|

بوررل پس از سفرهايش به تهران و واشنگتن، به تبيين راهبرد ديپلماتيک خود پرداخت

ديپلماسي بايد با عمل پشتيباني شود

شرق: مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا همچنان در تلاش براي جلوگيري از فروپاشي برجام است و در اين راه ضمن تعامل با سه طرف از چهار طرف اين توافق، به تشريح مواضع و تجويز راهبردهاي مدنظر خود نيز مي‌پردازد. درعين‌حال اما به نظر مي‌رسد او در حال ترسيم و تشريح چارچوبي است که سياست خارجي اتحاديه اروپا را در آن پي خواهد گرفت. جوسب بوررل، نماينده ويژه اتحاديه اروپا در روابط خارجي و سياست‌هاي امنيتي، ديروز و تنها چند روز بعد از سفرش به تهران، در واشنگتن با وزير امور خارجه ايالات متحده و رئيس مجلس نمايندگان اين کشور ديدار و گفت‌وگو کرد. او همچنين در يادداشتي براي يک رسانه آمريکايي، ملزومات نجات برجام را متذکر شد. او پيش‌تر قبل و بعد از سفر به ايران نيز اقدامات و مواضعي در راستاي توقف روند نزولي وضعيت برجام داشت.
تأکيد بوررل بر رابطه اتحاديه با آمريکا
بعد از سفر ديروز، بوررل در توييتر خود بر اهميت حياتي روابط بين اروپا و آمريکا براي «ثبات جهاني» تأکيد کرد: «با وزير خارجه پمپئو موافقت کامل داشتيم که دستور کاري بر مبناي اعتماد متقابل با آمريکا و اروپاي قوي، اهميت اساسي دارد. در چالش‌هاي اساسي، ما همواره در يک طرف ميز خواهيم نشست، حتي اگر درباره همه‌چيز توافق نداشته باشيم». در همين رابطه، مايک پمپئو نيز در توييتر خود با ابراز خرسندي از ميزباني بوررل، همکاري ايالات متحده و اتحاديه اروپا را براي رسيدگي به چالش‌هاي مهم جهاني در تلاش براي «برپايي دنيايي امن‌تر و با پيشرفت بيشتر» حياتي خواند. او «مقابله با رفتار بي‌ثبات‌کننده ايران» را از جمله اين چالش‌ها خواند. بوررل همچنين از گفت‌وگوي مهم خود با نانسي پلوسي، رئيس دموکرات مجلس نمايندگان آمريکا، درباره شراکت‌ها و روابط آمريکا و اروپا نوشت.
اروپا قدرت خود را دريابد
بوررل اما در يادداشتي که ديروز در وب‌سايت آمريکايي «پروجکت سينديکيت» منتشر کرد، به تبيين ارزيابي خود از روابط خارجي اروپا و راهبردهايش پرداخت و نوشت: «اروپا با دنيا چنان‌که هست مواجه شود، نه آن‌طور که آرزو مي‌کند باشد و اين يعني بازيادگيري زبان قدرت و ترکيب منابع اتحاديه اروپا به شکلي که اثرگذاري ژئوپلیتيکش را به حداکثر برساند». مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا سياست‌هاي تجاري و سرمايه‌گذاري، قدرت مالي، حضور ديپلماتيک، ظرفيت‌هاي تعيين قواعد و امنيت روبه‌رشد و ابزارهاي دفاعي را به‌عنوان اهرم‌هاي در اختيار اتحاديه اروپا براي اعمال نفوذ و تأثيرگذاري برشمرد. او در اين يادداشت درباره نياز به وجود پشتوانه عملي براي پيشرفت ديپلماتيک نوشت و از نياز براي تأمين خواسته‌ها و تضمين فوايدي براي طرف‌هاي تقابل‌هاي مختلف در جهان گفت. بوررل دوام‌آوردن برجام را موکول به سودبردن ايران از بازگشت به تعهدات دانست: «ديپلماسي تنها زماني به موفقيت مي‌رسد که با عمل پشتيباني شود... اگر مي‌خواهيم توافق هسته‌اي ايران دوام بياورد، بايد تضمين کنيم که ايران از بازگشت به پايبندي کامل سود خواهد برد... در اين موضوعات و ديگر مسائل، کشورهاي عضو بايد مسئوليت‌هاي خود را برآورده کنند». اين ديپلمات اسپانيايي تأکيد کرد عمل به ايده‌هايي که مطرح مي‌کند، آسان نخواهد بود اما «امسال بايد سالي باشد که اروپا با رويکردي ژئوپليتيک کارش را پيش مي‌برد و از اين سرنوشت که بازيگري در جست‌وجوي هويت خود باشد، مي‌گريزد».
