دلتنگی فردا
در دل کارهای روزمره، ناگهان تلفن همراه عکسی را با یک جمله کوتاه نشان میدهد: «دو سال پیش در چنین روزی». نگاه را به خودش جلب میکند. «چقدر قدیمی شد!»، شاید اولین چیزی که به ذهن ما برسد. نه یک نسل است و نه یک دوران، فقط دو سال است، اما احساس ما این است که زمانی دیگر میآید که وجود ندارد.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
محمد آقاسی : در دل کارهای روزمره، ناگهان تلفن همراه عکسی را با یک جمله کوتاه نشان میدهد: «دو سال پیش در چنین روزی». نگاه را به خودش جلب میکند. «چقدر قدیمی شد!»، شاید اولین چیزی که به ذهن ما برسد. نه یک نسل است و نه یک دوران، فقط دو سال است، اما احساس ما این است که زمانی دیگر میآید که وجود ندارد. پیشتر نوستالژی و دلتنگی، به گذشتههای دور بازمیگشت؛ صدای رادیو در عصر تابستان و پس از ناهار، محله قدیمی، کودکی و بازیهای قدیمی و چیزهایی از این دست. سالها میگذشت تا چنین حسی پیدا شود. اما تکنولوژی چیزی برای ما فراهم آورده که اسمش را میتوانیم «نوستالژی فوری» بگذاریم؛ دلتنگی برای چیزی که همین دیروز بود، دلتنگی برای پارسال، برای یک ترند، برای قیمتی که حالا باورکردنی نیست، برای حالوهوایی که زود تمام شد.
نمونهاش ویدئویی است که همه دیده و با آن خندیدهایم و حالا میگوییم: «مال قدیم است». گروهی که زمانی شلوغ بود و حالا ساکت است، جملهای یا شوخیای که روزی همهجا بود، حتی آدمی که در آن عکس لبخند میزند، یعنی خودمان، کمی غریبه شده است. گذشته نزدیک، از دنیا و از ما فاصله میگیرد. چرا چنین شده؟ در زمانه پلتفرمها، زمان تندتر میگذرد. هرچیز چند روزی میآید و میرود. ترندی که هفته پیش در تلگرام و اینستاگرام تا بله و ایتا بود، حالا کهنه شده. جملهای که دیروز همه میگفتند، حالا خندهدار شده. هرچیزی خیلی زود کهنه میشود. گذشته نزدیک، خیلی زود، «تاریخ» شده و تاریخ هم جای دلتنگی است.
نکته بعد اینکه پلتفرمها گذشته را بازمیگردانند و دائم مرور میکنند. بایگانی دیجیتال، کمتر چیزی را فراموش میکند. هر چند وقت یک بار، بدون اجازه، یادآوری میفرستند: «یادت هست؟». گذشته دیگر چیزی نیست که خودمان سراغش برویم یا بر اساس اتفاق، از جایی که قبلا بودیم عبور کنیم؛ گذشته خودش به سراغ ما میآید. در وسط یک روز عادی یا حتی شلوغ، میان پیامها و اعلانها، دلتنگی، بیآنکه بخواهیم، سراغمان میآید.
سوم و شاید مهمتر آنکه آینده مبهمتر و با عدم قطعیت بیشتر شده است. دیگر نهفقط نمیدانیم فردا چه میشود، بلکه سختتر حدس میزنیم. پس گذشته نزدیک، ساحل امن است؛ نه چون خوب بود، چون تکلیفش روشن است. میدانیم چه شد. در جامعهای که در انتظار و تعلیق میگذراند، دیروز تنها چیزی است که میشود از آن مطمئن بود. همین «دانستن» است که دلتنگی را میسازد. ما دلتنگ زمانی هستیم که بیخبریاش کمتر بود.
شاید دلتنگی فوری، همیشه دلتنگی گذشته هم نباشد. گاهی بیش از آنکه دلتنگ آن روز باشیم، از امروز خستهایم. اگر دو سال پیش را سادهتر میبینیم، شاید به این دلیل است که امروز را سنگینتر حس میکنیم. نوستالژی در این حالت، بهجای آنکه عشق به گذشته باشد، شکلی از اعلام خستگی از حال است. این یک تجربه جمعی هم هست. وقتی آدمهای زیادی همزمان از پارسال حرف میزنند، از چیزهایی که «قبلا» بود، از «آنموقعها»، این فقط حافظه شخصی نیست؛ نشانهای است از احساسی که در بسیاری مشترک است. زمان سریعتر از توان ما میگذرد و ما هنوز در تعلیق ماندهایم. راستی در این سالها، چه چیزی تمام شد که اینقدر دور حسش میکنیم؟ عکس هنوز روی صفحه است، با همان جمله کوتاه و ما هنوز فقط دو سال از آن فاصله داریم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.