|

مرور

آدم‌های جزیره
تازه‌ترین رمان فرهاد کشوری با عنوان «کشتی توفان‌زده» به‌تازگی در نشر چشمه منتشر شده است. کشوری این رمان را بر اساس تجربه شخصی کار در شرکت‌های خصوصی جزیره خارک نوشته و در آن بخشی از مشکلات کارگران شاغل در این جزیره را به تصویر کشیده است. بااین‌حال، این رمان نیز مانند دیگر آثار کشوری، با بخشی از تاریخ نیز پیوند خورده و تکه‌ای از تاریخ را با زمان حال گره زده است. طبق توضیح خود کتاب، «کشتی توفان‌زده» داستانی است در دو زمان. روایت این رمان، به آدم‌هایی می‌پردازد که در جزیره‌ای گرفتار شده‌اند و تلاش آنها برای رهایی از آنجا بی‌نتیجه است. آدم‌های قصه، هرکدام به شکلی با ترس‌ها و اضطراب‌هایی مواجهند که به گذشته‌ای نزدیک برمی‌گردند. در بخشی از «کشتی توفان‌زده» می‌خوانیم: «موج انفجار گلوله توپی در اتاق را باز کرد و به چارچوب زد. میرمهنا رفت و سر از درگاه بیرون برد. دو انفجار دیگر، برج طرف چپ رو به دریای دژ را ویران کرد و چند سنگ توی حیاط دژ افتاد. شمشیر کشید و نعره‌زنان از اتاق بیرون رفت. پله‌های برج ویران را دو تا یکی بالا رفت. از بالای برج ویران هفت کشتی شاه زند را دید که مثل پیک‌های شومی روی امواج متلاطم دریا به آرامی پیش‌ می‌آمدند. از چهار توپ پای دژ، تنها یکی شلیک کرد که گلوله آن هم نرسیده به کشتی‌ها به میان امواج افتاد. توپچی‌ها با همان شلیک، توپ را گذاشتند و با عجله گریختند. در برج سالم طرف راست رو به دریا کسی نبود. آنها گریخته بودند. هرچه از بالای برج فریاد زد و تهدید کرد کسی گوشش بدهکار نبود. نعره‌زنان از پله‌ها پایین آمد و میان دژ با سه نفر از یارانش و دیلماج روبه‌رو شد. شمشیر را غلاف کرد ...».

جنگ سرنوشت
«چشم‌های عمومجید هم حالا خیس بود. روجا دوباره نشست روی زانوهاش. لبخند زد، یا تلاش کرد لبخند بزند و عمیق نفس بکشد، اما هوا سنگین بود. کی قرار بود تمام شود؟ اگر بلند می‌شد و می‌رفت درست نبود، نه؟ گریه هم نمی‌کرد که این جماعت راضی برگردند؛ عزایی ببینند و ماتمی و فکر کنند که مرهم گذاشته‌اند به زخم نزدیک‌ترین بازمانده مرحوم مغفور، عزیز درگذشته. دست دراز کرد. گل روی پارچه سیاه را برداشت. شروع کرد به پرپر کردن. آن از وصیتش و این هم از برگشتن روجا. خواسته باز هم لج‌بازی کند باهاش. حتا وقت رفتن؟ مثل این آخرها که لم می‌داد روی کاناپه و زل می‌زد به تصویر تلویزیون و چیزی نمی‌گفت...». این‌ بخش کوتاهی است از رمان «این هیولا تو را دوست دارد» لیلی مجیدی که نشر چشمه آن را به چاپ رسانده است. در توضیح پشت جلد کتاب درباره این رمان آمده: «این هیولا تو را دوست دارد یک رمان غافلگیرکننده است. لیلی مجیدی نویسنده جوان این رمان از زنی نوشته که در خانه‌ای کوچک دچار ماجراهایی بزرگ می‌شود. زنی که تنهایش گذاشته‌اند و حالا او می‌خواهد در لابه‌لای روزمرگی‌اش امیدی برای زندگی بیابد. این رمان با مشی‌ای رئالیستی نوشته شده و نویسنده‌اش با نگاهی دقیق به کوچه‌ها و آدم‌های ریز و درشت پیرامونش نگاه کرده است. برای همین است که قهرمان او چیزهایی را می‌بیند که شاید در نگاهی عادی به چشم نیایند. لیلی مجیدی داستان یک زن تنها گذاشته را نوشته که می‌خواهد سرنوشتش را عوض کند. او نه مظلوم است، نه قهرمان، فقط دنیا با او خوب تا نکرده است ...».

