|

زيرساخت‌ها در نظام بانکي براي اجراي رمز پويا چقدر آماده است

دردسرهاي افزايش امنيت

شرق:با اينکه مدت زيادي از زمزمه‌هاي رمز دوم پويا مي‌گذرد، هنوز شمار زيادي از مردم از جزئيات اين طرح اطلاع نداشته يا در نصب و راه‌اندازي اپليکيشن‌هاي دريافت اين رمزها مشکل دارند. پس از اعلام خبر الزامي‌شدن رمز پويا از سوي بانک مرکزي، بسياري از هم‌وطنان به آن واکنش نشان دادند و از مشکلات طرح پيش‌رو گفتند. پيچيدگي نرم‌افزار اختصاصي بانک‌ها، اجبار در نصب اپليکيشن‌هاي متعدد بانکي، مسدودشدن کارت‌ها به علت عبور از 120 ثانيه و... از نقدهايي هستند که کاربران به اين طرح وارد مي‌کنند.
چرا رمز پويا؟
همپاي پيشرفت‌هاي بانکداري الکترونيک، جرائم امنيتي هم در حال افزايش است. به همين دليل مدتي‌ است بانک مرکزي به‌منظور پايان سوداي فيشينگ و ساير جرائم امنيتي، دارندگان کارت‌هاي بانکي را ملزم کرده است از رمز دوم پويا به‌جاي رمز دوم ايستا استفاده کنند. بنابراين قرار بر اين شد که از ابتداي دي 1398، استفاده از رمز دوم يکبارمصرف يا رمز پويا براي انجام همه تراکنش‌هاي آنلاين مثل کارت‌به‌کارت و خريد شارژ الزامي شود. در حالي که تا پيش از اين بانک مرکزي اعلام کرده بود از ابتداي دي‌، انجام پرداخت و خريدهاي اينترنتي با رمز دوم فعلي امکان‌پذير نيست، اما در هفته اخير اين نهاد اعلام کرد از ابتداي دي‌ امکان درخواست رمز دوم پويا و دريافت آن از طريق پيامک به‌تدريج و در چند روز براي مشتريان بانک‌هاي مختلف فراهم خواهد شد.
با پوياسازي رمزهاي دوم کارت‌هاي بانکي، احتمال سوءاستفاده‌ها به‌شدت کاهش مي‌يابد؛ زيرا اين رمزها طول عمر محدودي (حداکثر دو دقيقه) داشته و يکبار‌مصرف هستند؛ به اين معنا که صرفا براي يک تراکنش قابل استفاده‌اند. پيشرفت چشمگير و پيچيدگي روزافزون شگردهاي سارقان فضاي مجازي، اين امکان را برايشان فراهم کرده بود که به‌راحتي بتوانند از طريق درگاه‌هاي پرداخت يا برنامه‌هاي همراه جعلي اطلاعات کارت‌ها (مانند تاريخ انقضا، CVV2 و رمز دوم) را به دست آورند و خسارات مالي به دارندگان کارت وارد کنند. ضمنا سارقان قادر هستند از کارت‌هايي که رمز دوم آنها به سرقت رفته، براي انتقال پياپي وجوه حاصل از فعاليت‌هاي غيرقانوني و نامشروع خود بهره‌جويي کنند که اين امر نيز مي‌تواند دارنده کارت را با تبعات حقوقي جدي روبه‌رو کند.
اين موارد موجب شد بانک مرکزي الزامي براي مشترياني که از کارت بانکي خود براي انجام خريدهاي اينترنتي يا پرداخت‌هاي نيازمند رمز دوم استفاده مي‌كنند، ايجاد کند تا براي دريافت رمز دوم پويا که از امنيت بالاتري براي کاربران برخوردار است، استفاده کنند. بنا بر اعلام بانک مرکزي، پويا‌سازي رمز دوم کارت‌هاي بانکي فقط و فقط از سوی بانک‌هاي صادرکننده کارت صورت مي‌پذيرد؛ براي اطلاع از روش‌هاي مختلف فعال‌سازي مي‌توان از طريق مراجعه حضوري به شعب، مراجعه به وب‌سايت بانک صادرکننده کارت يا تماس با مرکز امداد مشتريان بانک خود، اقدام کرد.
