|

یادداشت

«خوش‌آمد» در نشست مونیخ
یوسف مولایی . تحلیلگر روابط بین‌الملل

کنفرانس‌های بین‌المللی محل مناسبی برای تبادل نظر نمایندگان کشورها و تصمیم‌سازی در مناسبات بین‌المللی است. کنفرانس امنیتی مونیخ به لحاظ اعتبار و جایگاه خود فضای مناسبی برای هم اندیشی قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای فراهم کرده و فرصت مناسبی برای هم‌اندیشی کنشگران بین‌المللی ایجاد می‌کند. حضور نمایندگان ائتلاف ملی سوریه در این اجلاس و عدم دعوت از نمایندگان دولت سوریه بیانگر این واقعیت است که تحولات سوریه وارد مرحله جدیدی از روند خود شده است. آقای «الخطیب» به عنوان رییس شورای ائتلاف ملی، نشست‌ها و مذاکرات مختلفی با نمایندگان رسمی قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای برگزار کرد. در این میان، دیدار و مذاکره وی با وزرای امور خارجه ایران و فدراسیون روسیه کنجکاوی و توجه بیشتری را به خود جلب کرده است. با توجه به مواضع قاطع ایران و روسیه در حمایت از دولت اسد و مخالفت با هرگونه مداخله خارجی در امور داخلی سوریه، صرف دیدار با نماینده ائتلاف ملی می‌تواند به منزله انعطاف در این مواضع قلمداد شود.
2-مهم‌تر از این مذاکره با آقای الخطیب، ارتقای جایگاه شورای ملی ائتلاف و پذیرش جایگاه ائتلاف به عنوان مخاطب دارای صلاحیت بین‌المللی از دیگر موضوعات قابل توجه این نشست است. هرچند که بیش از صد کشور جهان قبلا «شورای ملی ائتلاف» را به رسمیت شناخته و در سطوح مختلفی با آن روابط دیپلماتیک برقرار کرده‌اند با این وجود دیدار با وزرای امور خارجه ایران و فدراسیون روسیه از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و نقطه عطفی در روند گذار سوریه به شرایط جدید و البته گامی مثبت و سازنده محسوب می‌شود. قبلا گفته شده هر ابتکار عملی که بتواند از خشونت، خونریزی و تخریب بیشتر جلوگیری کند باید به عنوان یک اقدام بشردوستانه مورد استقبال قرار گیرد. ایران و روسیه می‌توانند با استفاده از حسن مناسبات خود با دولت اسد، شرایط مساعدی برای انجام گفتمان فراگیر ملی در سوریه را فراهم کرده و از این طریق امکان برون رفت از بحران موجود را محقق سازند. ایران و روسیه از موقعیت منحصر به فردی در تاثیرگذاری مثبت و سازنده بر تحولات سوریه برخوردارند. به همین دلیل هر دو نماینده سازمان ملل در امور سوریه یعنی آقای عنان و اخضر ابراهیمی به نقش تعیین کننده ایران و روسیه اذعان داشته و ایران و روسیه را به عنوان بخشی از «راه حل» معرفی کرده‌اند. دعوت سرگئی لاوروف از آقای معاذ الخطیب برای سفر به روسیه و انجام مذاکرات جدی و انتقاد گاه و بیگاه مقامات روسیه از مواضع آقای اسد، بیانگر این واقعیت است که روس‌ها، مواضع سابق خود مبنی بر محکوم کردن هرگونه مداخله خارجی در امور سوریه را حفظ کرده‌اند.
