|

ابوبکر بغدادي، سرکرده داعش، در خاک سوريه کشته شد

شکار «خليفه»

ابوبکر البغدادي، شبه‌نظامي عراقي و رهبر داعش که پنج سال قبل خود را «خليفه» تمام مسلمانان جهان نام نهاد، شنبه‌شب در عمليات نيروهاي ويژه آمريکا در خاک سوريه کشته شد. اين عمليات شنبه‌شب در شهر کوچک باريشا در استان ادلب سوريه و در نزديکي مرز ترکيه انجام شد؛ منطقه‌اي که گروه‌هاي شبه‌نظامي متعددي در آن حضور دارند و تحت نظارت روسيه و ترکيه است.
براساس آنچه مقام‌هاي رسمي به گاردين گفته‌اند، اين عمليات حاصل حدود يک ماه عمليات اطلاعاتي براي يافتن محل دقيق رهبر داعش از طريق زيرنظرگرفتن تعدادي از قاچاقچياني بود که اخيرا زنان دو برادر ابوبکر البغدادي را از عراق به ادلب سوريه برده بودند.
مقام‌هاي اطلاعاتي مي‌گويند پس از حمله هليکوپترها و پهپادها به خانه‌اي در نزديکي مرز سوريه و ترکيه و در حالي که نيروهاي ويژه آمريکايي در حال نزديک‌شدن به اين خانه بودند، بغدادي براي آنکه اسير نشود، جليقه انفجاري خود را منفجر کرد تا خود و دو نفر از زنانش کشته شوند. بر اساس گزارش‌هاي محلي، ساعت 1:30 يکشنبه صداي تيراندازي از شهر باريشا به گوش رسيد. در اين درگيري در مجموع 9 نفر کشته شدند. بغدادي براي امنيت بيشتر به تازگي به اين ساختمان که محل سکونت يکي از محافظانش بود، نقل مکان کرده بود.
دونالد ترامپ رئيس‌جمهور ايالات متحده در توييتي از «وقوع اتفاقي بزرگ» خبر داد اما آن زمان به جزئيات بيشتر اشاره‌اي نکرد تا اينکه عصر روز گذشته اين عمليات و کشته‌شدن رهبر داعش را تأييد كرد. پس از آن هم رسانه‌ها خبر دادند آنچه ترامپ از آن به عنوان اتفاقي بزرگ نام برده، کشته‌شدن ابوبکر بغدادي رهبر داعش در عمليات نيروهاي ويژه آمريکايي است. تلويزيون دولتي عراق صبح روز گذشته تصاويري از عمليات نيروهاي آمريکايي در خاک سوريه را منتشر کرد و پس از آن هم رسانه‌ها از اطلاع‌يافتن مقام‌هاي سوريه، عراق و ايران از کشته‌شدن رهبر داعش خبر دادند.
نيروهاي اطلاعاتي عراق نيز نقشي ‌انکارناپذير در يافتن محل اختفاي بغدادي داشتند. در ماه گذشته ميلادي مقام‌هاي عراقي مردي سوري را شناسايي کردند که خانواده و زنان بغدادي از جمله زنان جمعه و احمد دو برادر رهبر داعش را از عراق به سوريه برده بود. عراق اين اطلاعات را در اختيار سازمان اطلاعات مرکزي آمريکا قرار داد.
صبح روز گذشته هم اکانت‌هاي تلگرامي مرتبط با داعش بدون اشاره به عمليات آمريکا از اعضاي خود خواسته بودند براي سلامتي رهبر داعش دعا کنند. بغدادي رهبر گروهي بود که در ماه‌هاي اخير ديگر هيچ منطقه‌اي را در سوريه و عراق تحت تسلط نداشت و در منطقه‌اي مخفي شده بود که بسياري از گروه‌هاي شبه‌نظامي از جمله «هيئت تحريرالشام»، گروه شبه‌نظامي رقيب داعش در آن مستقر بودند. آن‌گونه که اين گروه‌هاي شورشي سوري گفته‌اند، در دو هفته اخير مقام‌هاي آمريکايي از آنها خواسته بودند اگر اطلاعي از محل اختفاي اعضاي ارشد داعش دارند به آنها ارائه دهند. اما در نهايت مقام‌هاي اطلاعاتي عراق و آمريکا بودند که محل دقيق اختفاي بغدادي را پيدا کردند. رهبر داعش در روزهاي اخير تلاش مي‌کرد تا خانواده خود را از ادلب خارج کند و به هر طريقي از مرز سوريه و ترکيه عبور دهد تا امکان ردگيري او کمتر شود اما همين تحرکات باعث شده بود مقام‌هاي اطلاعاتي عراق و ايالات متحده محل اختفاي او را پيدا کنند.