احياي برجام يا احياي جايگاه اتحاديه اروپا
بوررل در اوج تنش‌هاي برجامي جايگاه ديپلماتيک اتحاديه اروپا را از فدريکا موگريني، امضاکننده برجام تحويل گرفت. به نظر مي‌رسد اين سياست‌مدار اسپانيايي که از پيش از تکيه‌زدن بر اين کرسي، از برجام حمايت و از دونالد ترامپ، رئيس‌جمهور آمريکا انتقاد مي‌کرد، در هفته‌هاي اخير اولويت خود را بر کنترل خسارت و توقف روند روبه‌رشد تنش‌ها قرار داده ‌است. بوررل ابتدا به کشيدن ترمز سازوکار حل اختلافي که اروپايي‌هاي امضاکننده برجام عليه ايران کليد زده ‌بودند، پرداخت. او سپس به سفر تهران آمد و با مقامات ايران ديدار کرد و سپس مهلت آن سازوکار را به شکل نامحدود تمديد کرد. بعد از سفر به تهران او بلافاصله راهي واشنگتن شد تا با سوي ديگر تقابل گفت‌وگو داشته‌ باشد. مواضع او قبل، حين و بعد از اين سفرها، به نظر می‌رسد هم در راستاي اطمينان‌بخشي به طرف‌هاي مختلف اين تقابل است و هم در راستاي اقناع آنها به ايجاد فرصتي براي تصميم‌گيري، پيش از پيشرفت بيشتر درگيري‌ها. به عبارتي او لااقل در مسئله برجام قصد ندارد تنها ناظر فروپاشي يک دستاورد مهم ديپلماتيک باشد و مي‌خواهد شانس خود را براي نقش‌آفريني در اين زمينه ايفا کند. اما برداشت ديگري که مي‌شود از اين اقدامات کرد، تلاش او براي احيا يا ارتقاي نقش اتحاديه اروپا به عنوان بازيگر جدي در صحنه بين‌المللي است. او سياست خارجي اتحاديه‌اي را تحويل گرفته که در سال‌هاي اخير در تعاملات خود، بيش از کنشگري به واکنشگري پرداخته ‌است و چه در تقابل با آمريکا، چه با ايران و حتي با روسيه و چين، تا حد زيادي تصميمات خود را از سر اجبار گرفته ‌است. مقامات ايران با کنايه‌هاي متعدد درباره تبعيت اين اتحاديه از آمريکا و رئيس‌جمهور آمريکا با حملات تحقيرآميز به رويکردهاي سياسي و تجاري اين اتحاديه و تهديدهاي مکرر اروپا به عنوان متحدي قديمي، ماهيت جايگاه ديپلماتيک اين اتحاديه را به چالش کشيده‌اند و در اين ميان کشوري مثل روسيه نيز اروپاييان را در برخي تصميمات خود عملا ناديده مي‌گيرد. آنچه از مواضع و رفتارهاي بوررل برمي‌آيد اين است که او مي‌خواهد ضمن يادآوري جايگاه اروپا به طرف‌هاي بيروني، اعضاي اتحاديه را نيز از فرصت‌ها و تهديدهاي پيش‌رو آگاه کند و به همه نشان دهد اتحاديه مي‌تواند خواست‌ها و منافع خود را در تعامل با طرف‌هاي مختلف و به شکلي مستقل پيگيري کند. حق با بوررل است، وقتي مي‌گويد پرونده‌هاي مختلف روي ميز او احتمالا امسال بسته نخواهند شد اما به نظر مي‌رسد سال ۲۰۲۰ سالي است که اروپا مشخص خواهد کرد تا چه حد به عنوان يک بازيگر ديپلماتيک، قدرت و ابتکار دارد.

