|

لانچر 5

محسن خيمه‌دوز

نمايش «لانچر 5» را شايد بتوان بهترين کار سال ۹۸ معرفي کرد، اما نه به اين دليل که يک کار هنري بي‌نقص است و نه حتي به اين دليل که از جنس تئاتر انديشه است، زيرا مدت‌هاست خلق اثر هنري در تئاتر و سينماي ايران پديده مفقوده‌اي است که تا مدت‌ها نمي‌توان انتظار ديدنش را داشت.

لانچر 5 بهترين اثر نمايشي سال ۹۸ است، زيرا موفق شد ارتباط با مخاطب عام و گيشه را نه از طريق قلابي مثل استفاده از سلبريتي‌ها يا زدوبند براي استفاده از بهترين مکان و بهترين زمان نمايشي، بلكه با روش درست انجام دهد و کاربرد اين روش درست است که لانچر 5 را به بهترين نمايش سال تبديل کرده؛ روشي که لانچر درستي‌اش را در عمل تجربه کرد.
يک نمايش، به‌ويژه وقتي از چهره‌هاي گيشه‌پرکن (سلبريتي) استفاده نمي‌کند و در متن نمايش هم از جوک‌هاي اس‌ام‌اسي براي خنداندن مخاطب خبري نيست و از موضوعات سياسي روز هم براي تبليغ و سروصداکردن استفاده نمي‌کند، براي استقبال در گيشه بايد اين موارد را جدي بگيرد و انجام دهد:
1- متن نمايش را به دقت بنويسد و در تمام جزئياتش تأمل کافي داشته باشد. هر اتفاقي در جاي خودش باشد و هيچ‌چيز به امان خودش رها نشود. از جاي افراد تا جاي اشيا، از توجيه براي حضور يک کاراکتر تا توجيه استفاده از ابزار، همه بايد فکرشده و همراه با دقت باشند، حتي به‌تصويردرآوردن بي‌دقتي هم بايد دقيق و حساب‌شده باشد. اين اتفاق در متن نمايشي لانچر افتاده بود.
2- بازي‌ها بايد همه حرفه‌اي و همه به يک اندازه حرفه‌اي باشند. بازي ضعيف در پوشش لوده‌بازي يا در پوشش سلبريتي‌بازي، نبايد جايي در چنين نمايشي داشته باشد و اين يعني جدي‌گرفتن بازي‌ها و جدي‌گرفتن همه بازي‌ها. اين اتفاق در لانچر هم افتاده بود.
3- کارگرداني چنين نمايشي بايد با اشراف به اجزاي درام، به اجزاي صحنه، به نور و به طراحي حرکت در صحنه و ميزانسن‌ها انجام شود. اين مورد در لانچر 5 هم رعايت شده بود.
4- چنين نمايشي بايد مسئله‌محور باشد و به مسئله‌اي که روايت مي‌کند اشراف دراماتيک و زيباشناختي داشته باشد تا بتواند با فهم عامه و اصطلاحا گيشه ارتباط برقرار کند، آن هم بدون استفاده از روش‌هاي قلابي ذکرشده. لانچر 5 به اين مورد هم عمل کرده بود.
5- اجراي چنين نمايشي در صحنه بايد تا لحظه آخر کشش دراماتيک و ريتم روايتي خود را حفظ کند تا اقبال به ديدن نمايش تا آخر و حتی براي بار دوم را در مخاطب ايجاد کند و لانچر 5 چنين نيز کرده بود.
6- چنين نمايشي بايد به مقوله مرده تئاتر ايران؛ يعني تمرين، اهميت بدهد و تمرين را با آماده‌سازي براي صحنه اشتباه نگيرد. آنچه امروز در تئاتر مرده ايران مي‌بينيم، تلاش براي آماده‌سازي براي صحنه است نه تمرين. در تمرين سرعت و عجله و اضطراب براي به‌صحنه‌بردن در وقت گدايي‌شده از اين سالن و آن سالن مبنا نيست، بلکه ورزدادن و پختن دقيق يک خوراک صحنه‌اي است که همه‌چيزش بايد مانند يک آشپزي حرفه‌اي انجام شود. از حرارت و آب و مواد اصلي تا تمام ادويه‌هاي لازم و نهايتا صبر و حوصله براي پخت يک اثر حرفه‌اي و نه تهيه يک آب‌زيپو با کمي ادويه براي پوشاندن طعم بد غذاي بد پخته‌شده و اين مورد را لانچر 5 به خوبي انجام داده بود.
7- و نهايتا اينکه نمايش نبايد براي گيشه ساخته شود تا بتواند در گيشه موفق شود وگرنه تلاش براي گيشه و بازار، منجر به ازدست‌دادن گيشه و مخاطب مي‌شود؛ بلايي که دامن‌گير تئاتر مرده ايران شده، ولي لانچر موفق شد از آن عبور کند و به گيشه خوب و موفق دست يابد. به قول مولوي: آب کم جو تشنگي آور به دست/ تا بجوشد آبت از بالا و پست.
اما اينکه چرا لانچر 5 تئاتر انديشه نيست، نيازمند فرصتي ديگر و نوشته‌اي ديگر است.

