جادهای متفاوت به تارا
طغیان علیه نژادپرستی اتفاقی بود كه پس از مرگ جورج فلوید رخ داد، بسیاری را به خیابانها آورد و برخی از شکافهای چند دهه را دوباره عیان کرد و اعتراض به برخی نمادهای نژادپرستی و تحقیر علیه سیاهپوستان اوج گرفت. رمان «بربادرفته» نیز از آثاری بود كه متهم به تطهیر سفیدپوستان در بردهداری از سیاهان شده است. «بردبادرفته»ای که بر پرده نقرهای سینما نقش بست، رمانتیک بود و پر از لحظههای احساسی با اسکارلت اوهارای کمر باریک سربههوا، ملانی مهربان که هیچ بدی را از دوستش باور نمیکرد و مامی دایه سیاهپوست که میتوان در آغوشش تمام غصهها را فراموش کرد.
بیش از یک ماه از اعتراضی که به این فیلم شده، میگذرد و حالا سیانان به نقل از گابریل جانسون، عضو هیئتمدیره گردشگری شهرستان کلایتون، از برگزاری نمایشگاهی کوچک از آثار باقیمانده فیلم بربادرفته در یك قطار از كار افتاده خبر داده است. او بهعنوان یك مرد آفریقایی - آمریكایی هیچ وقت وارد موزه این فیلم با عنوان «جادهای بهسوی تارا» نشده است. از نظر او این تغییر رویه تحسینبرانگیز است؛ اما آرزوی رهایی از تكتك موزهها و خاطرات اینچنینی را دارد.
برای جانسون، نیز مانند بسیاری از معترضان علیه نژادپرستی، این موزه فیلمی را جشن میگیرد که ظلم و ستم علیه افرادی شبیه او را عاشقانه و رمانتیك کرده است.
«بربادرفته» یکی از چندین اثر هنری آمریکایی است که در جنبش ملی برای عدالت نژادی مورد بررسی مجدد قرار گرفت. فوریه 2020 بود كه مرد 25ساله سفیدپوست، احمد آربری، مرد سیاهپوست درحال قدمزدن را با شلیك گلوله به قتل رساند. کشتهشدگان بعدی برونا تیلور، جورج فلوید و ریشارد بروکس بودند كه سبب شد تا خشم گسترده مردم زبانه بكشد و تظاهرات گستردهای علیه عدالت نژادی برگزار شود. شبكه اچبیاو ماكس این فیلم را بهطور موقت از آثار كاسیك خود حذف كرد. حذف «بربادرفته» نتیجه یادداشت اعتراضی جان ریدلی نویسنده «۱۲ سال بردگی» در لسآنجلس تایمز بود. به باور ریدلی این فیلم دوران سیاه بردهداری در آمریکا را باشکوه جلوه میدهد و برخی از دردناکترین تفکرهای قالبی درباره مردمان رنگینپوست را جاوادنه میکند. پس از آن در فاکسنیوز، ژاکلین استوارت، مجری و استاد سینما و علوم رسانهای در دانشگاه شیکاگو، با انتشار مقالهای اعلام کرد كه قرار است بخش جدیدی به ابتدای فیلم اضافه شود و شرایط و زمینههای تاریخی آن دوران توضیح داده شود و اتفاقا اینگونه آثار كلاسیك فرصتی است تا برای نکوهش تبعیض نژادی و بیعدالتی با تماشاگران سخن گفت. هرچند این
فیلم محبوب فرصتی بود كه «هتی مکدنیل» اسكار بهترین نقش مکمل زن را در سال1940 به دست بیاورد. او در شرایطی بهعنوان اولین بازیگر زن سیاهپوست توانست جایزه اسکار بازیگری کسب کند که به دلیل جداسازی نژادی در مراسم اعطای جایزه اسکار، ناگزیر بود دور از سایر عوامل فیلم «بربادرفته» و در عقب سالن مراسم بنشیند و حتی او و سایر بازیگران سیاه به دلیل قوانین جیم جورج در جورجیا نتوانستند در نمایش فیلم در آتلانتا شرکت کنند.
هرچند «بربادرفته» یكی از فیلمهای پرفروش آمریكایی و جهان است كه به دلیل تكنیك، فناوری و نحوه ساخت مورد ارج و قرب است؛ اما جورجیا ایالتی كه بستر داستان مارگارت میچل است، از ایالتهایی است كه تا همین اواخر، بهعنوان یكی از چهار ایالتی كه برای نفرت نژادی قوانین محكمی ندارد، شناخته میشد و فرماندار این ایالت برایان کمپ بهتازگی با امضای لایحهای از قاضیان خواست تا مجازات بیشتری برای ناقضان عدالت نژادی در نظر بگیرند.
