|

ثاقب

سید شهاب‌الدین طباطبایی

زنگ اول از روز اول مهر بود. همه برپا شدند. ثاقب لاغر و بلندقامت بود و چشم‌هایش بی‌قرار، گفت: «بفرمایین». سنگین و آرام حرف می‌زد. معلم‌های دیگر می‌گفتند: «برجا». پای تخته‌سیاه رفت و با گچ سفید نوشت: «من ثاقب هستم.» بعد برگشت طرف کلاس و گفت: «بالاخره اسم همه‌رو تا آخرسال یاد می‌گیرم.» آخر هفته اسم و فامیل همه و حتی نام پدرهایمان را هم حفظ بود. اسمش را از روی تخته پاک کرد و گفت: «ثاقب پر!» کلاس از خنده ترکید. یکی از بچه‌ها گفت: «آقامعلم! میگن شما بداخلاق و سختگیرین.» گفت: «به من نگید آقامعلم، بگید آقای ثاقب. راست میگن بداخلاقم اما نه برای شما.» بعد رفت پای تخته و نوشت: «والعصر ان‌الانسان لفی خسر الا الذین امنوا و عملوالصالحات و تواصوا بالحق و تواصوا بالصبر.»بعد رو کرد به کلاس و گفت: «کی می‌تونه این آیه‌رو بخونه؟» دست‌ها بالا رفت. از میز اول، رضا حیدری را که کنج دیوار مچاله شده بود، انتخاب کرد و گفت: «تو بخون چغوک.» باز کلاس از خنده ترکید. رضا مثل گنجشک، کوچک و ریزه‌میزه بود، برای همین رضا چغوک صدایش می‌زدند. مادربزرگش این اسم را رویش گذاشته بود. رضا سوره والعصر را بلند خواند. ثاقب گفت: «بشین، آفرین.» بعد رفت پای تخته و نوشت: «و ان لیس للانسان الا ماسعی...» بعد رو کرد به بچه‌ها، همه باز دست بلند کردند. به کسی اجازه نداد و خودش گفت: «روز قبل از اینکه من بیایم سرکلاس به نوبت یکی از شما این آیه‌ها را روی تخته می‌نویسد.» بعد سکوت کرد و به بچه‌ها نگاه کرد و گفت: «من نوبت خودم رو نوشتم، آخرین نفر پژمان حجتی است.» همه زدند زیر خنده. حجتی چاق و گنده و تنبل کلاس بود. هرکلاس را دو سال یک‌بار بالا رفته بود. ثاقب زد روی میز و گفت: «ساکت...» همه ساکت شدند و بعد گفت: «بعد از حجتی باز نوبت منه. اگه تا آن موقع هم این آیه‌ها رو خوب یاد گرفتین به من بگید آقامعلم.»از فردای آن روز هول توی دلمان افتاده بود. هرکس نوبتش می‌شد، بچه‌ها بارها نوبتش را یادآوری می‌کردند و هر روز که می‌آمدیم سر کلاس، یکی قبل از ما سوره والعصر را روی تخته نوشته بود. آقای ثاقب هم قبل از آنکه شروع کند به درس‌دادن، اول درباره آیه‌های این سوره برایمان حرف می‌زد. می‌گفت: «قسم به عصر. وقتی ناچاریم قسم بخوریم به‌نام عزیزترین کسانمون قسم می‌خوریم تا حرف‌هامون را باور کنن. خدا هم به عصر قسم می‌خوره، چون عصر برایش مهمه. منظور از عصر، عصر ظهور رسول خداست.» بعد می‌گفت: «عصر یعنی فشرده‌شدن. فشرده‌شدن زمان در زندگی ما. زندگی ما از تولد تا مرگ. انگار زمان در بدن ما فشرده شده و ما هر روز که می‌گذرد، پیرتر می‌شیم و زمان از دست میره. سرمایه‌مون از دست میره... چه‌کسی ضرر نمی‌کند؟ چه‌کسی سرمایه‌ش رو از دست نمی‌ده؟ چه‌کسی خسارت نمی‌بینه؟» و بعد داستان تاجری را می‌گفت که تجارتش فروش قالب یخ بود و اگر یخ‌هایش را تا شب نمی‌فروخت، خسارت می‌دید و سرمایه‌اش رو از دست می‌داد. داستان می‌گفت و شرح می‌داد. درباره سه آیه والعصر تا آخرسال به اندازه یک کتاب حرف زد. ما آنقدر مفتون حرف‌ها و داستان‌هایش بودیم که اصلا نمی‌فهمیدیم هرروز لاغرتر و ضعیف‌تر می‌شود.
