برداشتهایی در باب هنر معاصر
عباس
علیرضا امیرحاجبی
کمی صبر کردم تا سروصدای اولیه خبر کاهش یابد تا برای این رویداد هشداردهنده و عبرتآموز چیزی بنویسم. رویداد «بیماری عباس کیارستمی بزرگهنرمند ایران»؛ هنرمندی که به همان اندازه سینما، دغدغه هنرهای تجسمی را نیز در دل و ذهن داشته و دارد. از پوسترها و عکسهایش بگیر تا ویدئوآرتهایش. پس پای او در زمین تجسمی کاملا خیس است از باران ایدهها.
حال چرا میگویم عبرتآموز و چرا هشداردهنده؟ از چند جهت. اول آنکه وقتی قبل از عید خبر را شنیدم ناگهان چیزی در دلم فروریخت و پیگیر شدم. تا امروز هم این پیگیری را ادامه دادهام. پیش خود گفتم اگر یک مو از سر کیارستمی کم شود دیگر قابلجبران نیست. جامعه و زمان دست به دست هم میدهند تا یک از صد هنرمندی چون او تحویل تاریخ بدهد. گویا برخی خبرها ما را به خود میآورد که مواظب دیگران باش.
هرچند با بسیاری از افکار زیباشناختی کیارستمی بهخصوص نوع نگاه رئالیستیاش به پدیدهها مخالفتهای واضح، صریح و شفافی داشته و دارم و در نقدهایم تند و تیز به او تاختهام (البته بدون بدگوییهای متداول و با احترام خالص) اما هیچکدام از این نکات دلیل بر این نمیشود تا برای سلامتیاش نگران نشوم و کسالتش ذهنم را مشغول خود نکند. شاید برای دونفر اینچنین خالصانه دست به قلم و تقریر بردهام؛ یکی کیارستمی و دیگری آیدین آغداشلو که همین چندروز پیش یادداشتی زیبا درباره کیارستمی نوشته بود که اندوه مرا بیش از پیش کرد. خوشبختانه حال عمومی کیارستمی روزبهروز بهتر شده اما این خبرهای ضدونقیض چندروز اول بیماریاش بهطورکل حال همه ما را دگرگون کرد. این رویداد نشان داد تا چه حدوحدودی کیارستمی محبوب است و تنها نیست. نباید هم باشد. برای یک جامعه و فرهنگ زحمت کشیده و خوندل خورده است (گاهی خبرهای بد خردهنتایج خوبی دارد).
پس اینجا به او میگویم: «تو هنرمند گرامی و ارزشمند ایران هستی. تو مانند پیرمردان سرخپوست نیستی که داستانش را برایم تعریف کردی؛ پیرمردانی که باید بهتنهایی رنج دوران کهولت را به دوش بکشند و حتی در جمع نیز تنها باشند. هنرمندان ریزودرشت بسیاری نگران حالت هستند و برایت از دورونزدیک آرزوی سلامتی میکنند».
سالها پیش یک اثر چندرسانهای درباره کیارستمی ساختم که در گالری آریا به نمایش درآمد. موضوع آنقدر کشش داشت که تا به امروز برخی از دوستان درباره آن پروژه با من صحبت میکنند. در آن پروژه کیارستمی خود تبدیل به موضوع (سوژهای) برای اندیشیدن من شده بود. خودش نیز بعدها که کار را دید خوشحال شد و تعریف میکرد و من نیز از این خوشحالی لذتها بردم. پس چیزی در وجودش هست که میتواند تبدیل به سوژه شود. حال هرچقدر با ایدههایش در باب هنر مخالف باشم، نمیتوانم و نباید موضوع مهمی به نام کیارستمی را فراموش کنم.
به حوزههایی علاقه نشان میدهد که گاه باعث خشم گروهی از محافظهکاران فرهنگی میشود. آشفتهکردن برخی از خوابها لازم است و کیارستمی از پس این کار بهخوبی برآمده. اما چرا نوشتم هشداردهنده؟ دلیلش را حدود دوسال پیش در پرفورمنسی تحت عنوان طاعون در گالری ایست مطرح کردم و آن جایگاه پزشکی و عملکردهای نظام جهانی پزشکی است. این پرفورمنس- سخنرانی ایدهای برای طرح سؤالاتی در زمینه پزشکی برای دیگران و خودم شد؛ سؤالاتی که هرگز پاسخی برای آنها پیدا نخواهیم کرد و همچنان رویدادهایی تلخ قلبمان را تکان میدهد و گفتههایمان نیز باید بیتأثیر باشد که هست گویا... سهلانگاریها ادامه مییابد و جان عزیزانمان به خطر بیشتر میافتد. زبانهایشان هم که الیماشاءالله فرز و تیز برای اعلام تکذیبیه و شکواییه. جرئت هم نداریم جمله شفاف بنویسیم که مبادا جمله بار حقوقی پیدا کند و باعث دردسرهای متعدد شود. فقط ببینید کار تا کجا پیش رفته که وزیر محترم بهداشت به عیادت کیارستمی رفته است و جویای حالش شده! اینها هشداردهنده نیست برای ما و دیگران؟
هرروز برایت آرزوی سلامت و برقراری میکنیم تا با دوستانت به «مصاحبت» بپردازی و از بوی توتفرنگیِ زندگی لذت ببری.