به گزارش نویسنده این مطلب در سیانان جدال درباره این فیلم در سایتهای مرتبط با این فیلم و نویسندهاش در جریان است؛ از موزه جادهای بهسوی تارا و خانه مارگارت میچل در آتلانتا تا هر سایتی كه خبری درباره این فیلم منتشر میكند. آنها فیلم را ترویج بردهداری میدانند و بر مبارزات متعددی که علیه نژادپرستی باید انجام داد، تأكید میكنند. جسیکا وان لاندوئیت، یكی از مدیران خانه «مارگارت میچل»، به سیانان گفت که هرچند كرونا سبب تعطیلی موزه شده است؛ اما این موزه در تلاش است تا به بازدیدکنندگان کمک کند تا دریابند که چگونه داستان و فیلم بر دیدگاه آمریکاییها تأثیر میگذارد. او میگوید: «ما زندگی مارگارت میچل و میراث اثر او را به همراه افسانههایی که درباره علاقه به نژادپرستی و نحوه بردگی و رهایی شخصیتهای سیاه و سفید فیلم است، شرح میدهیم. هم کتاب و هم فیلم دیدگاهی عاشقانه از جنوب قدیم و بردهداری را ارائه میدهند. برای درک تفاوت داستانهای تاریخی از واقعیت تاریخی، نیاز به شواهد تاریخی هست».
همه کسانی که کتاب را خواندهاند یا فیلم را دیدهاند، میدانند «تارا»، نام مزرعهای بود كه خانواده اوهارا در زمان جنگ شمال و جنوب در آن زندگی میكردند و اكنون به مدت 27 سال این موزه بهعنوان فرصتی برای آشنایی با شخصیتهای فیلم و نویسنده این اثر برپاست و سالانه حدود شش هزار بازدیدکننده میتوانند بخشی از لباسهای استفادهشده در فیلم و برخی فیلمهای برتر آن زمان را در موزه ببینند؛ اما مدیر اجرائی جدید این موزه «تامارا پاتریج» میدانست که باید این روند تغییر کند. او از دسامبر سال 2019 بیشتر به آثاری كه درباره جنگ داخلی بود، پرداخت و بهاینترتیب فضای موزه را به نمایش آثار فیلم و برنامههای تلویزیونی كه در این ایالت ساخته شدهاند، نظیر واكینگ دد، هانگر گیم و... اختصاص داد. پاتریج با اشاره به نظراتی که اکنون درباره بربادرفته مطرح است، معتقد است: «ما هنوز هم همان داستانهای قدیمی را از تبعیضها میشنویم؛ اما نمیتوانیم لباسها و آثار باقیمانده را حذف كنیم. اینها تاریخ و میراث ما است»؛ هرچند نمایشگاههای جدید فقط برای مدتی کوتاه باز بودند و به خاطر كووید19 تعطیل شدند. ناتاشا چن گزارشگر سیانان که بهتازگی به
دیدن این موزه رفته، مینویسد حالا بازدیدکنندگان شاهد تغییراتی در چینش وسایل موزه هستند؛ ازجمله یک پرتره جدید در نزدیکی ورودی قرار دارد از «باترفلای مک کوئین» که نقش پریسی را در فیلم «بربادرفته» بازی کرده بود؛ همان دختر سیاهپوستی که نتوانست در اولین اکران این فیلم شرکت کند؛ چون فیلم در سینمایی نمایش داده شد که مخصوص سفیدپوستان بود. در سمت راست پس از ورود به موزه، بازدیدکنندگان نسخه بزرگی از یک بروشور سال 1937 را مشاهده میکنند که خواستار تحریم فیلم بربادرفته است، همراه با توضیح اعتراضاتی كه در آن زمان به این فیلم شده و اثر را به دلیل کلیشههای منفی كه از آمریکاییهای آفریقاییتبار ارائه میداد، مورد سرزنش قرار داد. هرچند در پاسخ به اعتراضات، تهیهکننده فیلم دیوید ا. سلزنیک صحنههای مختلفی ازجمله لحظههایی با مضامین تبعیض نژادی را حذف کرد؛ اما سیدنی هوارد فیلمنامهنویس، بخش زیادی از روایتی را که احساس میکرد وفاداری به متن رمان را خدشهدار میكند، حفظ كرد. در كنار اینها عکسی از اعتراضات به فیلم در سال 1939 در واشنگتن دیسی و همچنین اعتراضات كارگران سوسیالیست قرار دارد و مدیر موزه به سیانان میگوید
«وظیفه ما ارائه همین دیدگاههای متضاد است». در کنار این بروشورها، یک نقد درباره اجرای فوقالعاده هتی مک دانیل، و همچنین یک پوستر کوچک که توسط آمریکاییهای آفریقاییتبار امضا شده، قرار دارد.
