|

شيوه‌هاي نوين زندگي

كره زمین وارد دوران خطیری شده است. به‌هم‌ریختگی وضعیت آب‌و‌هوایی، غارت بی‌مهار منابع طبیعی، فرسایش زمین‌های قابل كشت، تخریب بوم زیست، جنگل‌زدایی و كمبود آب، بقای زندگی را با خطر روبه‌رو كرده است. حیات وحش خاكی وارد مرحله جدید از اضمحلال انبوه و طویل‌مدت شده است و در نهایت انسان‌ها نیز ممكن است در زمره انواع در حال فنا قرار گیرند. سرانجام اینكه شیوه توسعه كنونی همچنان نابرابری را افزایش خواهد داد و میلیاردها انسان را در فقر نگه خواهد داشت. با وجود این نشانه‌های دیگری نیز قابل مشاهده‌اند. هیچ‌گاه جمعیت جهان چنین مطلع و دارای مهارت نبوده است. هیچ‌گاه این چنین متحرك و متصل به شبكه جهانی نبوده و هیچ‌گاه تا این اندازه از عوامل سرنوشت‌ساز كره زمین آگاه نبوده است. این آگاهی و مهارت به‌ویژه در نسلی مشاهده می‌شود كه در آستانه قرن بیست‌و‌یكم به بزرگسالی می‌رسیدند. آنها در فرهنگ دیجیتالی چشم به جهان گشودند و به‌تنهایی یك گروه جهانی چندفرهنگی را تشكیل می‌دهند كه با هم پیوند دارند و به یك منطق تغییر پایبندند. بندیكت منی‌یر در كتاب «یك میلیون انقلاب آرام» توصیفی از اصطلاح «انقلاب آرام» به دست می‌دهد که مدتی است برای مشخص‌کردن تحولات جامعه‌های فارغ از نظام خودکامگی به کار می‌رود. در این کتاب با تجربه‌های گوناگون حیات اجتماعی آشنا می‌شویم. بدیهی است که این فرایند در کنار دیگر تحولات اجتماعی قابل درک است. آن‌گونه که نویسنده خود مدعی است، انقلاب آرام را می‌توان در چارچوب بیانیه طبقه متوسط دانست که کمر همت به اصلاح جامعه و جهان بسته است. دامنه پیشرفت چنین فعالیت‌هایی را هنوز نمی‌توان با دقت ارزیابی کرد ولی از هم‌اکنون می‌توان مشاهده کرد که در سراسر جهان پدیده‌ای در حال رشد است که مهر خود را بر سرنوشت چند میلیون مردمی زده است که به نظر می‌رسید در زیر غلتک اقتصاد نولیبرال (یا به قولی لیبرال) خرد می‌شوند.
تكیه نویسنده در طول كتاب با استفاده از تجارب بومی مردم مختلف در نقاط مختلف جهان دست‌یافتن به نوعی از اقتصاد متكی به همیاری و تعاونی و كشاورزی پایدار با گرایش به مصرف محلی است. در ابتدا به تجارب نوآورانه مردمی در هندوستان و آمریكای لاتین برای كنترل منابع آبی اختصاص دارد و سپس به ترسیم عناصر شهرهایی می‌پردازد كه ساكنانش نه مصرف‌كنندگانی منفعل بلكه پدیدآوردگان مشترك ارزش اضافی باشند. به زعم نویسنده جامعه مدنی اولین نیرویی بود كه اهمیت پیامدهای وضعیت كنونی را درك كرد و دست به اقدام زد و مجموعه‌ای راه‌حل عملی برای بهبود آذوقه‌رسانی محلی و سرسبزكردن فضای زیست شهری و آماده‌سازی شهرها برای بعد از پایان نفت و نیز برای مقابله با تغییرات جوی، در عین انسانی‌تر‌كردن شهرها یافت و آنها را گسترش داد. این ابتكارات امروز در همه مناطق شهری جهان، به‌ویژه در جاهایی نشو‌و‌نما پیدا می‌كنند كه دچار فقری گسترده‌اند. اداره مشترك زمین‌ها، پس‌انداز همیارانه برای زنده نگاه‌داشتن كشاورزی، كشاورزی بیولوژیك، انرژی‌های پاك، اصلاح نظام بانكی و تعاونی‌های مصرف راهكارهای اصلی‌ای هستند كه نویسنده در كتاب به آنها می‌پردازد. تعاونی ساختاری است كه كالا یا خدمات تولید می‌كند و كاركنانش مالك مشترك سرمایه آن‌اند و تصمیم‌ها را مشترك می‌گیرند (یك عضو، یك رأی) و مدیرانش را مشترك انتخاب می‌كنند. مدیرانی كه در مقابل جمع مسئول‌اند. بخشی از سود تعاونی الزاما بار دیگر برای توسعه آن سرمایه‌گذاری می‌شود و بخشی دیگر بین كاركنان- سهام‌داران، به‌صورت سود اجتماعی توزیع می‌شود. تعاونی با توافق اعضایش فعالیت‌های خارج از واحد تولیدی را بر پایه تعهد نسبت به جمع مورد پشتیبانی قرار می‌دهد.
