|

بازیگر

جعفر مدرس‌صادقی

کار آن بازیگر بدبختی را که در نمایش «استاد» اوژن یونسکو نقش استاد را بازی می‌کرد دست کم نگیرید. این که ما می‌گوییم بدبخت فقط به این دلیل است که حضور او در صحنه از همه‌ی بازیگرهای دیگر کمتر بود و نقشی که بازی می‌کرد از همه‌ی بازیگرهای دیگر سختتر. با پالتوی کلفتی که یقه‌اش را کشیده است بالا و کلاه گشادی که کله‌اش تا گردن توش فرو می‌رفت، یک ساعت و نیم می‌نشست توی کابین دربسته‌ای گوشه‌ی تالار نمایش تا فقط در دقیقه‌ی آخر بیاید بیرون و یک خودی نشان بدهد و پیام نمایش را ابلاغ کند: استادی که سر ندارد. حتا یک چهارپایه توی آن کابین گوشه‌ی تالار تعبیه نکرده بودند تا توی این یک ساعت و نیمی که آنجا بود بنشیند روش. مجبور بود چهارزانو بنشیند روی زمین و تکیه بدهد به کُنج دیوار یا در تمام این مدت سر پا بایستد. آن شبی که سرش گیج رفت و همین که چند قدمی برداشت، نتوانست خودش را سر پا نگه دارد و (به قول معروف) نقش بر زمین شد، مال این بود که توی این یک ساعت و نیمی که توی کابین بود روی زمین نشسته بود و از سر جای خودش تکان نخورده بود و به همین دلیل، هم پاهاش خواب رفته بود و هم وقتی که سر پا ایستاد سرش گیج رفت و تعادل خودش را از دست داد. کارگردان به او توصیه کرده بود که توی این مدتی که توی کابین است سر پا بایستد و تکیه بدهد به دیوار. چهارپایه شاید راه حل خیلی بهتری بود، اما کارگردان با چهارپایه موافق نبود. شاید می‌ترسید بازیگری که ناچار است یک ساعت و نیم روی چهارپایه بنشیند، سر جای خودش وول بزند و صدای پایه‌ها را دربیاورد یا مثلن خوابش ببرد و از روی چهارپایه بیفتد پایین. دلش نمی‌خواست در تمام طول اجرا هیچ صدایی از توی آن کابین گوشه‌ی تالار بیاید بیرون تا آن لحظه‌ی آخری که استاد بدون سر از آنجا می‌آید بیرون هیجان هر چه بیشتری داشته باشد. آن بازیگر بدبختی که نقش استاد را بازی می‌کرد از نیم ساعت قبل از شروع اجرا و در تمام طول اجرا، زیر آن کلاه گشادی که تا گردنش می‌آمد پایین و توی آن یقه‌ی کلفتی که تا بناگوشش آمده بود بالا، نفسش درنمی‌آمد و گاهی چهارزانو و گاهی دوزانو می‌نشست روی زمین و تکیه می‌داد به کُنج دیوار و همین که می‌دید دارد به چُرت زدن می‌افتد یا پاهاش دارد خواب می‌رود، پا می‌شد و سر پا می‌ایستاد و تکیه می‌داد به دیوار و همین که می‌دید دارد از پا می‌افتد، دوباره می‌نشست روی زمین و بی سر و صدا و همان‌طور که نفسش را توی سینه‌ حبس کرده بود، آن‌قدر سر جای خودش وول می‌خورد و این پا و آن پا می‌کرد تا برسد به آن دقیقه‌ای که باید برود بیرون. آن شبی که از کابین که آمد بیرون تعادل خودش را از دست داد و همین که چند قدمی برداشت غش کرد یا (محترمانه‌تر) از پا افتاد و نقش بر زمین شد، هیچ افتضاحی پیش نیامد و تماشاچی‌ها به هوای این که نمایش تمام شده است شروع کردند به دست زدن و کارگردان هم دید بد نیست و حتا به این فکر افتاد که نمایش را از این به بعد به همین صورت تمام کند، اما وقتی که آخرین تماشاچی‌ها از تالار بیرون رفتند و فقط بازیگرها و چند نفری از خودی‌ها توی تالار مانده بودند و فرصتی پیش آمد تا یک حالی از آن بازیگر نیمه‌جانی که افتاده بود روی زمین بپرسند و کلاه او را بردارند و دگمه‌های پالتو را که کیپ بسته بود باز کنند تا آن بی‌چاره یک نفسی بکشد، کارگردان سر او داد زد که گند زدی امشب! بازیگری که نقش استاد را بازی می‌کرد رنگ به رُخساره نداشت. تاقباز افتاده بود روی زمین و حتا رمق نداشت که یک تکانی به خودش بدهد و پالتوی سنگینی را که هنوز افتاده بود روی سینه‌اش کنار بزند. یک نفر رفت یک لیوان آب خنک آورد و از گوشه‌ی دهنش که کمی باز مانده بود ریخت توی حلقش. کارگردان دوباره یک دادی سر او زد و وقتی که دید نفسش درنمی‌آید، سرش را برگرداند به طرف آن چند نفری که بالای سر او ایستاده بودند و با صدای بلندی که همه بشنوند گفت اصلن نترسید! چیزی که فراوونه توی این شهر، بازیگر!