در عین حال آنها به رغم مخالفت جدی در شورای امنیت با هر قطعنامه‌ای که زمینه را برای مداخله نظامی فراهم می‌کند، به این باور رسیده‌اند که تداوم وضعیت موجود علاوه بر تحمیل هزینه‌های سنگین و غیرقابل جبران به مردم سوریه خطر بسیار جدی برای امنیت و ثبات منطقه محسوب می‌شود. این تحلیل وجود دارد که برای پایان بخشیدن به این بحران گزینه‌ای جز کنار آمدن با شورای ملی ائتلاف و درگیر کردن آن با روند مذاکرات فوری و جدی با دولت سوریه وجود ندارد. در شرایط موجود به نظر می‌رسد که همه‌کنشگران بین‌المللی از فعال شدن دیپلماسی روسیه و ایران استقبال می‌کنند. مسلما دیپلماسی روسیه از ظرفیت و شانس بسیار بالایی برای ایجاد فضای مناسب مذاکره برخوردار است. روسیه به عنوان عضو دایم شورای امنیت می‌تواند در قالب یک بازیگر تمام عیار بین‌المللی از نفوذ و توانایی خود برای متعادل کردن مواضع کشورهای عربی، آمریکا و متحدانش سود برده و از سوی دیگر به عنوان یک دوست دولت سوریه، آقای اسد را به اتخاذ سیاست‌های سازنده ترغیب کند. از طرف دیگر روسیه می‌تواند از مناسبات عالی خود با ایران برای پیشبرد روند گذار مسالمت‌آمیز به شرایط جدید استفاده کند. این فرصت بسیار خوبی برای مخالفان اسد است که به دور از احساسات و هیجانات و با درک مسوولیت تاریخی خود از مذاکرات مسکو استقبال کرده و شرایط را برای یک راه‌حل ملی، سازنده و مسالمت‌آمیز فراهم کنند. متقابلا دولت آقای اسد نیز باید با درک مسوولیت تاریخی خود ابتکارات جدید فدراسیون روسیه را به عنوان یک فرصت ارزیابی کند. مسلما دولت روسیه در این حرکت و ابتکار عمل، از هم‌اندیشی و همراهی ایران سود خواهد برد. شروع هر چه سریع‌تر این مذاکرات چشم‌انداز و افق امیدوار‌کننده‌ای برای مردم سوریه به تصویر می‌کشد. حمایت سازنده کنشگران بین‌المللی از ابتکار عمل مشترک روسیه و ایران، راه به سوی آینده روشن را بسیار هموار می‌کند.
---------------------


دور از انتظار
فاطمه رهبر . نماینده مجلس
رویه معمول استیضاح وزرا یا رییس‌جمهور را قانون تعیین کرده است. در آیین‌نامه داخلی مجلس تاکید شده که این جلسات باید براساس مواد آیین‌نامه صورت گیرد. بر اساس مواد آیین‌نامه، زمان سخنان نمایندگان موافق و مخالف استیضاح و همچنین وزیر مربوطه مشخص شده است و اگر چنانچه رییس‌جمهور نیز بخواهد دفاعی داشته باشد، زمان آن کاملا مشخص است. مهم‌تر از اینها، در آیین‌نامه تصریح شده که طرفین باید در موضوع مربوط به استیضاح، استدلال‌های خود را مطرح کنند و اگر قرار بر طرح مباحث خارج از موضوع باشد، تبعاتی خواهد داشت که به عنوان مثال می‌توان به رخدادهای استیضاح روز گذشته اشاره کرد. این موضوع در برخی رسانه‌ها مطرح شده بود که آیا نمایندگان قبل از جلسه برآوردی از اتفاقات احتمالی داشتند؟ در پاسخ باید گفت که به طور معمول نمی‌توان درباره نتیجه، پیش داوری کرد. رای نمایندگان کاملا مخفی است و البته می‌توانند کارت خود را داخل پاکت قرار داده و در گلدان بیندازند. حتی گاهی دیده شده که آنها در اظهارنظرهای خود نیز برخی ملاحظات را داشته باشند و نظر دیگری را به عنوان رای، به استیضاح بدهند. بر این اساس است که پیش‌بینی استیضاح مشکل خواهد شد. این موضوع در جلسه روز گذشته هم صادق بود اما شرایطی که ایجاد شد و جهت جلسه در ساعت‌های بعدازظهر، سبب شد تا رای استیضاح بالا برود. اما اینکه قرار است چه مباحثی از سوی مسوولان دولت مطرح شود، به صورت «پیام» به مجلس داده نشده بود.