گاهی رنگش چون کاه زرد می‌شد و آن‌وقت بود که مدیر می‌آمد دم در کلاس بارها و بارها سرک می‌کشید و می‌گفت: «خوبین آقای ثاقب؟» و او فقط سرش را تکان می‌داد، همین. وقتی نوبت حجتی شد که پای تخته‌سیاه سوره والعصر را بنویسد، آقای ثاقب گفت: «چه زود عصر ما هم گذشت.» بعد همه فریاد زدیم: «پس‌فردا نوبت شماست.» خندید و گفت: «دیگه بعد حجتی کی جرأت می‌کنه پای تخته بره.» حجتی دل توی دلش نبود. فردا زودتر از آن‌چیزی که فکر می‌کرد، رسید. سوره والعصر را پای تخته نوشت و منتظر شد تا آقای ثاقب بیاید و کنفرانسش را شروع کند اما آقای ثاقب نیامد. مدیر آمد و گفت: «معلمتون امروز نمیاد. نوبت کیه؟» حجتی با بی‌میلی دستش را بلند کرد و رفت پای تخته و همین‌طور که داشت سوره والعصر را و حرف‌های آقای ثاقب را تکرار می‌کرد، آقای مدیر دستمالش را درآورد و جلوی صورتش گرفت. بهت‌زده نگاهش کردیم و فهمیدیم هرگز به آرزوی خودمان یعنی گفتن «آقامعلم» نخواهیم رسید.
زنگ اول از روز اول مهر بود. همه برپا شدند. ثاقب لاغر و بلندقامت بود و چشم‌هایش بی‌قرار، گفت: «بفرمایین». سنگین و آرام حرف می‌زد. معلم‌های دیگر می‌گفتند: «برجا». پای تخته‌سیاه رفت و با گچ سفید نوشت: «من ثاقب هستم.» بعد برگشت طرف کلاس و گفت: «بالاخره اسم همه‌رو تا آخرسال یاد می‌گیرم.» آخر هفته اسم و فامیل همه و حتی نام پدرهایمان را هم حفظ بود. اسمش را از روی تخته پاک کرد و گفت: «ثاقب پر!» کلاس از خنده ترکید. یکی از بچه‌ها گفت: «آقامعلم! میگن شما بداخلاق و سختگیرین.» گفت: «به من نگید آقامعلم، بگید آقای ثاقب. راست میگن بداخلاقم اما نه برای شما.» بعد رفت پای تخته و نوشت: «والعصر ان‌الانسان لفی خسر الا الذین امنوا و عملوالصالحات و تواصوا بالحق و تواصوا بالصبر.»بعد رو کرد به کلاس و گفت: «کی می‌تونه این آیه‌رو بخونه؟» دست‌ها بالا رفت. از میز اول، رضا حیدری را که کنج دیوار مچاله شده بود، انتخاب کرد و گفت: «تو بخون چغوک.» باز کلاس از خنده ترکید. رضا مثل گنجشک، کوچک و ریزه‌میزه بود، برای همین رضا چغوک صدایش می‌زدند. مادربزرگش این اسم را رویش گذاشته بود. رضا سوره والعصر را بلند خواند. ثاقب گفت: «بشین، آفرین.» بعد رفت پای تخته و نوشت: «و ان لیس للانسان الا ماسعی...» بعد رو کرد به بچه‌ها، همه باز دست بلند کردند. به کسی اجازه نداد و خودش گفت: «روز قبل از اینکه من بیایم سرکلاس به نوبت یکی از شما این آیه‌ها را روی تخته می‌نویسد.» بعد سکوت کرد و به بچه‌ها نگاه کرد و گفت: «من نوبت خودم رو نوشتم، آخرین نفر پژمان حجتی است.» همه زدند زیر خنده. حجتی چاق و گنده و تنبل کلاس بود. هرکلاس را دو سال یک‌بار بالا رفته بود. ثاقب زد روی میز و گفت: «ساکت...» همه ساکت شدند و بعد گفت: «بعد از حجتی باز نوبت منه. اگه تا آن موقع هم این آیه‌ها رو خوب یاد گرفتین به من بگید آقامعلم.»