شرق: مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا همچنان در تلاش براي جلوگيري از فروپاشي برجام است و در اين راه ضمن تعامل با سه طرف از چهار طرف اين توافق، به تشريح مواضع و تجويز راهبردهاي مدنظر خود نيز مي‌پردازد. درعين‌حال اما به نظر مي‌رسد او در حال ترسيم و تشريح چارچوبي است که سياست خارجي اتحاديه اروپا را در آن پي خواهد گرفت. جوسب بوررل، نماينده ويژه اتحاديه اروپا در روابط خارجي و سياست‌هاي امنيتي، ديروز و تنها چند روز بعد از سفرش به تهران، در واشنگتن با وزير امور خارجه ايالات متحده و رئيس مجلس نمايندگان اين کشور ديدار و گفت‌وگو کرد. او همچنين در يادداشتي براي يک رسانه آمريکايي، ملزومات نجات برجام را متذکر شد. او پيش‌تر قبل و بعد از سفر به ايران نيز اقدامات و مواضعي در راستاي توقف روند نزولي وضعيت برجام داشت.
تأکيد بوررل بر رابطه اتحاديه با آمريکا
بعد از سفر ديروز، بوررل در توييتر خود بر اهميت حياتي روابط بين اروپا و آمريکا براي «ثبات جهاني» تأکيد کرد: «با وزير خارجه پمپئو موافقت کامل داشتيم که دستور کاري بر مبناي اعتماد متقابل با آمريکا و اروپاي قوي، اهميت اساسي دارد. در چالش‌هاي اساسي، ما همواره در يک طرف ميز خواهيم نشست، حتي اگر درباره همه‌چيز توافق نداشته باشيم». در همين رابطه، مايک پمپئو نيز در توييتر خود با ابراز خرسندي از ميزباني بوررل، همکاري ايالات متحده و اتحاديه اروپا را براي رسيدگي به چالش‌هاي مهم جهاني در تلاش براي «برپايي دنيايي امن‌تر و با پيشرفت بيشتر» حياتي خواند. او «مقابله با رفتار بي‌ثبات‌کننده ايران» را از جمله اين چالش‌ها خواند. بوررل همچنين از گفت‌وگوي مهم خود با نانسي پلوسي، رئيس دموکرات مجلس نمايندگان آمريکا، درباره شراکت‌ها و روابط آمريکا و اروپا نوشت.
اروپا قدرت خود را دريابد
بوررل اما در يادداشتي که ديروز در وب‌سايت آمريکايي «پروجکت سينديکيت» منتشر کرد، به تبيين ارزيابي خود از روابط خارجي اروپا و راهبردهايش پرداخت و نوشت: «اروپا با دنيا چنان‌که هست مواجه شود، نه آن‌طور که آرزو مي‌کند باشد و اين يعني بازيادگيري زبان قدرت و ترکيب منابع اتحاديه اروپا به شکلي که اثرگذاري ژئوپلیتيکش را به حداکثر برساند». مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا سياست‌هاي تجاري و سرمايه‌گذاري، قدرت مالي، حضور ديپلماتيک، ظرفيت‌هاي تعيين قواعد و امنيت روبه‌رشد و ابزارهاي دفاعي را به‌عنوان اهرم‌هاي در اختيار اتحاديه اروپا براي اعمال نفوذ و تأثيرگذاري برشمرد. او در اين يادداشت درباره نياز به وجود پشتوانه عملي براي پيشرفت ديپلماتيک نوشت و از نياز براي تأمين خواسته‌ها و تضمين فوايدي براي طرف‌هاي تقابل‌هاي مختلف در جهان گفت. بوررل دوام‌آوردن برجام را موکول به سودبردن ايران از بازگشت به تعهدات دانست: «ديپلماسي تنها زماني به موفقيت مي‌رسد که با عمل پشتيباني شود... اگر مي‌خواهيم توافق هسته‌اي ايران دوام بياورد، بايد تضمين کنيم که ايران از بازگشت به پايبندي کامل سود خواهد برد... در اين موضوعات و ديگر مسائل، کشورهاي عضو بايد مسئوليت‌هاي خود را برآورده کنند». اين ديپلمات اسپانيايي تأکيد کرد عمل به ايده‌هايي که مطرح مي‌کند، آسان نخواهد بود اما «امسال بايد سالي باشد که اروپا با رويکردي ژئوپليتيک کارش را پيش مي‌برد و از اين سرنوشت که بازيگري در جست‌وجوي هويت خود باشد، مي‌گريزد».
