|

طب و جایزه

بابک زمانی . متخصص مغز و اعصاب

امسال هم جایزه نوبل پزشکی، به تحقیقات مغز و اعصاب اعطا شد. این موضوع یک‌بار دیگر نظرها را نه‌تنها متوجه مغز، بلکه اساسا متوجه موضوع جایزه در طب کرد. در اولین نگاه، اعطای جایزه، پایان رقابت و مسابقه‌ای است که حالا نتیجه آن اعلام شده است. در نگاهی اندکی بدوی‌تر، اغراق‌آمیزتر و متاسفانه رایج‌تر کار و زندگی و به‌تبع آن دانش، عرصه‌ای است که ابتدا به‌عنوان یک مسابقه خود را پیش چشم ما می‌نمایاند، مسابقه‌ای که در جریان آن مردم اساسا زندگی می‌کنند تا معلوم شود چندمین در دنیا هستند؟ در چنین گفتمانی دانشمندان و به‌خصوص طبیبان مهم کسانی هستند که جایی یا مرجعی، هرکه باشد، آنها را به‌عنوان برترین، بالاترین، اولین و... جهان اعلام کرده است! دومی‌ها و سومی‌ها و دیگران خیلی مهم نیستند. اینکه آن دانش و فن، چه نتایجی به بار می‌آورد هم خیلی مورد توجه نیست! حتی در امتحانات تخصص هم اولین‌های هر رشته با حق انتخاب محل کار و زندگی جایزه می‌گیرند و هرساله مراسمی برای بزرگداشت نفرات «برتر» برگزار می‌شود، اما آنچه اکثریت دستیاران فراگرفته‌اند میزان کارایی آنها و میزان سودمندی آن، نه‌تنها در نظرگاه ممتحنین بلکه حتی در نظرگاه امتحان‌شوندگان هم در جایگاه‌های بعدی قرار می‌گیرد. مسابقه‌ای که بر مبنای معیارهای درستی هم شکل نگرفته! در همین سیستم سلسله‌مراتب هم آنچه ارزشی محسوب می‌شود توانایی از برکردن است نه کارایی عملی! کاری بزرگ و استثنایی انجام‌دادن است نه مهره‌ای کوچک اما محکم از یک دستگاه پیچیده و قابل‌اعتمادبودن!
اما جوایز بین‌المللی در دانش و طب اگرچه حاصل رقابتی تنگ میان واجدین شرایط دریافت هستند، اما بیش از آن و پیش از آن تلاشی هستند برای اثبات لیاقت خود در دریافت امکانات بیشتر. امکانات بیشتری که در جهت اهدافی متعالی‌تر به کار خواهند رفت. اعطای جایزه به تحقیقات مغز و اعصاب به معنای اهمیت روزافزون این بخش و وجود مجهولات بسیار در این زمینه است. اعطای جایزه، نقطه پایان بر مسابقه‌ای که با اعلام برنده به انجام می‌رسد، نیست بلکه نقطه شروع یا مرحله‌ای از تکامل تحقیقاتی است که نتایجی برای زندگی بهتر دارند. تعداد واسطه‌هایی که بین اکتشاف سلول‌های جهت‌یاب با زندگی بهتر وجود دارد دقیقا متناسب است با فاصله‌ای که بین این عمق از دانش با سطحی از آن‌ که می‌خواهد همین فردا داروی فلان بیماری لاعلاج را کشف کند، وجود دارد!
امسال هم جایزه نوبل پزشکی، به تحقیقات مغز و اعصاب اعطا شد. این موضوع یک‌بار دیگر نظرها را نه‌تنها متوجه مغز، بلکه اساسا متوجه موضوع جایزه در طب کرد. در اولین نگاه، اعطای جایزه، پایان رقابت و مسابقه‌ای است که حالا نتیجه آن اعلام شده است. در نگاهی اندکی بدوی‌تر، اغراق‌آمیزتر و متاسفانه رایج‌تر کار و زندگی و به‌تبع آن دانش، عرصه‌ای است که ابتدا به‌عنوان یک مسابقه خود را پیش چشم ما می‌نمایاند، مسابقه‌ای که در جریان آن مردم اساسا زندگی می‌کنند تا معلوم شود چندمین در دنیا هستند؟ در چنین گفتمانی دانشمندان و به‌خصوص طبیبان مهم کسانی هستند که جایی یا مرجعی، هرکه باشد، آنها را به‌عنوان برترین، بالاترین، اولین و... جهان اعلام کرده است! دومی‌ها و سومی‌ها و دیگران خیلی مهم نیستند. اینکه آن دانش و فن، چه نتایجی به بار می‌آورد هم خیلی مورد توجه نیست! حتی در امتحانات تخصص هم اولین‌های هر رشته با حق انتخاب محل کار و زندگی جایزه می‌گیرند و هرساله مراسمی برای بزرگداشت نفرات «برتر» برگزار می‌شود، اما آنچه اکثریت دستیاران فراگرفته‌اند میزان کارایی آنها و میزان سودمندی آن، نه‌تنها در نظرگاه ممتحنین بلکه حتی در نظرگاه امتحان‌شوندگان هم در جایگاه‌های بعدی قرار می‌گیرد. مسابقه‌ای که بر مبنای معیارهای درستی هم شکل نگرفته! در همین سیستم سلسله‌مراتب هم آنچه ارزشی محسوب می‌شود توانایی از برکردن است نه کارایی عملی! کاری بزرگ و استثنایی انجام‌دادن است نه مهره‌ای کوچک اما محکم از یک دستگاه پیچیده و قابل‌اعتمادبودن!
اما جوایز بین‌المللی در دانش و طب اگرچه حاصل رقابتی تنگ میان واجدین شرایط دریافت هستند، اما بیش از آن و پیش از آن تلاشی هستند برای اثبات لیاقت خود در دریافت امکانات بیشتر. امکانات بیشتری که در جهت اهدافی متعالی‌تر به کار خواهند رفت. اعطای جایزه به تحقیقات مغز و اعصاب به معنای اهمیت روزافزون این بخش و وجود مجهولات بسیار در این زمینه است. اعطای جایزه، نقطه پایان بر مسابقه‌ای که با اعلام برنده به انجام می‌رسد، نیست بلکه نقطه شروع یا مرحله‌ای از تکامل تحقیقاتی است که نتایجی برای زندگی بهتر دارند. تعداد واسطه‌هایی که بین اکتشاف سلول‌های جهت‌یاب با زندگی بهتر وجود دارد دقیقا متناسب است با فاصله‌ای که بین این عمق از دانش با سطحی از آن‌ که می‌خواهد همین فردا داروی فلان بیماری لاعلاج را کشف کند، وجود دارد!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.