غايب بزرگ جلسات محاکمه متهمان قتل خاشقجي
غيبت مشکوک
جلسه 11 مظنون پرونده قتل جمال خاشقجي، روزنامهنگار عربستاني، در اين کشور برگزار شد؛ محاکمهاي نمايشي که مهمترين هدف آن کمکردن فشارهاي بينالمللي عليه اين پادشاهي بود. با وجود تقاضاي گروههاي حقوقبشري براي برگزاري دادگاهي بينالمللي در اين زمينه، سعوديها اين دادگاه را در عربستان برگزار کردند تا به گفته بسياري از منتقدان، مظنونان را بهخاطر بيکفايتي در انجام درست و بينقص قتل محاکمه کنند؛ نه به دلیل جرم وحشيانهاي که مرتکب شدهاند. بااينحال همين محاکمه نمايشي نیز بيحاشيه نبود؛ آن طور که چندين منبع به خبرگزاري فرانسه گفتهاند، يکي از دو مقام عضو خاندان سلطنتي عربستان که با قتل جمال خاشقجي ارتباط داشته، در اين جلسه غيرعلني غايب بوده است.
به گفته بازپرسان عربستاني، احمد العسيري، معاون وقت سازمان امنيت عربستان سعودي، بر قتل جمال خاشقجي، روزنامهنگار منتقد عربستاني که ماه اکتبر در کنسولگري عربستان در استانبول به قتل رسيد، نظارت داشته و سعود القحطاني، مشاور ديوان پادشاهي، نیز مشاور او در اين زمينه بوده است. هر دو اين افراد در ميان حلقه نزديکان محمد بنسلمان، وليعهد عربستان سعودي، بودهاند و پس از افشاشدن ماجراي قتل از همه مناصب خود اخراج شدند. بااينحال به گفته چهار مقام غربي آگاه به ماجرا، فقط العسيري از ماه ژانويه در پنج جلسه دادگاه حضور داشته است.
يکي از اين مقامات غربي به خبرگزاري فرانسه گفته است: «قحطاني جزء 11نفري نيست که در دادگاه حضور داشتهاند». اين مقام غربي اين سؤالات را مطرح ميکند که: «غيبت او چه معنايي دارد؟ آيا سعوديها ميخواهند از او محافظت کنند يا او را جداگانه گوشمالي دهند؟».عربستان سعودي نوامبر سال گذشته از معرفي 11 مظنون اين پرونده خبر داد؛ هرچند هويت آنها را فاش نکرد. بر اساس گزارشها، پنج نفر از اين مظنونان ممکن است به جرم قتل خاشقجي به اعدام محکوم شوند.
عربستان به اعضاي دائم شوراي امنيت سازمان ملل، يعني آمريکا، بريتانيا، فرانسه، روسيه و چين و همچنين ترکيه اجازه داده است ناظراني براي شرکت در جلسات قانوني بفرستند؛ هرچند اين جلسات به زبان عربي برگزار ميشود و ناظران کشورهاي ديگر نیز اجازه ندارند مترجمي با خود همراه داشته باشند.
به گفته مقامات، ماهر مطرب، يک عامل اطلاعاتي عربستاني که مرتب محمد بنسلمان را در سفرهاي خارجي همراهي ميکرد، صلاح الطبيقي، متخصص کالبدشکافي و فهد البلاوي، عضو گارد امنيتي، در ميان متهماني هستند که احتمالا به اعدام محکوم ميشوند. بيشتر متهمان در دادگاه در دفاع از خود گفتهاند آنها صرفا از دستورات العسيري پيروي ميکردهاند و او را «سردسته» عمليات خواندهاند.
آنطور که مقامات غربي گفتهاند، العسيري که در ارتش عربستان بهعنوان قهرمان جنگي معرفي شده است، به اعدام محکوم نخواهد شد. همچنين بر اساس گمانهها، او با سازمانهاي اطلاعاتي ايالات متحده نیز همکاري کرده و از همين رو نام او در ميان فهرست تحريمهاي آمريکا که پس از قتل خاشقجي اعمال شد، وجود ندارد؛ ولي نام قحطاني که رهبري برخي کمپينها در شبکههاي اجتماعي عليه منتقدان حکومت عربستان را بر عهده داشته و او را يکي از واسطههاي ارتباط با وليعهد عربستان ميدانند، در هر دو فهرست ديده ميشود. او همچنين از زمان قتل خاشقجي ديده نشده است؛ هرچند يکي از ستوننويسهاي واشنگتنپست به نقل از منابع عربستاني و آمريکايي گفته است محمد بنسلمان همچنان اين مشاور خود را ميبيند و بسياري از پروندهها و سندها را نگهداري ميکند.
اين در حالي است که فعال سياسي و کاربر معروف عربستاني در توييتر فاش کرد پس از فشارهايي که رئيسجمهور آمريکا اعمال کرد، وليعهد عربستان القحطاني را تحت بازداشت خانگي قرار داد. «مجتهد»، فعال سياسي و کاربر معروف عربستاني، در توييتي نوشت: پس از فشارهاي دونالد ترامپ، رئيسجمهور آمريکا و مايک پمپئو، وزير خارجه اين کشور، محمد بنسلمان، وليعهد عربستان، مجبور شد سعود القحطاني، مشاور سابق دفتر پادشاهي عربستان را تحت بازداشت خانگي قرار دهد و همه راههاي ارتباطي او را قطع و ملاقات دوستان و نزديکان او را ممنوع کرده است. اين کاربر مشهور افزود: گفته ميشود سعود القحطاني بهجاي بنسلمان قرباني خواهد شد و اين تغيير عجيبي است؛ زيرا همه احتمالات حکايت از اين داشتند که بنسلمان هرگز درباره او سخت نخواهد گرفت.