در عین حال نمایندگان پیش‌بینی می‌کردند به دلیل اینکه آقای رییس‌جمهور چندین جلسه است که می‌گوید حرف‌هایی برای گفتن دارد، در جلسه استیضاح وزیر کار نیز حرف‌هایی بیان شود. چه اینکه در جلسه دو هفته قبل که ایشان برای بیان مباحثی در زمینه هدفمندی یارانه‌ها به مجلس آمده بود نیز پیام‌هایی در زمینه بیان این «نگفته‌ها» از سوی اطرافیان ایشان به مجلس رسیده بود. به هر حال این موضوع باید جایی سر باز می‌کرد. روز گذشته نیز ظاهرا مطالبی که مدتی بود درباره بیان آنها گمانه‌زنی می‌شد، مطرح شد. به باور نگارنده، سخنان دیروز رییس‌جمهور به شفاف شدن برخی مسایل درخصوص نوع این «نگفته‌ها» کمک کرد و مردم هستند که باید قضاوت نهایی را انجام دهند.
آنچه مشخص است اینکه این رویه در شأن نظام و مردم نیست و هر کدام از مسوولان به‌ویژه سران قوا، اگر در شرایط فعلی در جهت همدلی حرکت نکنند و اختلافات را به میان مردم بکشند، رفتار دور از تدبیر انجام داده‌اند. برخورد آقای رییس‌جمهور نیز دور از انتظار بود و همین مساله سبب شد که روند جلسه تغییر کند. استیضاح تا ظهر روز گذشته خوب پیش می‌رفت و این احتمال داده می‌شد که رای نیاورد و آرای مخالفان و موافقان نزدیک به هم باشد. نمایندگان با شناختی که از ظرفیت شیخ‌الاسلامی داشتند و تاکید وی بر اینکه درخصوص اتفاقات پیرامون ریاست سازمان تامین اجتماعی، تصمیم‌گیر نبوده است، در حال ارزیابی رای منفی یا مثبت به استیضاح بودند. طرح موضوعاتی از سوی رییس‌جمهور روی رای نمایندگان اثر مستقیم داشت و این افزایش رای موافق با استیضاح وزیر را باید مخالفت با نظر رییس‌جمهور و نه آقای شیخ‌الاسلامی ارزیابی کرد.
بدون شک اگر همه خود را مقید به حفظ آرمان‌ها و اجرای قانون بدانند هر قوه‌ای به وظیفه خود عمل می‌کند. ممکن است تحولات دیگری رخ دهد اما از هم‌اکنون نمی‌توان پیرامون آنها به گمانه‌زنی پرداخت و باید منتظر رخداد‌ها بود.


«خوش‌آمد» در نشست مونیخ
یوسف مولایی . تحلیلگر روابط بین‌الملل

کنفرانس‌های بین‌المللی محل مناسبی برای تبادل نظر نمایندگان کشورها و تصمیم‌سازی در مناسبات بین‌المللی است. کنفرانس امنیتی مونیخ به لحاظ اعتبار و جایگاه خود فضای مناسبی برای هم اندیشی قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای فراهم کرده و فرصت مناسبی برای هم‌اندیشی کنشگران بین‌المللی ایجاد می‌کند. حضور نمایندگان ائتلاف ملی سوریه در این اجلاس و عدم دعوت از نمایندگان دولت سوریه بیانگر این واقعیت است که تحولات سوریه وارد مرحله جدیدی از روند خود شده است. آقای «الخطیب» به عنوان رییس شورای ائتلاف ملی، نشست‌ها و مذاکرات مختلفی با نمایندگان رسمی قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای برگزار کرد. در این میان، دیدار و مذاکره وی با وزرای امور خارجه ایران و فدراسیون روسیه کنجکاوی و توجه بیشتری را به خود جلب کرده است. با توجه به مواضع قاطع ایران و روسیه در حمایت از دولت اسد و مخالفت با هرگونه مداخله خارجی در امور داخلی سوریه، صرف دیدار با نماینده ائتلاف ملی می‌تواند به منزله انعطاف در این مواضع قلمداد شود.