امنيت بيشتر با دردسر بيشتر
با اينکه مدت زيادي از زمزمه‌هاي رمز دوم پويا مي‌گذرد، هنوز شمار زيادي از مردم از جزئيات اين طرح اطلاع نداشته يا در نصب و راه‌اندازي اپليکيشن‌هاي دريافت اين رمزها مشکل دارند. کاربران اکثرا شکايت مي‌کنند که تهيه رمز پويا، زمان زيادي را از آنها هدر خواهد داد و در ضمن هزينه‌اي براي ارسال‌شدن پيامک به آنها تحميل مي‌شود يا اينکه پيچيدگي کار به‌ دليل نياز به نصب اپليکيشني جديد بيشتر مي‌شود. برخي مي‌گويند کار با اپليکيشن پيچيده است و برخي ديگر اعلام مي‌کنند با وجود اعلام بانک مرکزي مبني بر رايگان‌بودن فعال‌سازي رمز دوم پويا، از آنان هزينه دريافت شده است. تقريبا اکثر بانک‌ها يک اپليکيشن مجزا براي دريافت رمز يکبار‌مصرف بانکي دارند (به‌جز برخي موارد که کارشان با يک اپليکيشن، برای مثال اپليکيشن ريما، انجام مي‌شود) و برخي گوشي‌هاي هوشمند مدل قديمي از مشکل کمبود حافظه رنج مي‌برند.
عدم آشنايي کافي کارمندان برخي بانک‌ها با اپليکيشن‌هاي اختصاصي اين بانک‌ها از اولين انتقاداتي بود که صداي اعتراض کاربران را بلند کرد. درحالي‌که چند روزي بيشتر به پايان زمان مقررشده براي الزامي‌شدن استفاده از رمز دوم پويا باقي نمانده بود، خود کارمندان برخي بانک‌ها هنوز به خوبي کار با اپليکيشن‌هاي اختصاصي‌شان را بلد نبودند و مردم با مراجعه به آنان گيج‌تر مي‌شدند. يکي از کاربران بانکي مي‌گويد: بانک ملي خيلي اذيت کرد و آن‌قدر نشد که کلا حسابم را خالي کردم. بانک 12 عدد باجه دارد ولي دو نفر آدم نشسته‌اند و کار مردم را انجام مي‌دهند؛ آنها هم آدم را به پشت کانتر مي‌فرستند. حتي پشت کانتري‌ها هم مي‌گویند بايد به شعبه اصلي بروی. در شعبه اصلي هم بلد نيستند. گفتند مي‌تواني حسابت را ببندي و یک حساب جديد باز کني. گفتم نه حسابم را خالي مي‌کنم و در یک بانک ديگر حساب باز مي‌کنم و خلاص!».
اجبار در نصب اپليکيشن‌هاي متعدد بانکي و پيچيدگي نرم‌افزارهاي اختصاصي برخي بانک‌ها از ديگر اعتراضاتي بود که از مردم شنيده مي‌شد. يکي از کاربران دراين‌باره مي‌گويد: «کار با اپليکيشن اين بانک سخت است. حتي با اينکه من با برنامه‌هاي مختلف آشنايي دارم اما بازهم آن‌قدر مراحل مختلف و پيچيده‌اي دارد که در همين مدت کوتاهي که نصبش کردم، بارها کار با آن را فراموش کردم؛ ضمنا براي فعال‌سازي اين رمز از من پول دريافت شد؛ درحالي‌که گفته مي‌شد رايگان است». کاربر ديگري از بانک تجارت مي‌گويد: «پيش‌ازاين هم من چند اپليکيشن براي کارهاي بانکي داشتم، حالا بازهم بايد يک برنامه جديد نصب کنم. نصف فضاي حافظه من را همين برنامه‌ها گرفته، براي هرکاري بايد برنامه‌اي جدا نصب کنم. چرا بايد اجباري باشد؟!». کاربري از بانک رفاه هم مي‌گويد: «وقتي رمز دوم پويا را فعال کردم، رمز اولم از کار افتاد. رفتم مغازه که خريد کنم، رمزم کار نمي‌کرد. مجبور شدم دوباره به شعبه بانک بروم و رمزم را درست کنم. جالب اينجاست که وقتي به شعبه رفتم، کارمند بانک مي‌گفت اين اتفاق قبلا براي کاربران ديگري هم افتاده است».
مسدودشدن کارت‌ها به علت عبور از 120 ثانيه، از مواردي بود که بيش از بقيه مورد اعتراض واقع شد. «من از سرويس پيامک استفاده مي‌کنم اما هربار خواستم خريد کنم اس‌ام‌اس بانک دير آمد و 120 ثانيه تمام شده بود. هنوز هيچي نشده من کارتم مسدود شده است. اگر چيزي را الزامي مي‌کنند، ديگر نبايد بايد باعث اعصاب‌خردي و دردسرمان شود. من در کارت‌به‌کارت کردن پول و کارهاي فوري‌‎‌ام هم به مشکل خوردم». يکي ديگر از مشتريان اين را مي‌گويد و اظهار مي‌کند: «برنامه رمز يک‌بار مصرف بانک ملي (رمزبان) از قرار روي گوشي‌هاي روت شده اجرا نمي‌شود، همين‌که اجرا مي‌کنم، برنامه کرش مي‌کند و خارج مي‌شود».
