|

نگاه درون

مهدی مطهرنیا . کارشناس امور بین‌الملل

باید توجه داشت که مسایل بین‌المللی تابع نظریه «ظروف مرتبط» است؛ در دنیای امروز که نظریه آشوب به‌عنوان پارادایم معرفت‌شناختانه در حوزه مسایل یافتی در روابط بین‌الملل موردتوجه قرار می‌گیرد، باید بپذیریم که پرواز پروانه‌ای در برزیل می‌تواند به توفانی در تگزاس تبدیل شود. از این‌رو نمی‌توانیم تاثیر و تاثر متقابل بحران‌ها را بر یکدیگر نادیده بگیریم. آنچه در سوریه رخ داد، ایجاد یک قبرستان رادیکالیسم در یک بازی پیچیده سیاسی برای ایجاد سرزمین سوخته در سوریه، قطع‌نخاع‌کردن مقاومت و ورود غرب به جغرافیای دمشق به‌عنوان منطقه تحت نفوذ روسیه بود. اگرچه غربی‌ها به‌ویژه آمریکا به ایده‌آل‌های خود دست نیافتند؛ اما توانسته‌اند در این میدان بازی سویه‌گری‌های ضدغربی در خاورمیانه را به جهت‌گیری‌های درون قومی تبدیل کنند. به این ‌ترتیب غرب امروز به‌عنوان بازیگر فعال در سوریه شناخته می‌شود اما نه بازیگری موفق. اکنون کشورهای غربی نگران بازگشت نیروهای درگیر به کشورهای خودشان هستند. ماجرای سوریه تمام‌شدنی نیست. حتی اگر«بشار اسد» رییس‌جمهوری سوریه در انتخابات آتی پیروز شود (که به احتمال زیاد این اتفاق خواهد افتاد)، داستان سوریه، داستان ادامه‌داری خواهد بود؛ چرا که سوریه باید به قبرستان نیروهای رادیکال تبدیل شود. بهمن سوریه در کشورهای اطراف فرومی‌ریزد و نبردهای فرقه‌ای گوناگونی میان نیروهایی مانند داعش، القاعده و النصره یا در قالب درگیری با گروه‌های مذهبی دیگر در درون منطقه روی می‌دهد و از مرزها نیز خواهد گذشت. این خطر بیش از آنکه غرب را تهدید کند، بیشتر به کشورهایی که به این آتش دامن زده‌اند، آسیب می‌زند. پس خروج نیروهای مخالف از حمص هم‌اکنون ناشی از فقدان حمایت نیروهای خارجی از مخالفان داخلی است. نمی‌توان شکست مقطعی نیروها را نقطه پایانی این داستان دانست؛ صحنه نبرد زمانی به نفع نیروهای مخالف بود و الان به نفع نیروهای موافق است. اما اگر قاعده بازی در مدیریت کل بحران‌های منطقه به ثمر بنشیند، سال آینده می‌تواند سال معکوسی باشد.
باید توجه داشت که مسایل بین‌المللی تابع نظریه «ظروف مرتبط» است؛ در دنیای امروز که نظریه آشوب به‌عنوان پارادایم معرفت‌شناختانه در حوزه مسایل یافتی در روابط بین‌الملل موردتوجه قرار می‌گیرد، باید بپذیریم که پرواز پروانه‌ای در برزیل می‌تواند به توفانی در تگزاس تبدیل شود. از این‌رو نمی‌توانیم تاثیر و تاثر متقابل بحران‌ها را بر یکدیگر نادیده بگیریم. آنچه در سوریه رخ داد، ایجاد یک قبرستان رادیکالیسم در یک بازی پیچیده سیاسی برای ایجاد سرزمین سوخته در سوریه، قطع‌نخاع‌کردن مقاومت و ورود غرب به جغرافیای دمشق به‌عنوان منطقه تحت نفوذ روسیه بود. اگرچه غربی‌ها به‌ویژه آمریکا به ایده‌آل‌های خود دست نیافتند؛ اما توانسته‌اند در این میدان بازی سویه‌گری‌های ضدغربی در خاورمیانه را به جهت‌گیری‌های درون قومی تبدیل کنند. به این ‌ترتیب غرب امروز به‌عنوان بازیگر فعال در سوریه شناخته می‌شود اما نه بازیگری موفق. اکنون کشورهای غربی نگران بازگشت نیروهای درگیر به کشورهای خودشان هستند. ماجرای سوریه تمام‌شدنی نیست. حتی اگر«بشار اسد» رییس‌جمهوری سوریه در انتخابات آتی پیروز شود (که به احتمال زیاد این اتفاق خواهد افتاد)، داستان سوریه، داستان ادامه‌داری خواهد بود؛ چرا که سوریه باید به قبرستان نیروهای رادیکال تبدیل شود. بهمن سوریه در کشورهای اطراف فرومی‌ریزد و نبردهای فرقه‌ای گوناگونی میان نیروهایی مانند داعش، القاعده و النصره یا در قالب درگیری با گروه‌های مذهبی دیگر در درون منطقه روی می‌دهد و از مرزها نیز خواهد گذشت. این خطر بیش از آنکه غرب را تهدید کند، بیشتر به کشورهایی که به این آتش دامن زده‌اند، آسیب می‌زند. پس خروج نیروهای مخالف از حمص هم‌اکنون ناشی از فقدان حمایت نیروهای خارجی از مخالفان داخلی است. نمی‌توان شکست مقطعی نیروها را نقطه پایانی این داستان دانست؛ صحنه نبرد زمانی به نفع نیروهای مخالف بود و الان به نفع نیروهای موافق است. اما اگر قاعده بازی در مدیریت کل بحران‌های منطقه به ثمر بنشیند، سال آینده می‌تواند سال معکوسی باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.