دعوت
حسین روحانیصدر*
حاج حسین سلیمانی، از بازاریان و مبارزان پیش از انقلاب و همتبعیدی رهبری و یکی از خدام کنونی آستان قدس، درباره دوران سرپرستی 198روزهاش در سال 1360 چنین روایت میکند:
پس از پایان کلاس اول برای اولینبار همراه اقوام و خانواده به مشهد رفتيم. از روی ارادت در سفر نخستم به مشهد، علاقهمند به زیارت دائمی حضرت شدم. بعضی هفتهها که دلم میگرفت و فشار کسبوکار و حوادث روزمره مرا آشفته میکرد، از تعطیلی جمعه استفاده کرده خدمت حضرت میرسیدم و درددل میکردم. نماز مغرب و عشا را پشتسر آیتالله میلانی، تنها مرجع تقلید مقیم مشهد، در صحن نو حرم، یا پشتسر آقای شیخ غلامحسین تبریزی، صاحب کرامات اخلاقی فراوان و مدیر یکی از مدارس علمیه مشهد، در صحن مسجد گوهرشاد یا پشتسر آقا سیدجواد خامنهای، پیرمرد مشهور و امام جماعت مسجد ترکها، میخواندم. مشهور است از آیتاللهالعظمی میلانی پرسیدند: زیارت امام رضا(ع) به قسمت است یا به همت؟ ایشان فرمودند: خیر. زیارت امام رضا(ع) به دعوت است؛ باید دعوت کند. فکر نکنید که خودتان آمدید، بلکه عنایت امام رضا(ع) و لطف الهی شامل حالتان بوده است.پس از پیروزی انقلاب و ابتلا به مشکلات فراوان بیاراده در مشهدالرضا قرار گرفتم. شبی در منزل سیدمهدی قاسمی، مؤلف کتاب علوم قرآنی بهصورت شعر، طنز و حروف مقطع در 10جلد، میهمان شدم. او خبر حضور مرا به آقای طبسی
رساند. بهواسطه سوابق مبارزاتیام به دعوت او ملاقاتی در دفتر کارشان صورت گرفت. ایشان همکاری در مناصب مختلف را به من پیشنهاد داد. با توسل به استخاره، خدمت در آستان را با عنوان کفالت سرپرستی کلیه خدمه پذیرفتم. از گذشته دور، جیببری و دزدی طلا، جواهر، پول و اجناس قیمتی از زوار بوده و هست. بعد از مطالعه گزارشها و مشورت با قدیمیترها فهمیدم دزدها دو گروهاند: گروهی افراد باتجربه و گروهی کودکان کمسنوسال که نزد این باندها آموزش دزدی دیده و به حرم فرستاده میشوند.
آنها هر روز صبح آدامس، عسل یا هر مایع چسبناک دیگری را روی شیارهایی میچسباندند که زوار، نذورات خود را از آنها به داخل ضریح میریختند تا در فرصتهای مناسب اشیای قیمتی یا پولهایی را که روی این مایعهای چسبناک مانده جمعآوری کرده و ببرند.
کاردکهای ظریف و برندهای را تهیه کردم. خدام هر روز صبح شیارها را با کاردکها از مواد چسبناک پاک میکردند تا دیگر دزدها نتوانند به این واسطه به اموال داخل ضریح خیانت کنند. به مأموران جلوی در گفتم: به بهانه گمشدن یا خفهشدن در ازدحام جمعیت، مانع ورود بچههای 12- 13ساله بدون بزرگترشان شوید. از سوی دیگر، از مأموران بازنشسته اداره آگاهی که افراد ورزیده و باتجربهای هستند، خواستم در ورودیهای حرم برای بررسی ورود و خروج زوار به ما افتخاری کمک کنند. از ارادتی که نسبت به رسیدگی به امور زوار داشتند، پذیرفته و آمدند. با یک نگاه آنی، دزد را از زائر تشخیص میدادند؛ برای همین صحن مطهر برای دزدان، ناامن و بهتدریج از تعدادشان کم شد.