«به نظرم اگر برای آن سقف می‌گذاشتند، بهتر بود؛ يعني مثلا تا سقف 200 هزار تومان از رمز پويا استفاده بشود. اين‌جوري براي خريد شارژ هزارتومني هم بايد رمز پويا گرفت و کلي معطلي دارد»، «اگر موبايل يا سيم‌کارت اون لحظه در دسترس نبود و براي خريد عجله داشتي، بايد چه کار بکني؟» «همان ابتدا که اين رمز دوم پويا معرفي شد، رفتم عابر بانک و آن را فعال کردم و داخل برنامه هم زدم و فعال شد اما دو ماه بعد گوشي‌ام دچار مشکل شد. مجبور شدم بازگشت به تنظيمات کارخانه را بزنم و برنامه را دوباره نصب کردم. خواستم دوباره رمز دوم يک‌بار مصرف را فعال کنم و در داخل برنامه‌اش بزنم. دوماه قبل کاغذي که عابربانک داد، تاريخ انقضاي آن کد را زده بود و در عمل ديگر نشد که رمز دوم يک‌بار مصرف را در داخل برنامه فعال کنم. هرکاري کردم مثلا يک‌بار رمز دوم يک‌بار مصرف را از عابربانک غيرفعال کردم و دوباره فعال کردم يا اينکه رمز دوم ايستا را فعال کردم اما براي رمز دوم يک‌بار مصرف تاريخ انقضايی که زده بود براي همان سري قبلي بود و عملا باعث شد ديگر نتوانم فعالش کنم. زنگ زدم به خود بانک آنها هم تا حالا چنين موردي نداشته‌اند و هيچ راه‌حلي نداشتند که ارائه کنند» و... اينها بخشي از نظرات صاحبان کارت‌هاي بانکي است که در اين مدت رمز دوم پويا را فعال کرده‌اند و به سازوکار آن منتقدند.

شرق:با اينکه مدت زيادي از زمزمه‌هاي رمز دوم پويا مي‌گذرد، هنوز شمار زيادي از مردم از جزئيات اين طرح اطلاع نداشته يا در نصب و راه‌اندازي اپليکيشن‌هاي دريافت اين رمزها مشکل دارند. پس از اعلام خبر الزامي‌شدن رمز پويا از سوي بانک مرکزي، بسياري از هم‌وطنان به آن واکنش نشان دادند و از مشکلات طرح پيش‌رو گفتند. پيچيدگي نرم‌افزار اختصاصي بانک‌ها، اجبار در نصب اپليکيشن‌هاي متعدد بانکي، مسدودشدن کارت‌ها به علت عبور از 120 ثانيه و... از نقدهايي هستند که کاربران به اين طرح وارد مي‌کنند.
چرا رمز پويا؟
همپاي پيشرفت‌هاي بانکداري الکترونيک، جرائم امنيتي هم در حال افزايش است. به همين دليل مدتي‌ است بانک مرکزي به‌منظور پايان سوداي فيشينگ و ساير جرائم امنيتي، دارندگان کارت‌هاي بانکي را ملزم کرده است از رمز دوم پويا به‌جاي رمز دوم ايستا استفاده کنند. بنابراين قرار بر اين شد که از ابتداي دي 1398، استفاده از رمز دوم يکبارمصرف يا رمز پويا براي انجام همه تراکنش‌هاي آنلاين مثل کارت‌به‌کارت و خريد شارژ الزامي شود. در حالي که تا پيش از اين بانک مرکزي اعلام کرده بود از ابتداي دي‌، انجام پرداخت و خريدهاي اينترنتي با رمز دوم فعلي امکان‌پذير نيست، اما در هفته اخير اين نهاد اعلام کرد از ابتداي دي‌ امکان درخواست رمز دوم پويا و دريافت آن از طريق پيامک به‌تدريج و در چند روز براي مشتريان بانک‌هاي مختلف فراهم خواهد شد.
