|

حقیقت زندگى

شرق: «در دخمه‌هاى شهر، آنجا که اقرار مى‌کنم بسیار کثیف، ولى همه‌چیز ساده و حقیقى است فرورفتن، یا در چمن‌زارها و جاده‌هاى میهن پیاده‌شتافتن خیلى سودمند و دلپذیر است، چیزهاى عجیب و غریب دیده مى‌شود. این عمل روح را تر و تازه مى‌کند، براى انجام این مقصود جز یک جفت پاى ممتاز نیرومند، چیز دیگرى لازم نیست» و ماكسيم گوركي دو پاي ممتاز داشت كه او را به دخمه‌هاي شهر مي‌كشاند تا با ديد نقادانه خود آنچه را در لايه‌هاي زيرين و ناديده اجتماع مي‌گذرد، ببيند و روايت كند. «ولگردان و داستان‌هاى دیگر» يكي از اين روايت‌هاست كه با ترجمه علی‌اکبر کسمایی و دیگران در نشر نگاه منتشر شده. گوركي چنان‌كه در مقدمه اين كتاب نيز آمده است، چنان از شرايط سخت زندگى در اجتماع رنج مي‌برد كه در آغاز جوانى از شدت استیصال اقدام به خودکشى کرد. گورکى خود در کتاب «دانشکده‌هاى من» دراین‌باره چنین مى‌نویسد: «من تپانچه‌اى که چهار تیر داشت از بازار خریدم و به قصد خودکشى، قلبم را نشانه گرفتم. اما تیر فقط ریه مرا سوراخ کرد. و پس از یک ماه، در حالى که خودم را بسیار احمق و شرمنده حس مى‌کردم، دوباره در دکان نانوایى شروع به کار کردم». گلوله از ریه كورگي گذشت و آن را سوراخ کرد و ریه علیل، به سبب فقر و بینوایى، او را به سل مبتلا کرد. سلى که تا پایان عمر چون نام و نشان با او بود و چهارده سال از عمر گورکى در اين رنج و تعب گذشت. «ولگردان و داستان‌هاى دیگر» شامل چندين داستان است: در استپ، بابا آرخیپ و لنکا، سرود شاهین، یملییان پیلایی، خان و پسرش، زاز و برینا، ماکارچودرا، بیست‌و‌شش و یک، پیک توفان، بچه‌ها، عجوزه ایزرگیل، پدر و پسر، عبرانی، ابلیس، خواننده، خواهر و برادر. داستان‌هاي گوركي ازجمله همين چند داستان «ولگردان و داستان‌هاى دیگر» تحسين بسياري از بزرگان معاصر گوركي را برانگيخت ازجمله اشتفان تسوایک كه خطاب به او نوشت: «ماکسیم گورکى! گویى ملت از میان توده عظیم و بى‌نام خود، شما را برگزیده و به سوى ما فرستاده است تا سیماى حقیقى و افکار و تمایلات نهانى او را براى ما شرح دهید. اگر ما امروز آگاهى‌هاى بسیارى درباره ملت روس داریم اگر آن ملت را دوست مى‌داریم و به نیروى روحى‌اش ایمان پیدا کرده‌ایم، همه اینها را مرهون شما هستیم. آرى، ماکسیم گورکى! پیش از همه و بیش از همه این علم و آگاهى و ایمان را به شما مدیونیم و اکنون که با یک حس عمیق سپاسگزارى دست شما را مى‌فشاریم، جسم و خون گرم مردم روسیه را به واسطه آن حس مى‌کنیم». آنتون چخوف، نويسنده مطرح روس نيز با خواندن داستان «در استپ» به او چنين نوشت: «داستان شما با قدرت و استعداد فوق‌العاده‌اى توصیف و بیان شده است. حتى من این آرزو را احساس کردم که چرا خود آن را ننوشته‌ام!». «در جست‌وجوی نان» اثر ديگري است از ماکسیم گورکي كه با ترجمه احمد صادق در نشر نگاه درآمده است و شرح‌حال اين نويسنده بزرگ است. در بخشي از آن مي‌خوانيم: «از وقتى كه پادوى مغازه كفاشى مى‌شود، تا زمانى كه سرانجام تصميم مى‌گيرد