با کشته‌شدن بغدادي ضربه‌اي مهلک به داعش وارد خواهد شد؛ گروهي که از نيمه سال 2014 و در پنج سال اخير بسياري از مناطق عراق و سوريه را در تصرف خود داشت. با وجود اينکه در ماه‌هاي گذشته اين گروه تقريبا هيچ منطقه عمده‌اي را در کنترل نداشت اما با وجود بغدادي و برخي ديگر از رهبران اين گروه اين نگراني وجود داشت که داعش باز هم بتواند از بي‌ثباتي و درگيري‌هاي شمال سوريه استفاده کرده و خود را احيا کند.
خليفه خودخوانده
بغدادي در اين سال‌ها به چهره و نماد داعش تبديل شده بود. ابوبکر البغدادي که نمي‌خواست اطلاعات چنداني از او و محل استقرارش وجود داشته باشد، برخلاف اسامه بن لادن و ايمن الظواهري، رهبران سابق و فعلي القاعده، پيام‌هاي ويدئويي صادر نمي‌کرد و تنها فايل‌هاي صوتي از او وجود دارد. بر اساس گزارش‌ها، حتي شبه‌نظاميان تحت فرمانش هم اجازه ديدار حضوري با او را نداشتند.
گفته مي‌شود رهبر داعش در بسياري از مواقع در سخنراني براي فرماندهان داعش نقاب بر چهره مي‌گذاشت و به همين علت به «شيخ نامرئي» معروف شده بود. بغدادي با نام اصلي «عواد ابراهيم علي البدري السامرايي» متولد سال 1971 در شهر سامرا در شمال بغداد بود و در زمان حمله آمريکا به عراق در سال 2003 از چهره‌هاي مذهبي سامرا بوده است. اين تصور وجود دارد که او در زمان حکومت صدام حسين هم يکي از شبه‌نظاميان عراقي بود. بغدادي در مدت چهارسالي که در اردوگاه بوکا زنداني بود، به تندروي روي آورد. اردوگاه بوکا در جنوب عراق جايي بود که آمريکايي‌ها بسياري از فرماندهان القاعده را در آن محبوس مي‌کردند. سرانجام هم بغدادي با اين توجيه که تهديد عليه امنيت آمريکا نيست، از اردوگاه بوکا آزاد شد.
او در سال 2010 رهبري القاعده عراق را در دست گرفت. القاعده عراق يکي از گروه‌هايي بود که بعدا پايه‌هاي اصلي داعش را شکل داد. بغدادي در جريان تلاش‌هاي بي‌سرانجام براي اتحاد با جبهه النصره در سوريه موقعيت برجسته‌اي پيدا کرد. او با ايمن الظواهري رهبر القاعده، بيعت نکرد. ظواهري از داعش خواسته بود روي عراق متمرکز شود و سوريه را به جبهه النصره بسپارد. او و تروريست‌هاي تحت امرش از خواسته‌هاي ايمن الظواهري سرپيچي کردند. با اينکه الظواهري به‌واسطه نمايندگان و روابطش در پاکستان، شبه‌جزيره عربستان و شمال آفريقا از قدرت زيادي برخوردار است، اما بغدادي به انضباط و سازماندهي بالا و مهارت بي‌رحمانه در مديريت ميدان جنگ معروف بود و تحليلگران مي‌گويند اين ويژگي‌ها باعث شده بود تشکيلات او براي افراطي‌هاي جوان‌تر بيشتر از تشکيلات تحت امر ايمن الظواهري جذابيت داشته باشد.
تقريبا يک سال پس از آنکه بغدادي رهبري القاعده عراق را در دست گرفت، آمريکا او را در ليست تروريستي خود قرار داد و براي هرگونه اطلاعاتي که به دستگيري يا مرگ او منجر شود، 10 ميليون دلار جايزه تعيين کرد. در سال‌هاي گذشته و پس از قدرت‌گرفتن داعش و جدي‌ترشدن تهديد اين گروه، آمريکا جايزه تعيين‌شده را به 25 ميليون دلار افزايش داد.
همان‌گونه که انتظار مي‌رفت دونالد ترامپ روز گذشته و در سخنراني خود در کاخ سفيد با تأييد کشته‌شدن ابوبکر البغدادي، اين موفقيت را به نام خود ثبت کرد تا شايد از حجم انتقاد‌هاي اخير داخلي و خارجي که عليه خروج نظاميان آمريکايي از شمال سوريه و خالي‌کردن پشت کردها شکل گرفته بود بکاهد. اين اقدام ترامپ باعث شد تا ترکيه با آزادي عمل عمليات گسترده‌اي را عليه کردهاي شمال سوريه انجام دهد. اما اين عمليات پس از رايزني مقام‌هاي آمريکا و ترکيه و سپس مذاکرات اردوغان و پوتين در سوچي متوقف شد.