سایر آثار نمایشگاه بدون تغییر باقی ماندهاند؛ ازجمله کلاه پیراهن سبز مخملی که ویوین لی بازیگر نقش اسكارلت بر سر گذاشت؛ اما جالب است كه همه این تغییرات باز هم برای افرادی نظیر جانسون رضایتبخش نیست و او میگوید «من حتی نمیدانستم این فیلم از چه چیزی تشکیل شده است؛ اما میدانستم كه این فیلم نگاه مثبتی به افرادی نظیر من ندارد». البته او میگوید میفهمم این موزه یک جاذبه مهم توریستی برای شهرشان است. برای مدیر موزه - پاتریج-، این تصور که طرفداران فیلم ممکن است از تاریخ آگاه نباشند، مسئولیتش را بیشتر میكند. او میگوید: «برای من بسیار ساده بود. میدانید، چراغها را خاموش کنید، علامت بسته را بگذارید و بگویید ما رفتیم و تمام شد؛ اما دوباره، افرادی به سراغ این موزه میآیند، افرادی كه میخواهند بیشتر بدانند». دیگر هیچ محصولی در فروشگاه موزه وجود ندارد که شخصیت مامی را بدون پسزمینه به تصویر بکشد و اکنون یک تیشرت براساس گفتههای باترفلای مک کوئین - بازیگر نقش پریسی در بربادرفته - وجود دارد: «آنها میگویند خیابانها در بهشت زیبا خواهند بود، من تلاش میکنم خیابانها را در اینجا زیبا کنم»؛ اما پاتریج هم قبول دارد برای
این زیباترشدن كارهای زیادی انجام نشده است؛ اما او هم مثل شخصیت اسكارت اوهارا معتقد است: «فردا روز دیگری است».
طغیان علیه نژادپرستی اتفاقی بود كه پس از مرگ جورج فلوید رخ داد، بسیاری را به خیابانها آورد و برخی از شکافهای چند دهه را دوباره عیان کرد و اعتراض به برخی نمادهای نژادپرستی و تحقیر علیه سیاهپوستان اوج گرفت. رمان «بربادرفته» نیز از آثاری بود كه متهم به تطهیر سفیدپوستان در بردهداری از سیاهان شده است. «بردبادرفته»ای که بر پرده نقرهای سینما نقش بست، رمانتیک بود و پر از لحظههای احساسی با اسکارلت اوهارای کمر باریک سربههوا، ملانی مهربان که هیچ بدی را از دوستش باور نمیکرد و مامی دایه سیاهپوست که میتوان در آغوشش تمام غصهها را فراموش کرد.
بیش از یک ماه از اعتراضی که به این فیلم شده، میگذرد و حالا سیانان به نقل از گابریل جانسون، عضو هیئتمدیره گردشگری شهرستان کلایتون، از برگزاری نمایشگاهی کوچک از آثار باقیمانده فیلم بربادرفته در یك قطار از كار افتاده خبر داده است. او بهعنوان یك مرد آفریقایی - آمریكایی هیچ وقت وارد موزه این فیلم با عنوان «جادهای بهسوی تارا» نشده است. از نظر او این تغییر رویه تحسینبرانگیز است؛ اما آرزوی رهایی از تكتك موزهها و خاطرات اینچنینی را دارد.
برای جانسون، نیز مانند بسیاری از معترضان علیه نژادپرستی، این موزه فیلمی را جشن میگیرد که ظلم و ستم علیه افرادی شبیه او را عاشقانه و رمانتیك کرده است.
