|

حقوق و وظايف شهروندي بين‌المللي

بيانيه ميشل فوكو در 1981

19 ژوئن 1981 پزشكان بدون مرز و سازمان سرزمين مردم، كنفرانسي مطبوعاتي ترتيب دادند با حضور ايو مونتان، آندره گلوكسمن و برنار كوشنر. بيانيه زير را ميشل فوكو در اين كنفرانس خواند و روزنامه ليبراسيون بعد از مرگ او در 1984 براي اولين‌بار منتشر كرد. بنا به گفته همين روزنامه، اين كنفرانس قرار بود توجه عموم را به تشكيل كميته‌اي بين‌المللي عليه دزدان دريايي جلب كند. به‌تازگي كالين گوردُن، از مفسران فوكو، ترجمه‌اي انگليسي از اين متن به دست داده و در سايه بحران مهاجران شرحي بر متن فوكو نگاشته است.

ما در اينجا در مقام افراد عادي گرد آمده‌ايم تا سخن بگوييم، تا با هم سخن بگوييم و هيچ ادعاي ديگري هم نداريم جز دشواري خاصي كه همه‌مان در تحمل شرايط پيش‌آمده در آن شريكيم.
به خوبي آگاهم، و بايد به اين حقيقت بديهي احترام بگذاريم، كه در مورد دلايلي كه مردان و زنان را وامي‌دارد در كشورشان نمانند، زندگي نكنند و آن را ترك كنند كاري از دست ما بر نمي‌آيد. در يد اختيار ما نيست كه اين واقعيات را تغيير دهيم.
پس چه كسي از ما خواسته صحبت كنيم؟ هيچ‌كس، و دقيقا همين دليل استحقاق ما براي سخن‌گفتن است. به نظرم مي‌رسد بايد سه اصل را در ذهن داشته باشيم كه به اعتقاد من راهنماي عمل اين ابتكار است. مثل چيزهاي ديگر كه پيش از اين ابتكار عمل رخ داده: ايل دو لومير، كپ آنامور، طرحي براي ال‌ساوادور، و نيز سازمان سرزمين مردم و عفو بين‌الملل.1
1) نوعي شهروندي بين‌المللي در كار است كه به‌خودي خود حقوق و وظايفي دارد كه بالاجبار بايد در برابر همه اشكال سوء‌استفاده از قدرت بايستد، صرف‌نظر از اينكه چه كسي اين سوءاستفاده را مي‌كند و چه كسي قرباني اين سوءاستفاده مي‌شود. به هر حال، ما همه تحت سيطره حكومت‌هاييم و بدين‌ترتيب از طريق همبستگي به هم مي‌پيونديم.
2) حكومت‌ها به جهت ادعايشان مبني بر مراقبت از رفاه جوامع اين حق را براي خود قائلند كه با رنج بشري بر حسب سود و زيان برخورد كنند؛ باعث و باني آن تصميمات و قصور ايشان است. شهروندي بين‌المللي وظيفه دارد چشم و گوش حكومت‌ها را با رنج بشر رويارو كند، رنجي كه اگر صادق باشيم نمي‌توانيم مسئوليت حكومت‌ها را در قبال آن انكار كنيم. هرگز نبايد اجازه داد رنج مردمان تفاله خاموش سياست بماند. اين رنج حق مطلقي به ما مي‌دهد تا برخيزيم و صاحبان قدرت را زيرسوال ببريم.
3) بايد تقسيم كاري را كه اغلب پيش‌روي ما گذاشته مي‌شود رد كنيم: شهروندان اجازه دارند خشمگين باشند و سخن بگويند ولي وظيفه حكومت است دست به اقدام و عمل بزند. درست است كه حكومت‌هاي خيرخواه خشم مقدس حكومت‌شوندگان را بحق مي‌دانند ولي اين قبيل گفته‌ها فقط در سطح احساسات باقي مي‌ماند؛ اما به گمانم بايد آگاه باشيم كه اغلب حاكمان سخن مي‌گويند، حاكمان فقط قادرند به سخن‌گفتن يا فقط مي‌خواهند سخن بگويند. تجربه نشان داده ما مي‌توانيم و بايد از پذيرفتن نقش تصنعي اعتراض محض سر باز زنيم، نقشي كه حكومت‌ها دوست دارند به ما عرضه كنند. عفو بين‌الملل، سازمان سرزمين مردم، پزشكان بدون مرز ابتكار عمل‌هايي‌اند كه اين حق جديد را ايجاد كرده‌اند: حق افراد عادي براي مداخله فعال و عيني در خدمت سياست و راهبرد بين‌المللي. اراده افراد بايد در خدمت واقعيتي ظهور و بروز بيابد كه حكومت‌ها درصدد دست‌كاري آنند. انحصار مورد ادعاي حكومت‌ها بايد گام‌به‌گام و روزبه‌روز عقب رانده شود.
پي‌نوشت:
1. «ايل دو لومير» نام بيمارستاني فرانسوي و كشتي نجاتي است كه برنار كوشنر و ديگران به راه انداختند و در سال 1979 مأموريت‌ها و اقداماتي را در درياي جنوب چين انجام داد. «كپ آنامور» كشتي نجات ديگري بود كه فعالان حقوق بشري آلمان به راه انداختند.