مترجم كتاب زنده‌یاد فرنگیس حبیبی روزنامه‌نگار كهنه‌كار است. این آخرین كار فرهنگی حبیبی است كه در آخرین سال حیاتش به آن دست زد. بنا به گفته خود او این كتاب ترجمه‌ای است آزاد از كتاب «یك میلیون انقلاب آرام» با عنوان فرعی «چگونه شهروندان دنیا را تغییر می‌دهند». آزاد است به این معنی كه كتاب در اصل حاوی بسیاری اسامی خاص شامل اشخاص، ‌شركت‌ها، انجمن‌ها، مؤسسات و غیره است كه دانستن آنها هیچ نفعی برای خواننده ایرانی ندارد، بلكه به عكس خواندن متن را دشوار می‌کند. علاوه بر آن برخی توضیحات كتاب نیز به سردرگمی می‌افزاید. مترجم آگاهانه بسیاری از این زوائد را حذف كرده است. هدف مترجم، كه به‌صراحت آن را بیان كرد، ولی زندگی فرصت نداد آن را به قلم آورد، انتقال تجربه‌هایی است كه در دیگر نقاط دنیا به نتیجه رسیده و ممكن است در مواردی به كار خواننده ایرانی نیز بیاید، یا حتی موارد مشابهی در ایران پیدا كند. نمونه چاه‌های تلا لافت در قشم شبیه همان شیوه باستانی است كه به‌تازگی برای مبارزه با كم‌آبی در مناطقی از هند معمول شده است.

كره زمین وارد دوران خطیری شده است. به‌هم‌ریختگی وضعیت آب‌و‌هوایی، غارت بی‌مهار منابع طبیعی، فرسایش زمین‌های قابل كشت، تخریب بوم زیست، جنگل‌زدایی و كمبود آب، بقای زندگی را با خطر روبه‌رو كرده است. حیات وحش خاكی وارد مرحله جدید از اضمحلال انبوه و طویل‌مدت شده است و در نهایت انسان‌ها نیز ممكن است در زمره انواع در حال فنا قرار گیرند. سرانجام اینكه شیوه توسعه كنونی همچنان نابرابری را افزایش خواهد داد و میلیاردها انسان را در فقر نگه خواهد داشت. با وجود این نشانه‌های دیگری نیز قابل مشاهده‌اند. هیچ‌گاه جمعیت جهان چنین مطلع و دارای مهارت نبوده است. هیچ‌گاه این چنین متحرك و متصل به شبكه جهانی نبوده و هیچ‌گاه تا این اندازه از عوامل سرنوشت‌ساز كره زمین آگاه نبوده است. این آگاهی و مهارت به‌ویژه در نسلی مشاهده می‌شود كه در آستانه قرن بیست‌و‌یكم به بزرگسالی می‌رسیدند. آنها در فرهنگ دیجیتالی چشم به جهان گشودند و به‌تنهایی یك گروه جهانی چندفرهنگی را تشكیل می‌دهند كه با هم پیوند دارند و به یك منطق تغییر پایبندند. بندیكت منی‌یر در كتاب «یك میلیون انقلاب آرام» توصیفی از اصطلاح «انقلاب آرام» به دست می‌دهد که مدتی است برای مشخص‌کردن تحولات جامعه‌های فارغ از نظام خودکامگی به کار می‌رود. در این کتاب با تجربه‌های گوناگون حیات اجتماعی آشنا می‌شویم. بدیهی است که این فرایند در کنار دیگر تحولات اجتماعی قابل درک است. آن‌گونه که نویسنده خود مدعی است، انقلاب آرام را می‌توان در چارچوب بیانیه طبقه متوسط دانست که کمر همت به اصلاح جامعه و جهان بسته است. دامنه پیشرفت چنین فعالیت‌هایی را هنوز نمی‌توان با دقت ارزیابی کرد ولی از هم‌اکنون می‌توان مشاهده کرد که در سراسر جهان پدیده‌ای در حال رشد است که مهر خود را بر سرنوشت چند میلیون مردمی زده است که به نظر می‌رسید در زیر غلتک اقتصاد نولیبرال (یا به قولی لیبرال) خرد می‌شوند.