با پوياسازي رمزهاي دوم کارت‌هاي بانکي، احتمال سوءاستفاده‌ها به‌شدت کاهش مي‌يابد؛ زيرا اين رمزها طول عمر محدودي (حداکثر دو دقيقه) داشته و يکبار‌مصرف هستند؛ به اين معنا که صرفا براي يک تراکنش قابل استفاده‌اند. پيشرفت چشمگير و پيچيدگي روزافزون شگردهاي سارقان فضاي مجازي، اين امکان را برايشان فراهم کرده بود که به‌راحتي بتوانند از طريق درگاه‌هاي پرداخت يا برنامه‌هاي همراه جعلي اطلاعات کارت‌ها (مانند تاريخ انقضا، CVV2 و رمز دوم) را به دست آورند و خسارات مالي به دارندگان کارت وارد کنند. ضمنا سارقان قادر هستند از کارت‌هايي که رمز دوم آنها به سرقت رفته، براي انتقال پياپي وجوه حاصل از فعاليت‌هاي غيرقانوني و نامشروع خود بهره‌جويي کنند که اين امر نيز مي‌تواند دارنده کارت را با تبعات حقوقي جدي روبه‌رو کند.
اين موارد موجب شد بانک مرکزي الزامي براي مشترياني که از کارت بانکي خود براي انجام خريدهاي اينترنتي يا پرداخت‌هاي نيازمند رمز دوم استفاده مي‌كنند، ايجاد کند تا براي دريافت رمز دوم پويا که از امنيت بالاتري براي کاربران برخوردار است، استفاده کنند. بنا بر اعلام بانک مرکزي، پويا‌سازي رمز دوم کارت‌هاي بانکي فقط و فقط از سوی بانک‌هاي صادرکننده کارت صورت مي‌پذيرد؛ براي اطلاع از روش‌هاي مختلف فعال‌سازي مي‌توان از طريق مراجعه حضوري به شعب، مراجعه به وب‌سايت بانک صادرکننده کارت يا تماس با مرکز امداد مشتريان بانک خود، اقدام کرد.
امنيت بيشتر با دردسر بيشتر
با اينکه مدت زيادي از زمزمه‌هاي رمز دوم پويا مي‌گذرد، هنوز شمار زيادي از مردم از جزئيات اين طرح اطلاع نداشته يا در نصب و راه‌اندازي اپليکيشن‌هاي دريافت اين رمزها مشکل دارند. کاربران اکثرا شکايت مي‌کنند که تهيه رمز پويا، زمان زيادي را از آنها هدر خواهد داد و در ضمن هزينه‌اي براي ارسال‌شدن پيامک به آنها تحميل مي‌شود يا اينکه پيچيدگي کار به‌ دليل نياز به نصب اپليکيشني جديد بيشتر مي‌شود. برخي مي‌گويند کار با اپليکيشن پيچيده است و برخي ديگر اعلام مي‌کنند با وجود اعلام بانک مرکزي مبني بر رايگان‌بودن فعال‌سازي رمز دوم پويا، از آنان هزينه دريافت شده است. تقريبا اکثر بانک‌ها يک اپليکيشن مجزا براي دريافت رمز يکبار‌مصرف بانکي دارند (به‌جز برخي موارد که کارشان با يک اپليکيشن، برای مثال اپليکيشن ريما، انجام مي‌شود) و برخي گوشي‌هاي هوشمند مدل قديمي از مشکل کمبود حافظه رنج مي‌برند.
عدم آشنايي کافي کارمندان برخي بانک‌ها با اپليکيشن‌هاي اختصاصي اين بانک‌ها از اولين انتقاداتي بود که صداي اعتراض کاربران را بلند کرد. درحالي‌که چند روزي بيشتر به پايان زمان مقررشده براي الزامي‌شدن استفاده از رمز دوم پويا باقي نمانده بود، خود کارمندان برخي بانک‌ها هنوز به خوبي کار با اپليکيشن‌هاي اختصاصي‌شان را بلد نبودند و مردم با مراجعه به آنان گيج‌تر مي‌شدند. يکي از کاربران بانکي مي‌گويد: بانک ملي خيلي اذيت کرد و آن‌قدر نشد که کلا حسابم را خالي کردم. بانک 12 عدد باجه دارد ولي دو نفر آدم نشسته‌اند و کار مردم را انجام مي‌دهند؛ آنها هم آدم را به پشت کانتر مي‌فرستند. حتي پشت کانتري‌ها هم مي‌گویند بايد به شعبه اصلي بروی. در شعبه اصلي هم بلد نيستند. گفتند مي‌تواني حسابت را ببندي و یک حساب جديد باز کني. گفتم نه حسابم را خالي مي‌کنم و در یک بانک ديگر حساب باز مي‌کنم و خلاص!».