آخرين بار شانس خود را بيازمايد و براى تحصيل در يك مدرسه معمولى به كازان مى‌رود. البته در اين مدرسه هم براى او راه نيست. در مدرسه او را به سبب فقر مادى نمى‌پذيرند. در سراسر اين كتاب كودكى را مى‌بينيد كه تنها، در جهانى از پستى و دغل‌كارى و طرارى افتاده است و مى‌بينيد كه چگونه او خاكسترهاى انبوهى را به دنبال جرقه‌هاى بى‌نفس انسانيت و بشردوستى هم مى‌زند. شما مى‌بينيد كه به‌خاطر مطالعه كتاب چه بلاهايى سرش مى‌آورند. شما مشاهده مى‌كنيد كه چگونه تكاپوى او را در تحصيل علم به ريشخند مى‌گيرند. شما آدم‌ها و آدمك‌هاى فراوانى را مى‌بينيد. با گوركى به كسانى محبت مى‌ورزيد و از كسانى ديگر حذر مى‌كنيد و متنفر مى‌شويد». آن‌طور كه در مقدمه كتاب آمده مرگ گورکى در 18 ژوئن 1936، تنها عزاى ملل شوروى محسوب نمى‌شود. با مرگ گورکى، بشریت یکى از واقعى‌ترین خدمتگزاران و آموزگاران روح خود را از دست داده است. در جهان امروز، کمتر کسى است که نام گورکى را نشناسد. «آیا مى‌توان گفت که صداى او خاموش شده؟ این صدا: همراه کیستید، اربابان فرهنگ؟ خاموش‌شدنى نیست. این صدا طى قرون انعکاس خواهد داشت و در اعماق دورمانده‌ترین اجتماعات انسانى طنین خواهد افکند و در گوش همه کسانى که با فرهنگ سر‌و‌‌کار دارند، دیروز و امروز و فردا، مانده و خواهد ماند. آن‌ها باید جواب بدهند: همراه کیستند؟ همراه زراندوزان، تحمیق‌کنندگان، پوچ‌خواهان یا همراه انسان‌ها، صاحبان وجدان بشرى و حقیقت زندگى؟».
شرق: «در دخمه‌هاى شهر، آنجا که اقرار مى‌کنم بسیار کثیف، ولى همه‌چیز ساده و حقیقى است فرورفتن، یا در چمن‌زارها و جاده‌هاى میهن پیاده‌شتافتن خیلى سودمند و دلپذیر است، چیزهاى عجیب و غریب دیده مى‌شود. این عمل روح را تر و تازه مى‌کند، براى انجام این مقصود جز یک جفت پاى ممتاز نیرومند، چیز دیگرى لازم نیست» و ماكسيم گوركي دو پاي ممتاز داشت كه او را به دخمه‌هاي شهر مي‌كشاند تا با ديد نقادانه خود آنچه را در لايه‌هاي زيرين و ناديده اجتماع مي‌گذرد، ببيند و روايت كند. «ولگردان و داستان‌هاى دیگر» يكي از اين روايت‌هاست كه با ترجمه علی‌اکبر کسمایی و دیگران در نشر نگاه منتشر شده. گوركي چنان‌كه در مقدمه اين كتاب نيز آمده است، چنان از شرايط سخت زندگى در اجتماع رنج مي‌برد كه در آغاز جوانى از شدت استیصال اقدام به خودکشى کرد. گورکى خود در کتاب «دانشکده‌هاى من» دراین‌باره چنین مى‌نویسد: «من تپانچه‌اى که چهار تیر داشت از بازار خریدم و به قصد خودکشى، قلبم را نشانه گرفتم. اما تیر فقط ریه مرا سوراخ کرد. و پس از یک ماه، در حالى که خودم را بسیار احمق و شرمنده حس مى‌کردم، دوباره در دکان نانوایى شروع به کار کردم». گلوله از ریه كورگي گذشت و آن را سوراخ کرد و ریه علیل، به سبب فقر و بینوایى، او را به سل مبتلا کرد. سلى که تا پایان عمر چون نام و نشان با او بود و چهارده سال از عمر گورکى در اين رنج و تعب گذشت. «ولگردان و داستان‌هاى دیگر» شامل چندين داستان است: در استپ، بابا آرخیپ و لنکا، سرود شاهین، یملییان