علیه تمدن
اولین رمان فرانسوا گارد، «چه بر سر وحشی سفید آمد؟»، به‌تازگی با ترجمه مریم خراسانی توسط نشر چشمه منتشر شده است. فرانسوا گارد با همین اولین رمانش که در 53سالگی‌اش آن را نوشت، جایزه گنکور برترین رمان سال 2012 و جوایزی دیگر را کسب کرد و به شهرت رسید. بعد، «به خاطر سه کرون» را چاپ کرد که این نیز با موفقیت همراه می‌شود. این هر دو، رمان‌های حادثه‌ای هستند و به‌عنوان نمونه‌هایی قابل‌توجه از این‌ ژانر شناخته شده‌اند. آن‌طورکه مترجم کتاب نیز توضیح داده، گارد با این دو رمان توانسته جانی تازه در این ژانر ادبی بدمد و نشان دهد که رمان ماجرامحور برخلاف آنچه تصور می‌شود در فرانسه نمرده است. «چه بر سر وحشی سفید آمد؟»، بر اساس ماجرایی واقعی شکل گرفته و داستان جاشویی سیزده‌ساله و فرانسوی به نام نارسیس پلتیه که در سال 1875 در ساحل شمال شرقی استرالیا از گروه جدا می‌افتد را روایت کرده است: «فرانسوا گارد، این داستان را دست‌مایه قرار می‌دهد تا از خلال آن، جنبه‌های روان‌شناختی روابط انسانی و مضامین آن و نظریه‌های مطرح انسان‌شناسی و تمدن را زیر سؤال ببرد. این رمان تلفیقی است از واقعیت و افسانه و بیشتر بیانگر تخیل پویای نویسنده است تا داستان واقعی نارسیس پلتیه. در وحشی سفید، فرانسوا گارد چشم‌اندازهای مردم‌شناسی تازه و بدیعی ارائه می‌دهد و معتقد است که باید انسان و محیط زیست را از نو تعریف کرد. وی میادین جدیدی برای این پویش علمی تبیین می‌کند و ارتباط انسان با تمدن و با دیگری را مورد کنکاش قرار می‌دهد. انسان‌های متمدن، آن‌طورکه باید و شاید، به آن معنا متمدن نیستند: زندگی در جنگل‌هایی که هنوز بکر باقی مانده‌اند، آرام‌تر، دل‌انگیز‌تر و الهام‌بخش‌تر است تا جامعه تازه صنعتی شده دوران امپراتوری دوم فرانسه!». رمان گارد را با «رابینسون کروزوئه» مقایسه کرده‌اند اگرچه گارد خود را چندان وامدار این رمان نمی‌داند.

آدم‌های جزیره
تازه‌ترین رمان فرهاد کشوری با عنوان «کشتی توفان‌زده» به‌تازگی در نشر چشمه منتشر شده است. کشوری این رمان را بر اساس تجربه شخصی کار در شرکت‌های خصوصی جزیره خارک نوشته و در آن بخشی از مشکلات کارگران شاغل در این جزیره را به تصویر کشیده است. بااین‌حال، این رمان نیز مانند دیگر آثار کشوری، با بخشی از تاریخ نیز پیوند خورده و تکه‌ای از تاریخ را با زمان حال گره زده است. طبق توضیح خود کتاب، «کشتی توفان‌زده» داستانی است در دو زمان. روایت این رمان، به آدم‌هایی می‌پردازد که در جزیره‌ای گرفتار شده‌اند و تلاش آنها برای رهایی از آنجا بی‌نتیجه است. آدم‌های قصه، هرکدام به شکلی با ترس‌ها و اضطراب‌هایی مواجهند که به گذشته‌ای نزدیک برمی‌گردند. در بخشی از «کشتی توفان‌زده» می‌خوانیم: «موج انفجار گلوله توپی در اتاق را باز کرد و به چارچوب زد. میرمهنا رفت و سر از درگاه بیرون برد. دو انفجار دیگر، برج طرف چپ رو به دریای دژ را ویران کرد و چند سنگ توی حیاط دژ افتاد. شمشیر کشید و نعره‌زنان از اتاق بیرون رفت. پله‌های برج ویران را دو تا یکی بالا رفت. از بالای برج ویران هفت کشتی شاه زند را دید که مثل پیک‌های شومی روی امواج متلاطم دریا به آرامی پیش‌ می‌آمدند. از چهار توپ پای دژ، تنها یکی شلیک کرد که گلوله آن هم نرسیده به کشتی‌ها به میان امواج افتاد. توپچی‌ها با همان شلیک، توپ را گذاشتند و با عجله گریختند. در برج سالم طرف راست رو به دریا کسی نبود. آنها گریخته بودند. هرچه از بالای برج فریاد زد و تهدید کرد کسی گوشش بدهکار نبود. نعره‌زنان از پله‌ها پایین آمد و میان دژ با سه نفر از یارانش و دیلماج روبه‌رو شد. شمشیر را غلاف کرد ...».