«بربادرفته» یکی از چندین اثر هنری آمریکایی است که در جنبش ملی برای عدالت نژادی مورد بررسی مجدد قرار گرفت. فوریه 2020 بود كه مرد 25ساله سفیدپوست، احمد آربری، مرد سیاهپوست درحال قدمزدن را با شلیك گلوله به قتل رساند. کشتهشدگان بعدی برونا تیلور، جورج فلوید و ریشارد بروکس بودند كه سبب شد تا خشم گسترده مردم زبانه بكشد و تظاهرات گستردهای علیه عدالت نژادی برگزار شود. شبكه اچبیاو ماكس این فیلم را بهطور موقت از آثار كاسیك خود حذف كرد. حذف «بربادرفته» نتیجه یادداشت اعتراضی جان ریدلی نویسنده «۱۲ سال بردگی» در لسآنجلس تایمز بود. به باور ریدلی این فیلم دوران سیاه بردهداری در آمریکا را باشکوه جلوه میدهد و برخی از دردناکترین تفکرهای قالبی درباره مردمان رنگینپوست را جاوادنه میکند. پس از آن در فاکسنیوز، ژاکلین استوارت، مجری و استاد سینما و علوم رسانهای در دانشگاه شیکاگو، با انتشار مقالهای اعلام کرد كه قرار است بخش جدیدی به ابتدای فیلم اضافه شود و شرایط و زمینههای تاریخی آن دوران توضیح داده شود و اتفاقا اینگونه آثار كلاسیك فرصتی است تا برای نکوهش تبعیض نژادی و بیعدالتی با تماشاگران سخن گفت. هرچند این
فیلم محبوب فرصتی بود كه «هتی مکدنیل» اسكار بهترین نقش مکمل زن را در سال1940 به دست بیاورد. او در شرایطی بهعنوان اولین بازیگر زن سیاهپوست توانست جایزه اسکار بازیگری کسب کند که به دلیل جداسازی نژادی در مراسم اعطای جایزه اسکار، ناگزیر بود دور از سایر عوامل فیلم «بربادرفته» و در عقب سالن مراسم بنشیند و حتی او و سایر بازیگران سیاه به دلیل قوانین جیم جورج در جورجیا نتوانستند در نمایش فیلم در آتلانتا شرکت کنند.
هرچند «بربادرفته» یكی از فیلمهای پرفروش آمریكایی و جهان است كه به دلیل تكنیك، فناوری و نحوه ساخت مورد ارج و قرب است؛ اما جورجیا ایالتی كه بستر داستان مارگارت میچل است، از ایالتهایی است كه تا همین اواخر، بهعنوان یكی از چهار ایالتی كه برای نفرت نژادی قوانین محكمی ندارد، شناخته میشد و فرماندار این ایالت برایان کمپ بهتازگی با امضای لایحهای از قاضیان خواست تا مجازات بیشتری برای ناقضان عدالت نژادی در نظر بگیرند.
به گزارش نویسنده این مطلب در سیانان جدال درباره این فیلم در سایتهای مرتبط با این فیلم و نویسندهاش در جریان است؛ از موزه جادهای بهسوی تارا و خانه مارگارت میچل در آتلانتا تا هر سایتی كه خبری درباره این فیلم منتشر میكند. آنها فیلم را ترویج بردهداری میدانند و بر مبارزات متعددی که علیه نژادپرستی باید انجام داد، تأكید میكنند. جسیکا وان لاندوئیت، یكی از مدیران خانه «مارگارت میچل»، به سیانان گفت که هرچند كرونا سبب تعطیلی موزه شده است؛ اما این موزه در تلاش است تا به بازدیدکنندگان کمک کند تا دریابند که چگونه داستان و فیلم بر دیدگاه آمریکاییها تأثیر میگذارد. او میگوید: «ما زندگی مارگارت میچل و میراث اثر او را به همراه افسانههایی که درباره علاقه به نژادپرستی و نحوه بردگی و رهایی شخصیتهای سیاه و سفید فیلم است، شرح میدهیم. هم کتاب و هم فیلم دیدگاهی عاشقانه از جنوب قدیم و بردهداری را ارائه میدهند. برای درک تفاوت داستانهای تاریخی از واقعیت تاریخی، نیاز به شواهد تاریخی هست».