تكیه نویسنده در طول كتاب با استفاده از تجارب بومی مردم مختلف در نقاط مختلف جهان دست‌یافتن به نوعی از اقتصاد متكی به همیاری و تعاونی و كشاورزی پایدار با گرایش به مصرف محلی است. در ابتدا به تجارب نوآورانه مردمی در هندوستان و آمریكای لاتین برای كنترل منابع آبی اختصاص دارد و سپس به ترسیم عناصر شهرهایی می‌پردازد كه ساكنانش نه مصرف‌كنندگانی منفعل بلكه پدیدآوردگان مشترك ارزش اضافی باشند. به زعم نویسنده جامعه مدنی اولین نیرویی بود كه اهمیت پیامدهای وضعیت كنونی را درك كرد و دست به اقدام زد و مجموعه‌ای راه‌حل عملی برای بهبود آذوقه‌رسانی محلی و سرسبزكردن فضای زیست شهری و آماده‌سازی شهرها برای بعد از پایان نفت و نیز برای مقابله با تغییرات جوی، در عین انسانی‌تر‌كردن شهرها یافت و آنها را گسترش داد. این ابتكارات امروز در همه مناطق شهری جهان، به‌ویژه در جاهایی نشو‌و‌نما پیدا می‌كنند كه دچار فقری گسترده‌اند. اداره مشترك زمین‌ها، پس‌انداز همیارانه برای زنده نگاه‌داشتن كشاورزی، كشاورزی بیولوژیك، انرژی‌های پاك، اصلاح نظام بانكی و تعاونی‌های مصرف راهكارهای اصلی‌ای هستند كه نویسنده در كتاب به آنها می‌پردازد. تعاونی ساختاری است كه كالا یا خدمات تولید می‌كند و كاركنانش مالك مشترك سرمایه آن‌اند و تصمیم‌ها را مشترك می‌گیرند (یك عضو، یك رأی) و مدیرانش را مشترك انتخاب می‌كنند. مدیرانی كه در مقابل جمع مسئول‌اند. بخشی از سود تعاونی الزاما بار دیگر برای توسعه آن سرمایه‌گذاری می‌شود و بخشی دیگر بین كاركنان- سهام‌داران، به‌صورت سود اجتماعی توزیع می‌شود. تعاونی با توافق اعضایش فعالیت‌های خارج از واحد تولیدی را بر پایه تعهد نسبت به جمع مورد پشتیبانی قرار می‌دهد.
مترجم كتاب زنده‌یاد فرنگیس حبیبی روزنامه‌نگار كهنه‌كار است. این آخرین كار فرهنگی حبیبی است كه در آخرین سال حیاتش به آن دست زد. بنا به گفته خود او این كتاب ترجمه‌ای است آزاد از كتاب «یك میلیون انقلاب آرام» با عنوان فرعی «چگونه شهروندان دنیا را تغییر می‌دهند». آزاد است به این معنی كه كتاب در اصل حاوی بسیاری اسامی خاص شامل اشخاص، ‌شركت‌ها، انجمن‌ها، مؤسسات و غیره است كه دانستن آنها هیچ نفعی برای خواننده ایرانی ندارد، بلكه به عكس خواندن متن را دشوار می‌کند. علاوه بر آن برخی توضیحات كتاب نیز به سردرگمی می‌افزاید. مترجم آگاهانه بسیاری از این زوائد را حذف كرده است. هدف مترجم، كه به‌صراحت آن را بیان كرد، ولی زندگی فرصت نداد آن را به قلم آورد، انتقال تجربه‌هایی است كه در دیگر نقاط دنیا به نتیجه رسیده و ممكن است در مواردی به كار خواننده ایرانی نیز بیاید، یا حتی موارد مشابهی در ایران پیدا كند. نمونه چاه‌های تلا لافت در قشم شبیه همان شیوه باستانی است كه به‌تازگی برای مبارزه با كم‌آبی در مناطقی از هند معمول شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.