ابوبکر البغدادي، شبه‌نظامي عراقي و رهبر داعش که پنج سال قبل خود را «خليفه» تمام مسلمانان جهان نام نهاد، شنبه‌شب در عمليات نيروهاي ويژه آمريکا در خاک سوريه کشته شد. اين عمليات شنبه‌شب در شهر کوچک باريشا در استان ادلب سوريه و در نزديکي مرز ترکيه انجام شد؛ منطقه‌اي که گروه‌هاي شبه‌نظامي متعددي در آن حضور دارند و تحت نظارت روسيه و ترکيه است.
براساس آنچه مقام‌هاي رسمي به گاردين گفته‌اند، اين عمليات حاصل حدود يک ماه عمليات اطلاعاتي براي يافتن محل دقيق رهبر داعش از طريق زيرنظرگرفتن تعدادي از قاچاقچياني بود که اخيرا زنان دو برادر ابوبکر البغدادي را از عراق به ادلب سوريه برده بودند.
مقام‌هاي اطلاعاتي مي‌گويند پس از حمله هليکوپترها و پهپادها به خانه‌اي در نزديکي مرز سوريه و ترکيه و در حالي که نيروهاي ويژه آمريکايي در حال نزديک‌شدن به اين خانه بودند، بغدادي براي آنکه اسير نشود، جليقه انفجاري خود را منفجر کرد تا خود و دو نفر از زنانش کشته شوند. بر اساس گزارش‌هاي محلي، ساعت 1:30 يکشنبه صداي تيراندازي از شهر باريشا به گوش رسيد. در اين درگيري در مجموع 9 نفر کشته شدند. بغدادي براي امنيت بيشتر به تازگي به اين ساختمان که محل سکونت يکي از محافظانش بود، نقل مکان کرده بود.
دونالد ترامپ رئيس‌جمهور ايالات متحده در توييتي از «وقوع اتفاقي بزرگ» خبر داد اما آن زمان به جزئيات بيشتر اشاره‌اي نکرد تا اينکه عصر روز گذشته اين عمليات و کشته‌شدن رهبر داعش را تأييد كرد. پس از آن هم رسانه‌ها خبر دادند آنچه ترامپ از آن به عنوان اتفاقي بزرگ نام برده، کشته‌شدن ابوبکر بغدادي رهبر داعش در عمليات نيروهاي ويژه آمريکايي است. تلويزيون دولتي عراق صبح روز گذشته تصاويري از عمليات نيروهاي آمريکايي در خاک سوريه را منتشر کرد و پس از آن هم رسانه‌ها از اطلاع‌يافتن مقام‌هاي سوريه، عراق و ايران از کشته‌شدن رهبر داعش خبر دادند.
نيروهاي اطلاعاتي عراق نيز نقشي ‌انکارناپذير در يافتن محل اختفاي بغدادي داشتند. در ماه گذشته ميلادي مقام‌هاي عراقي مردي سوري را شناسايي کردند که خانواده و زنان بغدادي از جمله زنان جمعه و احمد دو برادر رهبر داعش را از عراق به سوريه برده بود. عراق اين اطلاعات را در اختيار سازمان اطلاعات مرکزي آمريکا قرار داد.
صبح روز گذشته هم اکانت‌هاي تلگرامي مرتبط با داعش بدون اشاره به عمليات آمريکا از اعضاي خود خواسته بودند براي سلامتي رهبر داعش دعا کنند. بغدادي رهبر گروهي بود که در ماه‌هاي اخير ديگر هيچ منطقه‌اي را در سوريه و عراق تحت تسلط نداشت و در منطقه‌اي مخفي شده بود که بسياري از گروه‌هاي شبه‌نظامي از جمله «هيئت تحريرالشام»، گروه شبه‌نظامي رقيب داعش در آن مستقر بودند. آن‌گونه که اين گروه‌هاي شورشي سوري گفته‌اند، در دو هفته اخير مقام‌هاي آمريکايي از آنها خواسته بودند اگر اطلاعي از محل اختفاي اعضاي ارشد داعش دارند به آنها ارائه دهند. اما در نهايت مقام‌هاي اطلاعاتي عراق و آمريکا بودند که محل دقيق اختفاي بغدادي را پيدا کردند. رهبر داعش در روزهاي اخير تلاش مي‌کرد تا خانواده خود را از ادلب خارج کند و به هر طريقي از مرز سوريه و ترکيه عبور دهد تا امکان ردگيري او کمتر شود اما همين تحرکات باعث شده بود مقام‌هاي اطلاعاتي عراق و ايالات متحده محل اختفاي او را پيدا کنند.