پیلایی، خان و پسرش، زاز و برینا، ماکارچودرا، بیست‌و‌شش و یک، پیک توفان، بچه‌ها، عجوزه ایزرگیل، پدر و پسر، عبرانی، ابلیس، خواننده، خواهر و برادر. داستان‌هاي گوركي ازجمله همين چند داستان «ولگردان و داستان‌هاى دیگر» تحسين بسياري از بزرگان معاصر گوركي را برانگيخت ازجمله اشتفان تسوایک كه خطاب به او نوشت: «ماکسیم گورکى! گویى ملت از میان توده عظیم و بى‌نام خود، شما را برگزیده و به سوى ما فرستاده است تا سیماى حقیقى و افکار و تمایلات نهانى او را براى ما شرح دهید. اگر ما امروز آگاهى‌هاى بسیارى درباره ملت روس داریم اگر آن ملت را دوست مى‌داریم و به نیروى روحى‌اش ایمان پیدا کرده‌ایم، همه اینها را مرهون شما هستیم. آرى، ماکسیم گورکى! پیش از همه و بیش از همه این علم و آگاهى و ایمان را به شما مدیونیم و اکنون که با یک حس عمیق سپاسگزارى دست شما را مى‌فشاریم، جسم و خون گرم مردم روسیه را به واسطه آن حس مى‌کنیم». آنتون چخوف، نويسنده مطرح روس نيز با خواندن داستان «در استپ» به او چنين نوشت: «داستان شما با قدرت و استعداد فوق‌العاده‌اى توصیف و بیان شده است. حتى من این آرزو را احساس کردم که چرا خود آن را ننوشته‌ام!». «در جست‌وجوی نان» اثر ديگري است از ماکسیم گورکي كه با ترجمه احمد صادق در نشر نگاه درآمده است و شرح‌حال اين نويسنده بزرگ است. در بخشي از آن مي‌خوانيم: «از وقتى كه پادوى مغازه كفاشى مى‌شود، تا زمانى كه سرانجام تصميم مى‌گيرد آخرين بار شانس خود را بيازمايد و براى تحصيل در يك مدرسه معمولى به كازان مى‌رود. البته در اين مدرسه هم براى او راه نيست. در مدرسه او را به سبب فقر مادى نمى‌پذيرند. در سراسر اين كتاب كودكى را مى‌بينيد كه تنها، در جهانى از پستى و دغل‌كارى و طرارى افتاده است و مى‌بينيد كه چگونه او خاكسترهاى انبوهى را به دنبال جرقه‌هاى بى‌نفس انسانيت و بشردوستى هم مى‌زند. شما مى‌بينيد كه به‌خاطر مطالعه كتاب چه بلاهايى سرش مى‌آورند. شما مشاهده مى‌كنيد كه چگونه تكاپوى او را در تحصيل علم به ريشخند مى‌گيرند. شما آدم‌ها و آدمك‌هاى فراوانى را مى‌بينيد. با گوركى به كسانى محبت مى‌ورزيد و از كسانى ديگر حذر مى‌كنيد و متنفر مى‌شويد». آن‌طور كه در مقدمه كتاب آمده مرگ گورکى در 18 ژوئن 1936، تنها عزاى ملل شوروى محسوب نمى‌شود. با مرگ گورکى، بشریت یکى از واقعى‌ترین خدمتگزاران و آموزگاران روح خود را از دست داده است. در جهان امروز، کمتر کسى است که نام گورکى را نشناسد. «آیا مى‌توان گفت که صداى او خاموش شده؟ این صدا: همراه کیستید، اربابان فرهنگ؟ خاموش‌شدنى نیست. این صدا طى قرون انعکاس خواهد داشت و در اعماق دورمانده‌ترین اجتماعات انسانى طنین خواهد افکند و در گوش همه کسانى که با فرهنگ سر‌و‌‌کار دارند، دیروز و امروز و فردا، مانده و خواهد ماند. آن‌ها باید جواب بدهند: همراه کیستند؟ همراه زراندوزان، تحمیق‌کنندگان، پوچ‌خواهان یا همراه انسان‌ها، صاحبان وجدان بشرى و حقیقت زندگى؟».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.