2-مهم‌تر از این مذاکره با آقای الخطیب، ارتقای جایگاه شورای ملی ائتلاف و پذیرش جایگاه ائتلاف به عنوان مخاطب دارای صلاحیت بین‌المللی از دیگر موضوعات قابل توجه این نشست است. هرچند که بیش از صد کشور جهان قبلا «شورای ملی ائتلاف» را به رسمیت شناخته و در سطوح مختلفی با آن روابط دیپلماتیک برقرار کرده‌اند با این وجود دیدار با وزرای امور خارجه ایران و فدراسیون روسیه از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و نقطه عطفی در روند گذار سوریه به شرایط جدید و البته گامی مثبت و سازنده محسوب می‌شود. قبلا گفته شده هر ابتکار عملی که بتواند از خشونت، خونریزی و تخریب بیشتر جلوگیری کند باید به عنوان یک اقدام بشردوستانه مورد استقبال قرار گیرد. ایران و روسیه می‌توانند با استفاده از حسن مناسبات خود با دولت اسد، شرایط مساعدی برای انجام گفتمان فراگیر ملی در سوریه را فراهم کرده و از این طریق امکان برون رفت از بحران موجود را محقق سازند. ایران و روسیه از موقعیت منحصر به فردی در تاثیرگذاری مثبت و سازنده بر تحولات سوریه برخوردارند. به همین دلیل هر دو نماینده سازمان ملل در امور سوریه یعنی آقای عنان و اخضر ابراهیمی به نقش تعیین کننده ایران و روسیه اذعان داشته و ایران و روسیه را به عنوان بخشی از «راه حل» معرفی کرده‌اند. دعوت سرگئی لاوروف از آقای معاذ الخطیب برای سفر به روسیه و انجام مذاکرات جدی و انتقاد گاه و بیگاه مقامات روسیه از مواضع آقای اسد، بیانگر این واقعیت است که روس‌ها، مواضع سابق خود مبنی بر محکوم کردن هرگونه مداخله خارجی در امور سوریه را حفظ کرده‌اند.
در عین حال آنها به رغم مخالفت جدی در شورای امنیت با هر قطعنامه‌ای که زمینه را برای مداخله نظامی فراهم می‌کند، به این باور رسیده‌اند که تداوم وضعیت موجود علاوه بر تحمیل هزینه‌های سنگین و غیرقابل جبران به مردم سوریه خطر بسیار جدی برای امنیت و ثبات منطقه محسوب می‌شود. این تحلیل وجود دارد که برای پایان بخشیدن به این بحران گزینه‌ای جز کنار آمدن با شورای ملی ائتلاف و درگیر کردن آن با روند مذاکرات فوری و جدی با دولت سوریه وجود ندارد. در شرایط موجود به نظر می‌رسد که همه‌کنشگران بین‌المللی از فعال شدن دیپلماسی روسیه و ایران استقبال می‌کنند. مسلما دیپلماسی روسیه از ظرفیت و شانس بسیار بالایی برای ایجاد فضای مناسب مذاکره برخوردار است. روسیه به عنوان عضو دایم شورای امنیت می‌تواند در قالب یک بازیگر تمام عیار بین‌المللی از نفوذ و توانایی خود برای متعادل کردن مواضع کشورهای عربی، آمریکا و متحدانش سود برده و از سوی دیگر به عنوان یک دوست دولت سوریه، آقای اسد را به اتخاذ سیاست‌های سازنده ترغیب کند. از طرف دیگر روسیه می‌تواند از مناسبات عالی خود با ایران برای پیشبرد روند گذار مسالمت‌آمیز به شرایط جدید استفاده کند. این فرصت بسیار خوبی برای مخالفان اسد است که به دور از احساسات و هیجانات و با درک مسوولیت تاریخی خود از مذاکرات مسکو استقبال کرده و شرایط را برای یک راه‌حل ملی، سازنده و مسالمت‌آمیز فراهم کنند. متقابلا دولت آقای اسد نیز باید با درک مسوولیت تاریخی خود ابتکارات جدید فدراسیون روسیه را به عنوان یک فرصت ارزیابی کند. مسلما دولت روسیه در این حرکت و ابتکار عمل، از هم‌اندیشی و همراهی ایران سود خواهد برد. شروع هر چه سریع‌تر این مذاکرات چشم‌انداز و افق امیدوار‌کننده‌ای برای مردم سوریه به تصویر می‌کشد. حمایت سازنده کنشگران بین‌المللی از ابتکار عمل مشترک روسیه و ایران، راه به سوی آینده روشن را بسیار هموار می‌کند.