نمايش «لانچر 5» را شايد بتوان بهترين کار سال ۹۸ معرفي کرد، اما نه به اين دليل که يک کار هنري بي‌نقص است و نه حتي به اين دليل که از جنس تئاتر انديشه است، زيرا مدت‌هاست خلق اثر هنري در تئاتر و سينماي ايران پديده مفقوده‌اي است که تا مدت‌ها نمي‌توان انتظار ديدنش را داشت.

لانچر 5 بهترين اثر نمايشي سال ۹۸ است، زيرا موفق شد ارتباط با مخاطب عام و گيشه را نه از طريق قلابي مثل استفاده از سلبريتي‌ها يا زدوبند براي استفاده از بهترين مکان و بهترين زمان نمايشي، بلكه با روش درست انجام دهد و کاربرد اين روش درست است که لانچر 5 را به بهترين نمايش سال تبديل کرده؛ روشي که لانچر درستي‌اش را در عمل تجربه کرد.
يک نمايش، به‌ويژه وقتي از چهره‌هاي گيشه‌پرکن (سلبريتي) استفاده نمي‌کند و در متن نمايش هم از جوک‌هاي اس‌ام‌اسي براي خنداندن مخاطب خبري نيست و از موضوعات سياسي روز هم براي تبليغ و سروصداکردن استفاده نمي‌کند، براي استقبال در گيشه بايد اين موارد را جدي بگيرد و انجام دهد:
1- متن نمايش را به دقت بنويسد و در تمام جزئياتش تأمل کافي داشته باشد. هر اتفاقي در جاي خودش باشد و هيچ‌چيز به امان خودش رها نشود. از جاي افراد تا جاي اشيا، از توجيه براي حضور يک کاراکتر تا توجيه استفاده از ابزار، همه بايد فکرشده و همراه با دقت باشند، حتي به‌تصويردرآوردن بي‌دقتي هم بايد دقيق و حساب‌شده باشد. اين اتفاق در متن نمايشي لانچر افتاده بود.
2- بازي‌ها بايد همه حرفه‌اي و همه به يک اندازه حرفه‌اي باشند. بازي ضعيف در پوشش لوده‌بازي يا در پوشش سلبريتي‌بازي، نبايد جايي در چنين نمايشي داشته باشد و اين يعني جدي‌گرفتن بازي‌ها و جدي‌گرفتن همه بازي‌ها. اين اتفاق در لانچر هم افتاده بود.
3- کارگرداني چنين نمايشي بايد با اشراف به اجزاي درام، به اجزاي صحنه، به نور و به طراحي حرکت در صحنه و ميزانسن‌ها انجام شود. اين مورد در لانچر 5 هم رعايت شده بود.
4- چنين نمايشي بايد مسئله‌محور باشد و به مسئله‌اي که روايت مي‌کند اشراف دراماتيک و زيباشناختي داشته باشد تا بتواند با فهم عامه و اصطلاحا گيشه ارتباط برقرار کند، آن هم بدون استفاده از روش‌هاي قلابي ذکرشده. لانچر 5 به اين مورد هم عمل کرده بود.
5- اجراي چنين نمايشي در صحنه بايد تا لحظه آخر کشش دراماتيک و ريتم روايتي خود را حفظ کند تا اقبال به ديدن نمايش تا آخر و حتی براي بار دوم را در مخاطب ايجاد کند و لانچر 5 چنين نيز کرده بود.
6- چنين نمايشي بايد به مقوله مرده تئاتر ايران؛ يعني تمرين، اهميت بدهد و تمرين را با آماده‌سازي براي صحنه اشتباه نگيرد. آنچه امروز در تئاتر مرده ايران مي‌بينيم، تلاش براي آماده‌سازي براي صحنه است نه تمرين. در تمرين سرعت و عجله و اضطراب براي به‌صحنه‌بردن در وقت گدايي‌شده از اين سالن و آن سالن مبنا نيست، بلکه ورزدادن و پختن دقيق يک خوراک صحنه‌اي است که همه‌چيزش بايد مانند يک آشپزي حرفه‌اي انجام شود. از حرارت و آب و مواد اصلي تا تمام ادويه‌هاي لازم و نهايتا صبر و حوصله براي پخت يک اثر حرفه‌اي و نه تهيه يک آب‌زيپو با کمي ادويه براي پوشاندن طعم بد غذاي بد پخته‌شده و اين مورد را لانچر 5 به خوبي انجام داده بود.
7- و نهايتا اينکه نمايش نبايد براي گيشه ساخته شود تا بتواند در گيشه موفق شود وگرنه تلاش براي گيشه و بازار، منجر به ازدست‌دادن گيشه و مخاطب مي‌شود؛ بلايي که دامن‌گير تئاتر مرده ايران شده، ولي لانچر موفق شد از آن عبور کند و به گيشه خوب و موفق دست يابد. به قول مولوي: آب کم جو تشنگي آور به دست/ تا بجوشد آبت از بالا و پست.
اما اينکه چرا لانچر 5 تئاتر انديشه نيست، نيازمند فرصتي ديگر و نوشته‌اي ديگر است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.