|

نت

تقلیل «پژوهش هنر» به تاریخ هنر
هدی رفاهی . نقاش

برخی رشته‌های دانشگاهی از دایره توجهات بیرون می‌مانند. برخی با اقبال عمومی مواجه نمی‌شوند، برخی از پس کارکردهای مورد انتظار وزارت علوم برنمی‌آیند و برخی نیز به مذاق سیاست‌گذاران کلان کشور خوش نمی‌آیند. در این میان رشته مهجور و مظلوم «پژوهش هنر» از همه این توصیفات بهره‌ای برده است. سال‌هاست از تأسیس این رشته در دوره کارشناسی ارشد و همچنین به‌عنوان تنها رشته در حوزه هنر در مقطع دکترای تخصصی می‌گذرد، اما همچنان با تغییرات ساختاری فراوان، سردرگمی در محتوای برخی از واحدهای درسی و تأمین نیروی کارآمد و متخصص در حوزه تدریس روبه‌روست. این روزها پذیرفته‌شدگان اولیه در کنکور دکترای پژوهش هنر مشغول انتخاب رشته هستند تا بخت خود را در مصاحبه‌ بالاترین مقطع آن بیازمایند. اما آنچه از پس این کنکور گذشت، حیرت و افسوس اهالی دانشگاهی هنر را برانگیخت و باعث سردرگمی و ناامیدی فزاینده دانشجویان و پژوهشگران این رشته شد؛ حذف نقد و تحلیل هنر، مبانی نظری هنر و فلسفه‌ هنر از دروس تخصصی این رشته در آزمون دکترا. این به‌معنای تهی‌کردن حوزه پژوهش هنر از اندیشه و نظریه، و تقلیل آن به صرفا تاریخ هنر است. هدف از دوره آموزش عالی هنر، رشد فضای آموزشی و پژوهشی در این حوزه است. در این راستا دانشجویان هنر که در مقطع کارشناسی انواع مهارت‌های فنی و تکنیکی را فراگرفته و با تاریخ و فرهنگ و هنر ایران و جهان آشنایی کافی پیدا کرده‌اند، در مقاطع بالاتر باید به تفکر در مقوله هنر بپردازند، نظریه‌های هنر را فراگیرند، قوه نقد و تحلیل تخصصی یافته و دیدگاهی فلسفی برگزینند. اما حوزه پرتلاطم پژوهش هنر همواره با توفان‌های شک و بدبینی و کج‌فهمی دست‌وپنجه نرم کرده است. هنر امروز جهان بیش از آنکه به مهارت و تکنیک و محفوظات تاریخی وابسته باشد، بر اندیشه‌گری و نوآفرینی استوار است. یادمان باشد هنر هر جامعه انسانی، منبع و مرجع هویت و تشخص فرهنگی آن جامعه و همراه و همپای تاریخ پرفرازونشیب آن است. اهالی فرهنگ و هنر، متفکران و تحلیلگرانِ بیدارِ عرصه‌های اجتماعی هستند و زدودن این حوزه از اندیشه، فروغلتیدن در مغاک بی‌هویتیِ فرهنگی است. راه روشن‌اندیشان عرصه هنر و تفکر را از بدگمانی و بددلی بزداییم.

در رثای جابر عناصری
اصغر شیرمحمدی.عضو انجمن انسان‌شناسی ایران و انجمن تعزیه ایرانیان

5اولین‌بار، دکتر جابر عناصری را در همایش تعزیه‌خوان‌های شهرستان دماوند دیدم و همان دیدار کافی بود که قریب به 10 سال، دست‌کم هر دوهفته یک‌بار با تلفن، جویای حال ایشان باشم. گاهی هم که من فراموش می‌کردم، استاد خودش تماس می‌گرفت... . اولین تعزیه‌نامه‌ای را که سرودم، با بزرگ‌منشی و مهربانی مطالعه کرد، ایراد گرفت اما دلم را نشکست و کمکم کرد... از طریق خبرگزاری شبستان فهمیدم استاد بیمار است. تماس پشتِ تماس... اما کسی تلفن را جواب نمی‌داد. کاش می‌توانستم قبل فوت استاد، ایشان را ملاقات کنم. حسرتا که نشد. البته خود به نیکی می‌دانم این در دسترس‌نبودن، خواست خودِ استاد بوده است.
دوست نداشت آنهایی که عمری با وی بر سر مهر نبوده‌اند، در این آخر کاری کنار بستر بیماری استاد ژست‌های آنچنانی بگیرند... گفتنی‌های زیادی از استاد هست اما به‌گمانم روح استاد رضایتی به طرح آنها نداشته باشد... استاد عزیزم! پیرغلام سیدالشهداء! دکتر جابر عناصری دوست‌داشتنی! «روح پاکت با امیرالمؤمنین محشور باد...» هیچ‌گاه فراموشت نمی‌کنم. هیچ‌گاه.