همه کسانی که کتاب را خواندهاند یا فیلم را دیدهاند، میدانند «تارا»، نام مزرعهای بود كه خانواده اوهارا در زمان جنگ شمال و جنوب در آن زندگی میكردند و اكنون به مدت 27 سال این موزه بهعنوان فرصتی برای آشنایی با شخصیتهای فیلم و نویسنده این اثر برپاست و سالانه حدود شش هزار بازدیدکننده میتوانند بخشی از لباسهای استفادهشده در فیلم و برخی فیلمهای برتر آن زمان را در موزه ببینند؛ اما مدیر اجرائی جدید این موزه «تامارا پاتریج» میدانست که باید این روند تغییر کند. او از دسامبر سال 2019 بیشتر به آثاری كه درباره جنگ داخلی بود، پرداخت و بهاینترتیب فضای موزه را به نمایش آثار فیلم و برنامههای تلویزیونی كه در این ایالت ساخته شدهاند، نظیر واكینگ دد، هانگر گیم و... اختصاص داد. پاتریج با اشاره به نظراتی که اکنون درباره بربادرفته مطرح است، معتقد است: «ما هنوز هم همان داستانهای قدیمی را از تبعیضها میشنویم؛ اما نمیتوانیم لباسها و آثار باقیمانده را حذف كنیم. اینها تاریخ و میراث ما است»؛ هرچند نمایشگاههای جدید فقط برای مدتی کوتاه باز بودند و به خاطر كووید19 تعطیل شدند. ناتاشا چن گزارشگر سیانان که بهتازگی به
دیدن این موزه رفته، مینویسد حالا بازدیدکنندگان شاهد تغییراتی در چینش وسایل موزه هستند؛ ازجمله یک پرتره جدید در نزدیکی ورودی قرار دارد از «باترفلای مک کوئین» که نقش پریسی را در فیلم «بربادرفته» بازی کرده بود؛ همان دختر سیاهپوستی که نتوانست در اولین اکران این فیلم شرکت کند؛ چون فیلم در سینمایی نمایش داده شد که مخصوص سفیدپوستان بود. در سمت راست پس از ورود به موزه، بازدیدکنندگان نسخه بزرگی از یک بروشور سال 1937 را مشاهده میکنند که خواستار تحریم فیلم بربادرفته است، همراه با توضیح اعتراضاتی كه در آن زمان به این فیلم شده و اثر را به دلیل کلیشههای منفی كه از آمریکاییهای آفریقاییتبار ارائه میداد، مورد سرزنش قرار داد. هرچند در پاسخ به اعتراضات، تهیهکننده فیلم دیوید ا. سلزنیک صحنههای مختلفی ازجمله لحظههایی با مضامین تبعیض نژادی را حذف کرد؛ اما سیدنی هوارد فیلمنامهنویس، بخش زیادی از روایتی را که احساس میکرد وفاداری به متن رمان را خدشهدار میكند، حفظ كرد. در كنار اینها عکسی از اعتراضات به فیلم در سال 1939 در واشنگتن دیسی و همچنین اعتراضات كارگران سوسیالیست قرار دارد و مدیر موزه به سیانان میگوید
«وظیفه ما ارائه همین دیدگاههای متضاد است». در کنار این بروشورها، یک نقد درباره اجرای فوقالعاده هتی مک دانیل، و همچنین یک پوستر کوچک که توسط آمریکاییهای آفریقاییتبار امضا شده، قرار دارد.
سایر آثار نمایشگاه بدون تغییر باقی ماندهاند؛ ازجمله کلاه پیراهن سبز مخملی که ویوین لی بازیگر نقش اسكارلت بر سر گذاشت؛ اما جالب است كه همه این تغییرات باز هم برای افرادی نظیر جانسون رضایتبخش نیست و او میگوید «من حتی نمیدانستم این فیلم از چه چیزی تشکیل شده است؛ اما میدانستم كه این فیلم نگاه مثبتی به افرادی نظیر من ندارد». البته او میگوید میفهمم این موزه یک جاذبه مهم توریستی برای شهرشان است. برای مدیر موزه - پاتریج-، این تصور که طرفداران فیلم ممکن است از تاریخ آگاه نباشند، مسئولیتش را بیشتر میكند. او میگوید: «برای من بسیار ساده بود. میدانید، چراغها را خاموش کنید، علامت بسته را بگذارید و بگویید ما رفتیم و تمام شد؛ اما دوباره، افرادی به سراغ این موزه میآیند، افرادی كه میخواهند بیشتر بدانند». دیگر هیچ محصولی در فروشگاه موزه وجود ندارد که شخصیت مامی را بدون پسزمینه به تصویر بکشد و اکنون یک تیشرت براساس گفتههای باترفلای مک کوئین - بازیگر نقش پریسی در بربادرفته - وجود دارد: «آنها میگویند خیابانها در بهشت زیبا خواهند بود، من تلاش میکنم خیابانها را در اینجا زیبا کنم»؛ اما پاتریج هم قبول دارد برای
این زیباترشدن كارهای زیادی انجام نشده است؛ اما او هم مثل شخصیت اسكارت اوهارا معتقد است: «فردا روز دیگری است».