اجبار در نصب اپليکيشن‌هاي متعدد بانکي و پيچيدگي نرم‌افزارهاي اختصاصي برخي بانک‌ها از ديگر اعتراضاتي بود که از مردم شنيده مي‌شد. يکي از کاربران دراين‌باره مي‌گويد: «کار با اپليکيشن اين بانک سخت است. حتي با اينکه من با برنامه‌هاي مختلف آشنايي دارم اما بازهم آن‌قدر مراحل مختلف و پيچيده‌اي دارد که در همين مدت کوتاهي که نصبش کردم، بارها کار با آن را فراموش کردم؛ ضمنا براي فعال‌سازي اين رمز از من پول دريافت شد؛ درحالي‌که گفته مي‌شد رايگان است». کاربر ديگري از بانک تجارت مي‌گويد: «پيش‌ازاين هم من چند اپليکيشن براي کارهاي بانکي داشتم، حالا بازهم بايد يک برنامه جديد نصب کنم. نصف فضاي حافظه من را همين برنامه‌ها گرفته، براي هرکاري بايد برنامه‌اي جدا نصب کنم. چرا بايد اجباري باشد؟!». کاربري از بانک رفاه هم مي‌گويد: «وقتي رمز دوم پويا را فعال کردم، رمز اولم از کار افتاد. رفتم مغازه که خريد کنم، رمزم کار نمي‌کرد. مجبور شدم دوباره به شعبه بانک بروم و رمزم را درست کنم. جالب اينجاست که وقتي به شعبه رفتم، کارمند بانک مي‌گفت اين اتفاق قبلا براي کاربران ديگري هم افتاده است».
مسدودشدن کارت‌ها به علت عبور از 120 ثانيه، از مواردي بود که بيش از بقيه مورد اعتراض واقع شد. «من از سرويس پيامک استفاده مي‌کنم اما هربار خواستم خريد کنم اس‌ام‌اس بانک دير آمد و 120 ثانيه تمام شده بود. هنوز هيچي نشده من کارتم مسدود شده است. اگر چيزي را الزامي مي‌کنند، ديگر نبايد بايد باعث اعصاب‌خردي و دردسرمان شود. من در کارت‌به‌کارت کردن پول و کارهاي فوري‌‎‌ام هم به مشکل خوردم». يکي ديگر از مشتريان اين را مي‌گويد و اظهار مي‌کند: «برنامه رمز يک‌بار مصرف بانک ملي (رمزبان) از قرار روي گوشي‌هاي روت شده اجرا نمي‌شود، همين‌که اجرا مي‌کنم، برنامه کرش مي‌کند و خارج مي‌شود».
«به نظرم اگر برای آن سقف می‌گذاشتند، بهتر بود؛ يعني مثلا تا سقف 200 هزار تومان از رمز پويا استفاده بشود. اين‌جوري براي خريد شارژ هزارتومني هم بايد رمز پويا گرفت و کلي معطلي دارد»، «اگر موبايل يا سيم‌کارت اون لحظه در دسترس نبود و براي خريد عجله داشتي، بايد چه کار بکني؟» «همان ابتدا که اين رمز دوم پويا معرفي شد، رفتم عابر بانک و آن را فعال کردم و داخل برنامه هم زدم و فعال شد اما دو ماه بعد گوشي‌ام دچار مشکل شد. مجبور شدم بازگشت به تنظيمات کارخانه را بزنم و برنامه را دوباره نصب کردم. خواستم دوباره رمز دوم يک‌بار مصرف را فعال کنم و در داخل برنامه‌اش بزنم. دوماه قبل کاغذي که عابربانک داد، تاريخ انقضاي آن کد را زده بود و در عمل ديگر نشد که رمز دوم يک‌بار مصرف را در داخل برنامه فعال کنم. هرکاري کردم مثلا يک‌بار رمز دوم يک‌بار مصرف را از عابربانک غيرفعال کردم و دوباره فعال کردم يا اينکه رمز دوم ايستا را فعال کردم اما براي رمز دوم يک‌بار مصرف تاريخ انقضايی که زده بود براي همان سري قبلي بود و عملا باعث شد ديگر نتوانم فعالش کنم. زنگ زدم به خود بانک آنها هم تا حالا چنين موردي نداشته‌اند و هيچ راه‌حلي نداشتند که ارائه کنند» و... اينها بخشي از نظرات صاحبان کارت‌هاي بانکي است که در اين مدت رمز دوم پويا را فعال کرده‌اند و به سازوکار آن منتقدند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.