جنگ سرنوشت
«چشم‌های عمومجید هم حالا خیس بود. روجا دوباره نشست روی زانوهاش. لبخند زد، یا تلاش کرد لبخند بزند و عمیق نفس بکشد، اما هوا سنگین بود. کی قرار بود تمام شود؟ اگر بلند می‌شد و می‌رفت درست نبود، نه؟ گریه هم نمی‌کرد که این جماعت راضی برگردند؛ عزایی ببینند و ماتمی و فکر کنند که مرهم گذاشته‌اند به زخم نزدیک‌ترین بازمانده مرحوم مغفور، عزیز درگذشته. دست دراز کرد. گل روی پارچه سیاه را برداشت. شروع کرد به پرپر کردن. آن از وصیتش و این هم از برگشتن روجا. خواسته باز هم لج‌بازی کند باهاش. حتا وقت رفتن؟ مثل این آخرها که لم می‌داد روی کاناپه و زل می‌زد به تصویر تلویزیون و چیزی نمی‌گفت...». این‌ بخش کوتاهی است از رمان «این هیولا تو را دوست دارد» لیلی مجیدی که نشر چشمه آن را به چاپ رسانده است. در توضیح پشت جلد کتاب درباره این رمان آمده: «این هیولا تو را دوست دارد یک رمان غافلگیرکننده است. لیلی مجیدی نویسنده جوان این رمان از زنی نوشته که در خانه‌ای کوچک دچار ماجراهایی بزرگ می‌شود. زنی که تنهایش گذاشته‌اند و حالا او می‌خواهد در لابه‌لای روزمرگی‌اش امیدی برای زندگی بیابد. این رمان با مشی‌ای رئالیستی نوشته شده و نویسنده‌اش با نگاهی دقیق به کوچه‌ها و آدم‌های ریز و درشت پیرامونش نگاه کرده است. برای همین است که قهرمان او چیزهایی را می‌بیند که شاید در نگاهی عادی به چشم نیایند. لیلی مجیدی داستان یک زن تنها گذاشته را نوشته که می‌خواهد سرنوشتش را عوض کند. او نه مظلوم است، نه قهرمان، فقط دنیا با او خوب تا نکرده است ...».

علیه تمدن
اولین رمان فرانسوا گارد، «چه بر سر وحشی سفید آمد؟»، به‌تازگی با ترجمه مریم خراسانی توسط نشر چشمه منتشر شده است. فرانسوا گارد با همین اولین رمانش که در 53سالگی‌اش آن را نوشت، جایزه گنکور برترین رمان سال 2012 و جوایزی دیگر را کسب کرد و به شهرت رسید. بعد، «به خاطر سه کرون» را چاپ کرد که این نیز با موفقیت همراه می‌شود. این هر دو، رمان‌های حادثه‌ای هستند و به‌عنوان نمونه‌هایی قابل‌توجه از این‌ ژانر شناخته شده‌اند. آن‌طورکه مترجم کتاب نیز توضیح داده، گارد با این دو رمان توانسته جانی تازه در این ژانر ادبی بدمد و نشان دهد که رمان ماجرامحور برخلاف آنچه تصور می‌شود در فرانسه نمرده است. «چه بر سر وحشی سفید آمد؟»، بر اساس ماجرایی واقعی شکل گرفته و داستان جاشویی سیزده‌ساله و فرانسوی به نام نارسیس پلتیه که در سال 1875 در ساحل شمال شرقی استرالیا از گروه جدا می‌افتد را روایت کرده است: «فرانسوا گارد، این داستان را دست‌مایه قرار می‌دهد تا از خلال آن، جنبه‌های روان‌شناختی روابط انسانی و مضامین آن و نظریه‌های مطرح انسان‌شناسی و تمدن را زیر سؤال ببرد. این رمان تلفیقی است از واقعیت و افسانه و بیشتر بیانگر تخیل پویای نویسنده است تا داستان واقعی نارسیس پلتیه. در وحشی سفید، فرانسوا گارد چشم‌اندازهای مردم‌شناسی تازه و بدیعی ارائه می‌دهد و معتقد است که باید انسان و محیط زیست را از نو تعریف کرد. وی میادین جدیدی برای این پویش علمی تبیین می‌کند و ارتباط انسان با تمدن و با دیگری را مورد کنکاش قرار می‌دهد. انسان‌های متمدن، آن‌طورکه باید و شاید، به آن معنا متمدن نیستند: زندگی در جنگل‌هایی که هنوز بکر باقی مانده‌اند، آرام‌تر، دل‌انگیز‌تر و الهام‌بخش‌تر است تا جامعه تازه صنعتی شده دوران امپراتوری دوم فرانسه!». رمان گارد را با «رابینسون کروزوئه» مقایسه کرده‌اند اگرچه گارد خود را چندان وامدار این رمان نمی‌داند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.