در یکی از ملاقاتهایم از آقای واعظطبسی خواستم خدام مجلس خطبهخوانی آخر ماه صفر، مصادف با شهادت امام رضا(ع) را بهصورت شام غریبان برگزار کنند؛ ایشان موافقت کردند. سالهای بعد کلیه پرسنل چندهزارنفره، خادم، دربان، فراش، نگهبان و کفشدار به سبک خاصی از اداره مرکزی چهارراه نادری با شمعدانهای لالهایشکل به دست، به طرف مرکز حرم صحن جمهوری میآیند. آقایان مادحین با بلندگوی بیسیم مداحی و بقیه خدام اشعار را تکرار میکنند. در نزدیکی حرم وقتی گنبد را از دور میبینند، میایستند و زیارت امام رضا(ع) را میخوانند و به حرم که میرسند زیارت امینالله. در صحن جمهوری روی فرشها مینشینند و مداحان مداحی میکنند. در آخر دعا میکنند و تمام زوار با التماس، تهمانده شمعهایی را که در آن لالهها سوخته، از خدمهها میگیرند و بالای سر مریض روشن میکنند تا شفا یابد.
در طول خدمت 40سالهام همیشه به خدام گفتهام: چون تراشیدن ریش اشکال دارد، در روزهای خدمت این کار را نکنید. وقتی آنها باهم شوخی یا معامله میکنند، فوری کنارشان قرار میگیرم و به آنها تذکر میدهم که ما در حرم باید اهل ذکر، دعا و قرآن باشیم؛ زوار فکر میکنند که ما فرزندان امام رضاییم و هر روز با ایشان هستیم؛ باید آبروی حضرت را حفظ کنیم. وقتی آنها دست به لباس ما میکشند و میبوسند یا وقتی میخواهند پایین سنگ دم در پیشِ روی مبارک را ببوسند، پای ما را نیز میبوسند، این به خاطر ما نیست؛ به خاطر حضرت است. این کارها وجههای را که زوار برای ما قائلاند، زیر سؤال میبرد. در حرم یا حیاط حرم، به خاطر وجود زوار رعایت کنید و بلند صحبت نکنید.
*کارشناس ارشد تاریخ ایران دوره اسلامی
حاج حسین سلیمانی، از بازاریان و مبارزان پیش از انقلاب و همتبعیدی رهبری و یکی از خدام کنونی آستان قدس، درباره دوران سرپرستی 198روزهاش در سال 1360 چنین روایت میکند:
پس از پایان کلاس اول برای اولینبار همراه اقوام و خانواده به مشهد رفتيم. از روی ارادت در سفر نخستم به مشهد، علاقهمند به زیارت دائمی حضرت شدم. بعضی هفتهها که دلم میگرفت و فشار کسبوکار و حوادث روزمره مرا آشفته میکرد، از تعطیلی جمعه استفاده کرده خدمت حضرت میرسیدم و درددل میکردم. نماز مغرب و عشا را پشتسر آیتالله میلانی، تنها مرجع تقلید مقیم مشهد، در صحن نو حرم، یا پشتسر آقای شیخ غلامحسین تبریزی، صاحب کرامات اخلاقی فراوان و مدیر یکی از مدارس علمیه مشهد، در صحن مسجد گوهرشاد یا پشتسر آقا سیدجواد خامنهای، پیرمرد مشهور و امام جماعت مسجد ترکها، میخواندم. مشهور است از آیتاللهالعظمی میلانی پرسیدند: زیارت امام رضا(ع) به قسمت است یا به همت؟ ایشان فرمودند: خیر. زیارت امام رضا(ع) به دعوت است؛ باید دعوت کند. فکر نکنید که خودتان آمدید، بلکه عنایت امام رضا(ع) و لطف الهی شامل حالتان بوده است.پس از پیروزی انقلاب و ابتلا به مشکلات فراوان بیاراده در مشهدالرضا قرار گرفتم. شبی در منزل سیدمهدی قاسمی، مؤلف کتاب علوم قرآنی بهصورت شعر، طنز و حروف مقطع در 10جلد، میهمان شدم. او خبر حضور مرا به آقای طبسی
رساند. بهواسطه سوابق مبارزاتیام به دعوت او ملاقاتی در دفتر کارشان صورت گرفت. ایشان همکاری در مناصب مختلف را به من پیشنهاد داد. با توسل به استخاره، خدمت در آستان را با عنوان کفالت سرپرستی کلیه خدمه پذیرفتم. از گذشته دور، جیببری و دزدی طلا، جواهر، پول و اجناس قیمتی از زوار بوده و هست. بعد از مطالعه گزارشها و مشورت با قدیمیترها فهمیدم دزدها دو گروهاند: گروهی افراد باتجربه و گروهی کودکان کمسنوسال که نزد این باندها آموزش دزدی دیده و به حرم فرستاده میشوند.