کار آن بازیگر بدبختی را که در نمایش «استاد» اوژن یونسکو نقش استاد را بازی می‌کرد دست کم نگیرید. این که ما می‌گوییم بدبخت فقط به این دلیل است که حضور او در صحنه از همه‌ی بازیگرهای دیگر کمتر بود و نقشی که بازی می‌کرد از همه‌ی بازیگرهای دیگر سختتر. با پالتوی کلفتی که یقه‌اش را کشیده است بالا و کلاه گشادی که کله‌اش تا گردن توش فرو می‌رفت، یک ساعت و نیم می‌نشست توی کابین دربسته‌ای گوشه‌ی تالار نمایش تا فقط در دقیقه‌ی آخر بیاید بیرون و یک خودی نشان بدهد و پیام نمایش را ابلاغ کند: استادی که سر ندارد. حتا یک چهارپایه توی آن کابین گوشه‌ی تالار تعبیه نکرده بودند تا توی این یک ساعت و نیمی که آنجا بود بنشیند روش. مجبور بود چهارزانو بنشیند روی زمین و تکیه بدهد به کُنج دیوار یا در تمام این مدت سر پا بایستد. آن شبی که سرش گیج رفت و همین که چند قدمی برداشت، نتوانست خودش را سر پا نگه دارد و (به قول معروف) نقش بر زمین شد، مال این بود که توی این یک ساعت و نیمی که توی کابین بود روی زمین نشسته بود و از سر جای خودش تکان نخورده بود و به همین دلیل، هم پاهاش خواب رفته بود و هم وقتی که سر پا ایستاد سرش گیج رفت و تعادل خودش را از دست داد. کارگردان به او توصیه کرده بود که توی این مدتی که توی کابین است سر پا بایستد و تکیه بدهد به دیوار. چهارپایه شاید راه حل خیلی بهتری بود، اما کارگردان با چهارپایه موافق نبود. شاید می‌ترسید بازیگری که ناچار است یک ساعت و نیم روی چهارپایه بنشیند، سر جای خودش وول بزند و صدای پایه‌ها را دربیاورد یا مثلن خوابش ببرد و از روی چهارپایه بیفتد پایین. دلش نمی‌خواست در تمام طول اجرا هیچ صدایی از توی آن کابین گوشه‌ی تالار بیاید بیرون تا آن لحظه‌ی آخری که استاد بدون سر از آنجا می‌آید بیرون هیجان هر چه بیشتری داشته باشد. آن بازیگر بدبختی که نقش استاد را بازی می‌کرد از نیم ساعت قبل از شروع اجرا و در تمام طول اجرا، زیر آن کلاه گشادی که تا گردنش می‌آمد پایین و توی آن یقه‌ی کلفتی که تا بناگوشش آمده بود بالا، نفسش درنمی‌آمد و گاهی چهارزانو و گاهی دوزانو می‌نشست روی زمین و تکیه می‌داد به کُنج دیوار و همین که می‌دید دارد به چُرت زدن می‌افتد یا پاهاش دارد خواب می‌رود، پا می‌شد و سر پا می‌ایستاد و تکیه می‌داد به دیوار و همین که می‌دید دارد از پا می‌افتد، دوباره می‌نشست روی زمین و بی سر و صدا و همان‌طور که نفسش را توی سینه‌ حبس کرده بود، آن‌قدر سر جای خودش وول می‌خورد و این پا و آن پا می‌کرد تا برسد به آن دقیقه‌ای که باید برود بیرون. آن شبی که از کابین که آمد بیرون تعادل خودش را از دست داد و همین که چند قدمی برداشت غش کرد یا (محترمانه‌تر) از پا افتاد و نقش بر زمین شد، هیچ افتضاحی پیش نیامد و تماشاچی‌ها به هوای این که نمایش تمام شده است شروع کردند به دست زدن و کارگردان هم دید بد نیست و حتا به این فکر افتاد که نمایش را از این به بعد به همین صورت تمام کند، اما وقتی که آخرین تماشاچی‌ها از تالار بیرون رفتند و فقط بازیگرها و چند نفری از خودی‌ها توی تالار مانده بودند و فرصتی پیش آمد تا یک حالی از آن بازیگر نیمه‌جانی که افتاده بود روی زمین بپرسند و کلاه او را بردارند و دگمه‌های پالتو را که کیپ بسته بود باز کنند تا آن بی‌چاره یک نفسی بکشد، کارگردان سر او داد زد که گند زدی امشب! بازیگری که نقش استاد را بازی می‌کرد رنگ به رُخساره نداشت. تاقباز افتاده بود روی زمین و حتا رمق نداشت که یک تکانی به خودش بدهد و پالتوی سنگینی را که هنوز افتاده بود روی سینه‌اش کنار بزند. یک نفر رفت یک لیوان آب خنک آورد و از گوشه‌ی دهنش که کمی باز مانده بود ریخت توی حلقش. کارگردان دوباره یک دادی سر او زد و وقتی که دید نفسش درنمی‌آید، سرش را برگرداند به طرف آن چند نفری که بالای سر او ایستاده بودند و با صدای بلندی که همه بشنوند گفت اصلن نترسید! چیزی که فراوونه توی این شهر، بازیگر!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.