با کشته‌شدن بغدادي ضربه‌اي مهلک به داعش وارد خواهد شد؛ گروهي که از نيمه سال 2014 و در پنج سال اخير بسياري از مناطق عراق و سوريه را در تصرف خود داشت. با وجود اينکه در ماه‌هاي گذشته اين گروه تقريبا هيچ منطقه عمده‌اي را در کنترل نداشت اما با وجود بغدادي و برخي ديگر از رهبران اين گروه اين نگراني وجود داشت که داعش باز هم بتواند از بي‌ثباتي و درگيري‌هاي شمال سوريه استفاده کرده و خود را احيا کند.
خليفه خودخوانده
بغدادي در اين سال‌ها به چهره و نماد داعش تبديل شده بود. ابوبکر البغدادي که نمي‌خواست اطلاعات چنداني از او و محل استقرارش وجود داشته باشد، برخلاف اسامه بن لادن و ايمن الظواهري، رهبران سابق و فعلي القاعده، پيام‌هاي ويدئويي صادر نمي‌کرد و تنها فايل‌هاي صوتي از او وجود دارد. بر اساس گزارش‌ها، حتي شبه‌نظاميان تحت فرمانش هم اجازه ديدار حضوري با او را نداشتند.
گفته مي‌شود رهبر داعش در بسياري از مواقع در سخنراني براي فرماندهان داعش نقاب بر چهره مي‌گذاشت و به همين علت به «شيخ نامرئي» معروف شده بود. بغدادي با نام اصلي «عواد ابراهيم علي البدري السامرايي» متولد سال 1971 در شهر سامرا در شمال بغداد بود و در زمان حمله آمريکا به عراق در سال 2003 از چهره‌هاي مذهبي سامرا بوده است. اين تصور وجود دارد که او در زمان حکومت صدام حسين هم يکي از شبه‌نظاميان عراقي بود. بغدادي در مدت چهارسالي که در اردوگاه بوکا زنداني بود، به تندروي روي آورد. اردوگاه بوکا در جنوب عراق جايي بود که آمريکايي‌ها بسياري از فرماندهان القاعده را در آن محبوس مي‌کردند. سرانجام هم بغدادي با اين توجيه که تهديد عليه امنيت آمريکا نيست، از اردوگاه بوکا آزاد شد.
او در سال 2010 رهبري القاعده عراق را در دست گرفت. القاعده عراق يکي از گروه‌هايي بود که بعدا پايه‌هاي اصلي داعش را شکل داد. بغدادي در جريان تلاش‌هاي بي‌سرانجام براي اتحاد با جبهه النصره در سوريه موقعيت برجسته‌اي پيدا کرد. او با ايمن الظواهري رهبر القاعده، بيعت نکرد. ظواهري از داعش خواسته بود روي عراق متمرکز شود و سوريه را به جبهه النصره بسپارد. او و تروريست‌هاي تحت امرش از خواسته‌هاي ايمن الظواهري سرپيچي کردند. با اينکه الظواهري به‌واسطه نمايندگان و روابطش در پاکستان، شبه‌جزيره عربستان و شمال آفريقا از قدرت زيادي برخوردار است، اما بغدادي به انضباط و سازماندهي بالا و مهارت بي‌رحمانه در مديريت ميدان جنگ معروف بود و تحليلگران مي‌گويند اين ويژگي‌ها باعث شده بود تشکيلات او براي افراطي‌هاي جوان‌تر بيشتر از تشکيلات تحت امر ايمن الظواهري جذابيت داشته باشد.
تقريبا يک سال پس از آنکه بغدادي رهبري القاعده عراق را در دست گرفت، آمريکا او را در ليست تروريستي خود قرار داد و براي هرگونه اطلاعاتي که به دستگيري يا مرگ او منجر شود، 10 ميليون دلار جايزه تعيين کرد. در سال‌هاي گذشته و پس از قدرت‌گرفتن داعش و جدي‌ترشدن تهديد اين گروه، آمريکا جايزه تعيين‌شده را به 25 ميليون دلار افزايش داد.
همان‌گونه که انتظار مي‌رفت دونالد ترامپ روز گذشته و در سخنراني خود در کاخ سفيد با تأييد کشته‌شدن ابوبکر البغدادي، اين موفقيت را به نام خود ثبت کرد تا شايد از حجم انتقاد‌هاي اخير داخلي و خارجي که عليه خروج نظاميان آمريکايي از شمال سوريه و خالي‌کردن پشت کردها شکل گرفته بود بکاهد. اين اقدام ترامپ باعث شد تا ترکيه با آزادي عمل عمليات گسترده‌اي را عليه کردهاي شمال سوريه انجام دهد. اما اين عمليات پس از رايزني مقام‌هاي آمريکا و ترکيه و سپس مذاکرات اردوغان و پوتين در سوچي متوقف شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.