---------------------


دور از انتظار
فاطمه رهبر . نماینده مجلس
رویه معمول استیضاح وزرا یا رییس‌جمهور را قانون تعیین کرده است. در آیین‌نامه داخلی مجلس تاکید شده که این جلسات باید براساس مواد آیین‌نامه صورت گیرد. بر اساس مواد آیین‌نامه، زمان سخنان نمایندگان موافق و مخالف استیضاح و همچنین وزیر مربوطه مشخص شده است و اگر چنانچه رییس‌جمهور نیز بخواهد دفاعی داشته باشد، زمان آن کاملا مشخص است. مهم‌تر از اینها، در آیین‌نامه تصریح شده که طرفین باید در موضوع مربوط به استیضاح، استدلال‌های خود را مطرح کنند و اگر قرار بر طرح مباحث خارج از موضوع باشد، تبعاتی خواهد داشت که به عنوان مثال می‌توان به رخدادهای استیضاح روز گذشته اشاره کرد. این موضوع در برخی رسانه‌ها مطرح شده بود که آیا نمایندگان قبل از جلسه برآوردی از اتفاقات احتمالی داشتند؟ در پاسخ باید گفت که به طور معمول نمی‌توان درباره نتیجه، پیش داوری کرد. رای نمایندگان کاملا مخفی است و البته می‌توانند کارت خود را داخل پاکت قرار داده و در گلدان بیندازند. حتی گاهی دیده شده که آنها در اظهارنظرهای خود نیز برخی ملاحظات را داشته باشند و نظر دیگری را به عنوان رای، به استیضاح بدهند. بر این اساس است که پیش‌بینی استیضاح مشکل خواهد شد. این موضوع در جلسه روز گذشته هم صادق بود اما شرایطی که ایجاد شد و جهت جلسه در ساعت‌های بعدازظهر، سبب شد تا رای استیضاح بالا برود. اما اینکه قرار است چه مباحثی از سوی مسوولان دولت مطرح شود، به صورت «پیام» به مجلس داده نشده بود.
در عین حال نمایندگان پیش‌بینی می‌کردند به دلیل اینکه آقای رییس‌جمهور چندین جلسه است که می‌گوید حرف‌هایی برای گفتن دارد، در جلسه استیضاح وزیر کار نیز حرف‌هایی بیان شود. چه اینکه در جلسه دو هفته قبل که ایشان برای بیان مباحثی در زمینه هدفمندی یارانه‌ها به مجلس آمده بود نیز پیام‌هایی در زمینه بیان این «نگفته‌ها» از سوی اطرافیان ایشان به مجلس رسیده بود. به هر حال این موضوع باید جایی سر باز می‌کرد. روز گذشته نیز ظاهرا مطالبی که مدتی بود درباره بیان آنها گمانه‌زنی می‌شد، مطرح شد. به باور نگارنده، سخنان دیروز رییس‌جمهور به شفاف شدن برخی مسایل درخصوص نوع این «نگفته‌ها» کمک کرد و مردم هستند که باید قضاوت نهایی را انجام دهند.
آنچه مشخص است اینکه این رویه در شأن نظام و مردم نیست و هر کدام از مسوولان به‌ویژه سران قوا، اگر در شرایط فعلی در جهت همدلی حرکت نکنند و اختلافات را به میان مردم بکشند، رفتار دور از تدبیر انجام داده‌اند. برخورد آقای رییس‌جمهور نیز دور از انتظار بود و همین مساله سبب شد که روند جلسه تغییر کند. استیضاح تا ظهر روز گذشته خوب پیش می‌رفت و این احتمال داده می‌شد که رای نیاورد و آرای مخالفان و موافقان نزدیک به هم باشد. نمایندگان با شناختی که از ظرفیت شیخ‌الاسلامی داشتند و تاکید وی بر اینکه درخصوص اتفاقات پیرامون ریاست سازمان تامین اجتماعی، تصمیم‌گیر نبوده است، در حال ارزیابی رای منفی یا مثبت به استیضاح بودند. طرح موضوعاتی از سوی رییس‌جمهور روی رای نمایندگان اثر مستقیم داشت و این افزایش رای موافق با استیضاح وزیر را باید مخالفت با نظر رییس‌جمهور و نه آقای شیخ‌الاسلامی ارزیابی کرد.
بدون شک اگر همه خود را مقید به حفظ آرمان‌ها و اجرای قانون بدانند هر قوه‌ای به وظیفه خود عمل می‌کند. ممکن است تحولات دیگری رخ دهد اما از هم‌اکنون نمی‌توان پیرامون آنها به گمانه‌زنی پرداخت و باید منتظر رخداد‌ها بود.


برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.