19 ژوئن 1981 پزشكان بدون مرز و سازمان سرزمين مردم، كنفرانسي مطبوعاتي ترتيب دادند با حضور ايو مونتان، آندره گلوكسمن و برنار كوشنر. بيانيه زير را ميشل فوكو در اين كنفرانس خواند و روزنامه ليبراسيون بعد از مرگ او در 1984 براي اولين‌بار منتشر كرد. بنا به گفته همين روزنامه، اين كنفرانس قرار بود توجه عموم را به تشكيل كميته‌اي بين‌المللي عليه دزدان دريايي جلب كند. به‌تازگي كالين گوردُن، از مفسران فوكو، ترجمه‌اي انگليسي از اين متن به دست داده و در سايه بحران مهاجران شرحي بر متن فوكو نگاشته است.

ما در اينجا در مقام افراد عادي گرد آمده‌ايم تا سخن بگوييم، تا با هم سخن بگوييم و هيچ ادعاي ديگري هم نداريم جز دشواري خاصي كه همه‌مان در تحمل شرايط پيش‌آمده در آن شريكيم.
به خوبي آگاهم، و بايد به اين حقيقت بديهي احترام بگذاريم، كه در مورد دلايلي كه مردان و زنان را وامي‌دارد در كشورشان نمانند، زندگي نكنند و آن را ترك كنند كاري از دست ما بر نمي‌آيد. در يد اختيار ما نيست كه اين واقعيات را تغيير دهيم.
پس چه كسي از ما خواسته صحبت كنيم؟ هيچ‌كس، و دقيقا همين دليل استحقاق ما براي سخن‌گفتن است. به نظرم مي‌رسد بايد سه اصل را در ذهن داشته باشيم كه به اعتقاد من راهنماي عمل اين ابتكار است. مثل چيزهاي ديگر كه پيش از اين ابتكار عمل رخ داده: ايل دو لومير، كپ آنامور، طرحي براي ال‌ساوادور، و نيز سازمان سرزمين مردم و عفو بين‌الملل.1
1) نوعي شهروندي بين‌المللي در كار است كه به‌خودي خود حقوق و وظايفي دارد كه بالاجبار بايد در برابر همه اشكال سوء‌استفاده از قدرت بايستد، صرف‌نظر از اينكه چه كسي اين سوءاستفاده را مي‌كند و چه كسي قرباني اين سوءاستفاده مي‌شود. به هر حال، ما همه تحت سيطره حكومت‌هاييم و بدين‌ترتيب از طريق همبستگي به هم مي‌پيونديم.
2) حكومت‌ها به جهت ادعايشان مبني بر مراقبت از رفاه جوامع اين حق را براي خود قائلند كه با رنج بشري بر حسب سود و زيان برخورد كنند؛ باعث و باني آن تصميمات و قصور ايشان است. شهروندي بين‌المللي وظيفه دارد چشم و گوش حكومت‌ها را با رنج بشر رويارو كند، رنجي كه اگر صادق باشيم نمي‌توانيم مسئوليت حكومت‌ها را در قبال آن انكار كنيم. هرگز نبايد اجازه داد رنج مردمان تفاله خاموش سياست بماند. اين رنج حق مطلقي به ما مي‌دهد تا برخيزيم و صاحبان قدرت را زيرسوال ببريم.
3) بايد تقسيم كاري را كه اغلب پيش‌روي ما گذاشته مي‌شود رد كنيم: شهروندان اجازه دارند خشمگين باشند و سخن بگويند ولي وظيفه حكومت است دست به اقدام و عمل بزند. درست است كه حكومت‌هاي خيرخواه خشم مقدس حكومت‌شوندگان را بحق مي‌دانند ولي اين قبيل گفته‌ها فقط در سطح احساسات باقي مي‌ماند؛ اما به گمانم بايد آگاه باشيم كه اغلب حاكمان سخن مي‌گويند، حاكمان فقط قادرند به سخن‌گفتن يا فقط مي‌خواهند سخن بگويند. تجربه نشان داده ما مي‌توانيم و بايد از پذيرفتن نقش تصنعي اعتراض محض سر باز زنيم، نقشي كه حكومت‌ها دوست دارند به ما عرضه كنند. عفو بين‌الملل، سازمان سرزمين مردم، پزشكان بدون مرز ابتكار عمل‌هايي‌اند كه اين حق جديد را ايجاد كرده‌اند: حق افراد عادي براي مداخله فعال و عيني در خدمت سياست و راهبرد بين‌المللي. اراده افراد بايد در خدمت واقعيتي ظهور و بروز بيابد كه حكومت‌ها درصدد دست‌كاري آنند. انحصار مورد ادعاي حكومت‌ها بايد گام‌به‌گام و روزبه‌روز عقب رانده شود.
پي‌نوشت:
1. «ايل دو لومير» نام بيمارستاني فرانسوي و كشتي نجاتي است كه برنار كوشنر و ديگران به راه انداختند و در سال 1979 مأموريت‌ها و اقداماتي را در درياي جنوب چين انجام داد. «كپ آنامور» كشتي نجات ديگري بود كه فعالان حقوق بشري آلمان به راه انداختند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.