احياي برجام يا احياي جايگاه اتحاديه اروپا
بوررل در اوج تنش‌هاي برجامي جايگاه ديپلماتيک اتحاديه اروپا را از فدريکا موگريني، امضاکننده برجام تحويل گرفت. به نظر مي‌رسد اين سياست‌مدار اسپانيايي که از پيش از تکيه‌زدن بر اين کرسي، از برجام حمايت و از دونالد ترامپ، رئيس‌جمهور آمريکا انتقاد مي‌کرد، در هفته‌هاي اخير اولويت خود را بر کنترل خسارت و توقف روند روبه‌رشد تنش‌ها قرار داده ‌است. بوررل ابتدا به کشيدن ترمز سازوکار حل اختلافي که اروپايي‌هاي امضاکننده برجام عليه ايران کليد زده ‌بودند، پرداخت. او سپس به سفر تهران آمد و با مقامات ايران ديدار کرد و سپس مهلت آن سازوکار را به شکل نامحدود تمديد کرد. بعد از سفر به تهران او بلافاصله راهي واشنگتن شد تا با سوي ديگر تقابل گفت‌وگو داشته‌ باشد. مواضع او قبل، حين و بعد از اين سفرها، به نظر می‌رسد هم در راستاي اطمينان‌بخشي به طرف‌هاي مختلف اين تقابل است و هم در راستاي اقناع آنها به ايجاد فرصتي براي تصميم‌گيري، پيش از پيشرفت بيشتر درگيري‌ها. به عبارتي او لااقل در مسئله برجام قصد ندارد تنها ناظر فروپاشي يک دستاورد مهم ديپلماتيک باشد و مي‌خواهد شانس خود را براي نقش‌آفريني در اين زمينه ايفا کند. اما برداشت ديگري که مي‌شود از اين اقدامات کرد، تلاش او براي احيا يا ارتقاي نقش اتحاديه اروپا به عنوان بازيگر جدي در صحنه بين‌المللي است. او سياست خارجي اتحاديه‌اي را تحويل گرفته که در سال‌هاي اخير در تعاملات خود، بيش از کنشگري به واکنشگري پرداخته ‌است و چه در تقابل با آمريکا، چه با ايران و حتي با روسيه و چين، تا حد زيادي تصميمات خود را از سر اجبار گرفته ‌است. مقامات ايران با کنايه‌هاي متعدد درباره تبعيت اين اتحاديه از آمريکا و رئيس‌جمهور آمريکا با حملات تحقيرآميز به رويکردهاي سياسي و تجاري اين اتحاديه و تهديدهاي مکرر اروپا به عنوان متحدي قديمي، ماهيت جايگاه ديپلماتيک اين اتحاديه را به چالش کشيده‌اند و در اين ميان کشوري مثل روسيه نيز اروپاييان را در برخي تصميمات خود عملا ناديده مي‌گيرد. آنچه از مواضع و رفتارهاي بوررل برمي‌آيد اين است که او مي‌خواهد ضمن يادآوري جايگاه اروپا به طرف‌هاي بيروني، اعضاي اتحاديه را نيز از فرصت‌ها و تهديدهاي پيش‌رو آگاه کند و به همه نشان دهد اتحاديه مي‌تواند خواست‌ها و منافع خود را در تعامل با طرف‌هاي مختلف و به شکلي مستقل پيگيري کند. حق با بوررل است، وقتي مي‌گويد پرونده‌هاي مختلف روي ميز او احتمالا امسال بسته نخواهند شد اما به نظر مي‌رسد سال ۲۰۲۰ سالي است که اروپا مشخص خواهد کرد تا چه حد به عنوان يک بازيگر ديپلماتيک، قدرت و ابتکار دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.