آنها هر روز صبح آدامس، عسل یا هر مایع چسبناک دیگری را روی شیارهایی میچسباندند که زوار، نذورات خود را از آنها به داخل ضریح میریختند تا در فرصتهای مناسب اشیای قیمتی یا پولهایی را که روی این مایعهای چسبناک مانده جمعآوری کرده و ببرند.
کاردکهای ظریف و برندهای را تهیه کردم. خدام هر روز صبح شیارها را با کاردکها از مواد چسبناک پاک میکردند تا دیگر دزدها نتوانند به این واسطه به اموال داخل ضریح خیانت کنند. به مأموران جلوی در گفتم: به بهانه گمشدن یا خفهشدن در ازدحام جمعیت، مانع ورود بچههای 12- 13ساله بدون بزرگترشان شوید. از سوی دیگر، از مأموران بازنشسته اداره آگاهی که افراد ورزیده و باتجربهای هستند، خواستم در ورودیهای حرم برای بررسی ورود و خروج زوار به ما افتخاری کمک کنند. از ارادتی که نسبت به رسیدگی به امور زوار داشتند، پذیرفته و آمدند. با یک نگاه آنی، دزد را از زائر تشخیص میدادند؛ برای همین صحن مطهر برای دزدان، ناامن و بهتدریج از تعدادشان کم شد.
در یکی از ملاقاتهایم از آقای واعظطبسی خواستم خدام مجلس خطبهخوانی آخر ماه صفر، مصادف با شهادت امام رضا(ع) را بهصورت شام غریبان برگزار کنند؛ ایشان موافقت کردند. سالهای بعد کلیه پرسنل چندهزارنفره، خادم، دربان، فراش، نگهبان و کفشدار به سبک خاصی از اداره مرکزی چهارراه نادری با شمعدانهای لالهایشکل به دست، به طرف مرکز حرم صحن جمهوری میآیند. آقایان مادحین با بلندگوی بیسیم مداحی و بقیه خدام اشعار را تکرار میکنند. در نزدیکی حرم وقتی گنبد را از دور میبینند، میایستند و زیارت امام رضا(ع) را میخوانند و به حرم که میرسند زیارت امینالله. در صحن جمهوری روی فرشها مینشینند و مداحان مداحی میکنند. در آخر دعا میکنند و تمام زوار با التماس، تهمانده شمعهایی را که در آن لالهها سوخته، از خدمهها میگیرند و بالای سر مریض روشن میکنند تا شفا یابد.
در طول خدمت 40سالهام همیشه به خدام گفتهام: چون تراشیدن ریش اشکال دارد، در روزهای خدمت این کار را نکنید. وقتی آنها باهم شوخی یا معامله میکنند، فوری کنارشان قرار میگیرم و به آنها تذکر میدهم که ما در حرم باید اهل ذکر، دعا و قرآن باشیم؛ زوار فکر میکنند که ما فرزندان امام رضاییم و هر روز با ایشان هستیم؛ باید آبروی حضرت را حفظ کنیم. وقتی آنها دست به لباس ما میکشند و میبوسند یا وقتی میخواهند پایین سنگ دم در پیشِ روی مبارک را ببوسند، پای ما را نیز میبوسند، این به خاطر ما نیست؛ به خاطر حضرت است. این کارها وجههای را که زوار برای ما قائلاند، زیر سؤال میبرد. در حرم یا حیاط حرم، به خاطر وجود زوار رعایت کنید و بلند صحبت نکنید.
*کارشناس ارشد تاریخ ایران دوره اسلامی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.