از فردای آن روز هول توی دلمان افتاده بود. هرکس نوبتش می‌شد، بچه‌ها بارها نوبتش را یادآوری می‌کردند و هر روز که می‌آمدیم سر کلاس، یکی قبل از ما سوره والعصر را روی تخته نوشته بود. آقای ثاقب هم قبل از آنکه شروع کند به درس‌دادن، اول درباره آیه‌های این سوره برایمان حرف می‌زد. می‌گفت: «قسم به عصر. وقتی ناچاریم قسم بخوریم به‌نام عزیزترین کسانمون قسم می‌خوریم تا حرف‌هامون را باور کنن. خدا هم به عصر قسم می‌خوره، چون عصر برایش مهمه. منظور از عصر، عصر ظهور رسول خداست.» بعد می‌گفت: «عصر یعنی فشرده‌شدن. فشرده‌شدن زمان در زندگی ما. زندگی ما از تولد تا مرگ. انگار زمان در بدن ما فشرده شده و ما هر روز که می‌گذرد، پیرتر می‌شیم و زمان از دست میره. سرمایه‌مون از دست میره... چه‌کسی ضرر نمی‌کند؟ چه‌کسی سرمایه‌ش رو از دست نمی‌ده؟ چه‌کسی خسارت نمی‌بینه؟» و بعد داستان تاجری را می‌گفت که تجارتش فروش قالب یخ بود و اگر یخ‌هایش را تا شب نمی‌فروخت، خسارت می‌دید و سرمایه‌اش رو از دست می‌داد. داستان می‌گفت و شرح می‌داد. درباره سه آیه والعصر تا آخرسال به اندازه یک کتاب حرف زد. ما آنقدر مفتون حرف‌ها و داستان‌هایش بودیم که اصلا نمی‌فهمیدیم هرروز لاغرتر و ضعیف‌تر می‌شود.
گاهی رنگش چون کاه زرد می‌شد و آن‌وقت بود که مدیر می‌آمد دم در کلاس بارها و بارها سرک می‌کشید و می‌گفت: «خوبین آقای ثاقب؟» و او فقط سرش را تکان می‌داد، همین. وقتی نوبت حجتی شد که پای تخته‌سیاه سوره والعصر را بنویسد، آقای ثاقب گفت: «چه زود عصر ما هم گذشت.» بعد همه فریاد زدیم: «پس‌فردا نوبت شماست.» خندید و گفت: «دیگه بعد حجتی کی جرأت می‌کنه پای تخته بره.» حجتی دل توی دلش نبود. فردا زودتر از آن‌چیزی که فکر می‌کرد، رسید. سوره والعصر را پای تخته نوشت و منتظر شد تا آقای ثاقب بیاید و کنفرانسش را شروع کند اما آقای ثاقب نیامد. مدیر آمد و گفت: «معلمتون امروز نمیاد. نوبت کیه؟» حجتی با بی‌میلی دستش را بلند کرد و رفت پای تخته و همین‌طور که داشت سوره والعصر را و حرف‌های آقای ثاقب را تکرار می‌کرد، آقای مدیر دستمالش را درآورد و جلوی صورتش گرفت. بهت‌زده نگاهش کردیم و فهمیدیم هرگز به آرزوی خودمان یعنی گفتن «آقامعلم» نخواهیم رسید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.