جلسه 11 مظنون پرونده قتل جمال خاشقجي، روزنامهنگار عربستاني، در اين کشور برگزار شد؛ محاکمهاي نمايشي که مهمترين هدف آن کمکردن فشارهاي بينالمللي عليه اين پادشاهي بود. با وجود تقاضاي گروههاي حقوقبشري براي برگزاري دادگاهي بينالمللي در اين زمينه، سعوديها اين دادگاه را در عربستان برگزار کردند تا به گفته بسياري از منتقدان، مظنونان را بهخاطر بيکفايتي در انجام درست و بينقص قتل محاکمه کنند؛ نه به دلیل جرم وحشيانهاي که مرتکب شدهاند. بااينحال همين محاکمه نمايشي نیز بيحاشيه نبود؛ آن طور که چندين منبع به خبرگزاري فرانسه گفتهاند، يکي از دو مقام عضو خاندان سلطنتي عربستان که با قتل جمال خاشقجي ارتباط داشته، در اين جلسه غيرعلني غايب بوده است.
به گفته بازپرسان عربستاني، احمد العسيري، معاون وقت سازمان امنيت عربستان سعودي، بر قتل جمال خاشقجي، روزنامهنگار منتقد عربستاني که ماه اکتبر در کنسولگري عربستان در استانبول به قتل رسيد، نظارت داشته و سعود القحطاني، مشاور ديوان پادشاهي، نیز مشاور او در اين زمينه بوده است. هر دو اين افراد در ميان حلقه نزديکان محمد بنسلمان، وليعهد عربستان سعودي، بودهاند و پس از افشاشدن ماجراي قتل از همه مناصب خود اخراج شدند. بااينحال به گفته چهار مقام غربي آگاه به ماجرا، فقط العسيري از ماه ژانويه در پنج جلسه دادگاه حضور داشته است.
يکي از اين مقامات غربي به خبرگزاري فرانسه گفته است: «قحطاني جزء 11نفري نيست که در دادگاه حضور داشتهاند». اين مقام غربي اين سؤالات را مطرح ميکند که: «غيبت او چه معنايي دارد؟ آيا سعوديها ميخواهند از او محافظت کنند يا او را جداگانه گوشمالي دهند؟».عربستان سعودي نوامبر سال گذشته از معرفي 11 مظنون اين پرونده خبر داد؛ هرچند هويت آنها را فاش نکرد. بر اساس گزارشها، پنج نفر از اين مظنونان ممکن است به جرم قتل خاشقجي به اعدام محکوم شوند.
عربستان به اعضاي دائم شوراي امنيت سازمان ملل، يعني آمريکا، بريتانيا، فرانسه، روسيه و چين و همچنين ترکيه اجازه داده است ناظراني براي شرکت در جلسات قانوني بفرستند؛ هرچند اين جلسات به زبان عربي برگزار ميشود و ناظران کشورهاي ديگر نیز اجازه ندارند مترجمي با خود همراه داشته باشند.
به گفته مقامات، ماهر مطرب، يک عامل اطلاعاتي عربستاني که مرتب محمد بنسلمان را در سفرهاي خارجي همراهي ميکرد، صلاح الطبيقي، متخصص کالبدشکافي و فهد البلاوي، عضو گارد امنيتي، در ميان متهماني هستند که احتمالا به اعدام محکوم ميشوند. بيشتر متهمان در دادگاه در دفاع از خود گفتهاند آنها صرفا از دستورات العسيري پيروي ميکردهاند و او را «سردسته» عمليات خواندهاند.
آنطور که مقامات غربي گفتهاند، العسيري که در ارتش عربستان بهعنوان قهرمان جنگي معرفي شده است، به اعدام محکوم نخواهد شد. همچنين بر اساس گمانهها، او با سازمانهاي اطلاعاتي ايالات متحده نیز همکاري کرده و از همين رو نام او در ميان فهرست تحريمهاي آمريکا که پس از قتل خاشقجي اعمال شد، وجود ندارد؛ ولي نام قحطاني که رهبري برخي کمپينها در شبکههاي اجتماعي عليه منتقدان حکومت عربستان را بر عهده داشته و او را يکي از واسطههاي ارتباط با وليعهد عربستان ميدانند، در هر دو فهرست ديده ميشود. او همچنين از زمان قتل خاشقجي ديده نشده است؛ هرچند يکي از ستوننويسهاي واشنگتنپست به نقل از منابع عربستاني و آمريکايي گفته است محمد بنسلمان همچنان اين مشاور خود را ميبيند و بسياري از پروندهها و سندها را نگهداري ميکند.
اين در حالي است که فعال سياسي و کاربر معروف عربستاني در توييتر فاش کرد پس از فشارهايي که رئيسجمهور آمريکا اعمال کرد، وليعهد عربستان القحطاني را تحت بازداشت خانگي قرار داد. «مجتهد»، فعال سياسي و کاربر معروف عربستاني، در توييتي نوشت: پس از فشارهاي دونالد ترامپ، رئيسجمهور آمريکا و مايک پمپئو، وزير خارجه اين کشور، محمد بنسلمان، وليعهد عربستان، مجبور شد سعود القحطاني، مشاور سابق دفتر پادشاهي عربستان را تحت بازداشت خانگي قرار دهد و همه راههاي ارتباطي او را قطع و ملاقات دوستان و نزديکان او را ممنوع کرده است. اين کاربر مشهور افزود: گفته ميشود سعود القحطاني بهجاي بنسلمان قرباني خواهد شد و اين تغيير عجيبي است؛ زيرا همه احتمالات حکايت از اين داشتند که بنسلمان هرگز درباره او سخت نخواهد گرفت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.