کمی صبر کردم تا سروصدای اولیه خبر کاهش یابد تا برای این رویداد هشداردهنده و عبرتآموز چیزی بنویسم. رویداد «بیماری عباس کیارستمی بزرگهنرمند ایران»؛ هنرمندی که به همان اندازه سینما، دغدغه هنرهای تجسمی را نیز در دل و ذهن داشته و دارد. از پوسترها و عکسهایش بگیر تا ویدئوآرتهایش. پس پای او در زمین تجسمی کاملا خیس است از باران ایدهها.
حال چرا میگویم عبرتآموز و چرا هشداردهنده؟ از چند جهت. اول آنکه وقتی قبل از عید خبر را شنیدم ناگهان چیزی در دلم فروریخت و پیگیر شدم. تا امروز هم این پیگیری را ادامه دادهام. پیش خود گفتم اگر یک مو از سر کیارستمی کم شود دیگر قابلجبران نیست. جامعه و زمان دست به دست هم میدهند تا یک از صد هنرمندی چون او تحویل تاریخ بدهد. گویا برخی خبرها ما را به خود میآورد که مواظب دیگران باش.
هرچند با بسیاری از افکار زیباشناختی کیارستمی بهخصوص نوع نگاه رئالیستیاش به پدیدهها مخالفتهای واضح، صریح و شفافی داشته و دارم و در نقدهایم تند و تیز به او تاختهام (البته بدون بدگوییهای متداول و با احترام خالص) اما هیچکدام از این نکات دلیل بر این نمیشود تا برای سلامتیاش نگران نشوم و کسالتش ذهنم را مشغول خود نکند. شاید برای دونفر اینچنین خالصانه دست به قلم و تقریر بردهام؛ یکی کیارستمی و دیگری آیدین آغداشلو که همین چندروز پیش یادداشتی زیبا درباره کیارستمی نوشته بود که اندوه مرا بیش از پیش کرد. خوشبختانه حال عمومی کیارستمی روزبهروز بهتر شده اما این خبرهای ضدونقیض چندروز اول بیماریاش بهطورکل حال همه ما را دگرگون کرد. این رویداد نشان داد تا چه حدوحدودی کیارستمی محبوب است و تنها نیست. نباید هم باشد. برای یک جامعه و فرهنگ زحمت کشیده و خوندل خورده است (گاهی خبرهای بد خردهنتایج خوبی دارد).
پس اینجا به او میگویم: «تو هنرمند گرامی و ارزشمند ایران هستی. تو مانند پیرمردان سرخپوست نیستی که داستانش را برایم تعریف کردی؛ پیرمردانی که باید بهتنهایی رنج دوران کهولت را به دوش بکشند و حتی در جمع نیز تنها باشند. هنرمندان ریزودرشت بسیاری نگران حالت هستند و برایت از دورونزدیک آرزوی سلامتی میکنند».
سالها پیش یک اثر چندرسانهای درباره کیارستمی ساختم که در گالری آریا به نمایش درآمد. موضوع آنقدر کشش داشت که تا به امروز برخی از دوستان درباره آن پروژه با من صحبت میکنند. در آن پروژه کیارستمی خود تبدیل به موضوع (سوژهای) برای اندیشیدن من شده بود. خودش نیز بعدها که کار را دید خوشحال شد و تعریف میکرد و من نیز از این خوشحالی لذتها بردم. پس چیزی در وجودش هست که میتواند تبدیل به سوژه شود. حال هرچقدر با ایدههایش در باب هنر مخالف باشم، نمیتوانم و نباید موضوع مهمی به نام کیارستمی را فراموش کنم.
به حوزههایی علاقه نشان میدهد که گاه باعث خشم گروهی از محافظهکاران فرهنگی میشود. آشفتهکردن برخی از خوابها لازم است و کیارستمی از پس این کار بهخوبی برآمده. اما چرا نوشتم هشداردهنده؟ دلیلش را حدود دوسال پیش در پرفورمنسی تحت عنوان طاعون در گالری ایست مطرح کردم و آن جایگاه پزشکی و عملکردهای نظام جهانی پزشکی است. این پرفورمنس- سخنرانی ایدهای برای طرح سؤالاتی در زمینه پزشکی برای دیگران و خودم شد؛ سؤالاتی که هرگز پاسخی برای آنها پیدا نخواهیم کرد و همچنان رویدادهایی تلخ قلبمان را تکان میدهد و گفتههایمان نیز باید بیتأثیر باشد که هست گویا... سهلانگاریها ادامه مییابد و جان عزیزانمان به خطر بیشتر میافتد. زبانهایشان هم که الیماشاءالله فرز و تیز برای اعلام تکذیبیه و شکواییه. جرئت هم نداریم جمله شفاف بنویسیم که مبادا جمله بار حقوقی پیدا کند و باعث دردسرهای متعدد شود. فقط ببینید کار تا کجا پیش رفته که وزیر محترم بهداشت به عیادت کیارستمی رفته است و جویای حالش شده! اینها هشداردهنده نیست برای ما و دیگران؟
هرروز برایت آرزوی سلامت و برقراری میکنیم تا با دوستانت به «مصاحبت» بپردازی و از بوی توتفرنگیِ زندگی لذت ببری.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.