تقلیل «پژوهش هنر» به تاریخ هنر
هدی رفاهی . نقاش

برخی رشته‌های دانشگاهی از دایره توجهات بیرون می‌مانند. برخی با اقبال عمومی مواجه نمی‌شوند، برخی از پس کارکردهای مورد انتظار وزارت علوم برنمی‌آیند و برخی نیز به مذاق سیاست‌گذاران کلان کشور خوش نمی‌آیند. در این میان رشته مهجور و مظلوم «پژوهش هنر» از همه این توصیفات بهره‌ای برده است. سال‌هاست از تأسیس این رشته در دوره کارشناسی ارشد و همچنین به‌عنوان تنها رشته در حوزه هنر در مقطع دکترای تخصصی می‌گذرد، اما همچنان با تغییرات ساختاری فراوان، سردرگمی در محتوای برخی از واحدهای درسی و تأمین نیروی کارآمد و متخصص در حوزه تدریس روبه‌روست. این روزها پذیرفته‌شدگان اولیه در کنکور دکترای پژوهش هنر مشغول انتخاب رشته هستند تا بخت خود را در مصاحبه‌ بالاترین مقطع آن بیازمایند. اما آنچه از پس این کنکور گذشت، حیرت و افسوس اهالی دانشگاهی هنر را برانگیخت و باعث سردرگمی و ناامیدی فزاینده دانشجویان و پژوهشگران این رشته شد؛ حذف نقد و تحلیل هنر، مبانی نظری هنر و فلسفه‌ هنر از دروس تخصصی این رشته در آزمون دکترا. این به‌معنای تهی‌کردن حوزه پژوهش هنر از اندیشه و نظریه، و تقلیل آن به صرفا تاریخ هنر است. هدف از دوره آموزش عالی هنر، رشد فضای آموزشی و پژوهشی در این حوزه است. در این راستا دانشجویان هنر که در مقطع کارشناسی انواع مهارت‌های فنی و تکنیکی را فراگرفته و با تاریخ و فرهنگ و هنر ایران و جهان آشنایی کافی پیدا کرده‌اند، در مقاطع بالاتر باید به تفکر در مقوله هنر بپردازند، نظریه‌های هنر را فراگیرند، قوه نقد و تحلیل تخصصی یافته و دیدگاهی فلسفی برگزینند. اما حوزه پرتلاطم پژوهش هنر همواره با توفان‌های شک و بدبینی و کج‌فهمی دست‌وپنجه نرم کرده است. هنر امروز جهان بیش از آنکه به مهارت و تکنیک و محفوظات تاریخی وابسته باشد، بر اندیشه‌گری و نوآفرینی استوار است. یادمان باشد هنر هر جامعه انسانی، منبع و مرجع هویت و تشخص فرهنگی آن جامعه و همراه و همپای تاریخ پرفرازونشیب آن است. اهالی فرهنگ و هنر، متفکران و تحلیلگرانِ بیدارِ عرصه‌های اجتماعی هستند و زدودن این حوزه از اندیشه، فروغلتیدن در مغاک بی‌هویتیِ فرهنگی است. راه روشن‌اندیشان عرصه هنر و تفکر را از بدگمانی و بددلی بزداییم.

در رثای جابر عناصری
اصغر شیرمحمدی.عضو انجمن انسان‌شناسی ایران و انجمن تعزیه ایرانیان

5اولین‌بار، دکتر جابر عناصری را در همایش تعزیه‌خوان‌های شهرستان دماوند دیدم و همان دیدار کافی بود که قریب به 10 سال، دست‌کم هر دوهفته یک‌بار با تلفن، جویای حال ایشان باشم. گاهی هم که من فراموش می‌کردم، استاد خودش تماس می‌گرفت... . اولین تعزیه‌نامه‌ای را که سرودم، با بزرگ‌منشی و مهربانی مطالعه کرد، ایراد گرفت اما دلم را نشکست و کمکم کرد... از طریق خبرگزاری شبستان فهمیدم استاد بیمار است. تماس پشتِ تماس... اما کسی تلفن را جواب نمی‌داد. کاش می‌توانستم قبل فوت استاد، ایشان را ملاقات کنم. حسرتا که نشد. البته خود به نیکی می‌دانم این در دسترس‌نبودن، خواست خودِ استاد بوده است.
دوست نداشت آنهایی که عمری با وی بر سر مهر نبوده‌اند، در این آخر کاری کنار بستر بیماری استاد ژست‌های آنچنانی بگیرند... گفتنی‌های زیادی از استاد هست اما به‌گمانم روح استاد رضایتی به طرح آنها نداشته باشد... استاد عزیزم! پیرغلام سیدالشهداء! دکتر جابر عناصری دوست‌داشتنی! «روح پاکت با امیرالمؤمنین محشور باد...» هیچ‌گاه فراموشت نمی‌کنم. هیچ‌گاه.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.