیه ایران (با شرکت قطر و ورود ترکیه به این جنگها) شده است.این در حالی است که اسرائیل هنوز به ایران چشم دوخته و این جنگهای نیابتی را زیر نظر دارد. بریتانیا، فرانسه و آمریکایی که تمایلی چندان به شرکت در این جنگها ندارد در لیبی دست به عملیات نظامی زدهاند. روسیه به طرزی نمادین از بشار اسد، رئیسجمهور سوریهای که تکهپاره شده حمایت کرده و به سوریه ثبات بخشیده است؛ و این حمایت احتمالا ابدی است، مانند مرزهای استعماری که کشورهای منطقه را بعد از جنگ جهانی دوم آفرید این حمایت از سوریه توسط روسیه به نتیجه رسیده است.اين در حالي است كه باراك اوباما - بدون توجه به رنجهای مردم و بیثباتی در مناطق - دخالت در خاورمیانه را در جهت منافع آمریکا نمیبیند. «مارك لینچ» دراينباره ميگويد: «او عمیقا فهمیده که قدرت نظامی آمریکا نمیتواند معضل مخاصمه در این منطقه را حل کند...».
منتقدان اوباما برداشت دیگری از این اوضاع دارند؛ آنها میگویند اگر او در ابتدای کار سیاستی قویتر را دنبال میکرد هم جلوی این همه رنج را میگرفت و هم برآمدن موج ترور را در منطقه کنترل میکرد؛ لینچ یک ناظر معمولي نیست؛ او استاد علوم سیاسی در دانشگاه جورج واشنگتن است. كسي كه در مبارزات انتخاباتی اوباما در سال 2008 درباره خاورمیانه به او مشاوره میداده است. مسائل مربوط به این منطقه اکنون به طرزی دقیق، پژواک سیاستهای قبلی اوباما است؛ زیرا دوران اوباما تقریبا تمام شده است. هم کلینتون و هم ترامپ گفتهاند اوباما بسیار تحت فشار بوده و همچنانکه اغلب گفته میشود او سالهای جنگ عراق را بیش از حد لازم طولاني به حساب آورده است. این مسئله با وجود دخالت در لیبی و بمباران و حضور فزاینده نیروهای آمریکا در عراق و سوریه مطرح بوده است. لينچ در كتاب «جنگهای جدید عربی» به طور کامل بهار عربی را پوشش میدهد، بازگشت وحشتناک به دیکتاتوریهای جدید را رازگشایی میکند و همچنین جنگهایی را تحلیل میکند که معدودی از تحلیلگران میتوانستهاند آنها را پیشبینی کنند؛ ازجمله بمباران یمن توسط عربستان. لینچ میگوید خاورمیانه منطقهای است که در آن نیروهای محلی غلبه دارند. نیروهایی که با هم در تماس هستند و تولیدمثل دارند و با هم متولد ميشوند و با هم زوال مییابند. مبارزه همزمان دولت مصر با دموکراسی و اسلام، به همراه حکمرانی نظامی در یک گوشه از این منطقه در جریان است، درحالیکه واقعه اصلی تبدیل به آنتیگونیسم (ضدیت غیرقابل آشتی) فزاینده بین عربستان و ایران شده است. عربستان و ایرانی که هرکدام از همپیمانان خود در سرتاسر منطقه پشتیبانی میکنند و باعث شكاف عمیقتر در منطقه میشوند. لینچ مسئله مهم رسانههای اجتماعی را با همه قدرت پیچیدهاش در جهت دموکراتیزه و تكثرگرايي دوباره بررسي ميكند تا بیحسی نوع بشر را در برابر صحنههای مکرر بدترین ظلمهاي ممکن، از میان ببرد. لینچ، دانشمند خوشبینی نیست؛ او براي مسائلي ازايندست در آينده نزديك پاياني نميبيند. او حتی فشارهای بیشتری را از سوی افراطگرایان تحت عنوان ملتها، فرقهها، قبایل، گروههای تروریستی و نسلهایی که دچار غلیان و شورشاند پیشبینی میکند. او میاندیشد این درس حتی اگر محتمل نباشد که آن را جذب کنیم روشن است. مابقی جهان و مخصوصا هر که جای اوباما را بگیرد باید از این منطقه بیرون برود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.