آيا روحانيون شبيه ما زندگي ميكنند؟
شنيديد ايرانمال متعلق به پسر ايكس است؟ شنيديد فلان امام جمعه بيش از 20 شركت پرورش ماهي دارد و براي همين سد گلستان را دیر باز كردند و خانههاي مردم ويران شد؟ شنيديد براي اعضاي مجمع تشخيص مصلحت ويلاهايي در لواسان ساخته شده است؟
همه ما هر روز با حجم بسياري از اين شايعهها و خبرها روبهرو ميشويم. فرقي ندارد يك دورهمي دوستانه باشد يا فرصت غذاخوردن در اداره؛ بخشی از آن 80 درصدي كه از تلگرام فيلتر شده است و ماهوارهها و... به عنوان منبع اصلي دريافت خبر استفاده ميكنند، شكي در اين ندارند اين گزارهها، خبرهای واقعي هستند و نه شايعههای برساخته! از سوي ديگر، همه مايي كه در رسانه كار ميكنيم هر بار كه وارد يكي از شبكههاي اجتماعي كه عضو آن هستيم ميشويم، مورد پرسش قرار ميگيريم كه چقدر اين اخبار درست است؟
هرگونه زير سؤالبردن این گزارهها با مخالفت شنونده روبهرو ميشود و پرسشگر در نهايت ميگويد نه بابا! شما نميتوانيد راستش را بگوييد! شما محدوديت داريد! یا از خبر درست اطلاع نداريد!
در اينجور مواقع قرار نيست كه درس روزنامهنگاري منبع خبر و تأييد خبر را پس بدهيد؛ از نظر بسياري از مخاطبان و دوستان، همين كه خبري از سوي مسئولان تكذيب ميشود، يعني واقعيت دارد چون ضربالمثل (تا نباشد چيزكي مردم نگويند چيزها) براي اين موارد ساخته شده است.
در چنین زمینه اجتماعی دروغ يا شايعه هرچقدر بزرگتر باشد، باوركردنش آسانتر است. حتي سرانجام ماجراي آمدنيوز هم نتوانست تأثيري بر اين داشته باشد كه واقعا اخبار بايد با تحقيق منتشر شود نه براساس استنادات و اطلاعات يك فرد خاص!
با این مقدمه، آيا روحانيون، ائمه جمعه و امامان جماعت مساجد، درباره اين وضعيت و حجم شايعههاي پيرامونشان اطلاعي دارند؟
وقتی که تصاوير كشتار در مسجد نيوزيلند همزمان با وقوع جنایت در رسانههاي اجتماعي منتشر ميشود، يا حمله ملخها به مسجدالحرام با سرعت جزء پربازديدترين اخبار قرار میگیرد، طبیعی است که برخي مطالب درباره این افراد نیز به همان سرعت به آنان منتقل شود، اما گاهی اتفاقهایی میافتد که آدم احساس میکند برخی از روحانیون و امامان جمعه در جريان سرعت انتشار اخبار نيستند. در چنین زمینه اجتماعی نیازی نیست که شایعه همانطور که طرح شده است، تأیید شود؛ کافی است روحانی یا امام جمعهای با ماشین شاسی بلند و با محافظ وارد جایی شود تا مهر تأیید بر همه آنچه درباره او و احتمالا دیگر روحانيون گفته میشود، بزند. کافی است عکسی از فرزند یا نوهاش با زندگی بالاتر از سطح متوسط در ایران منتشر شود.
کافی است عکسی از فرزند و نوهاش در خارج از ایران منتشر شود. کافی است نام فرزندان و نوههایشان در فهرست هیئتمدیرهها و هیئت امنایهای شرکتها و مؤسسات باشد.
کافی است گردش مالی شرکتهایی که نامی یا ردی از وابستگان آنها را در خود دارد، اعلام شود. در میان روحانیون هم مثل بقیه مدیران و مقامات کسانی هستند که اگر هم خودشان دستی در فعالیت اقتصادی ندارند، ممکن است وابستگانشان دستی داشته باشند و برخی از آنان در پروندههای اقتصادی و مالی هم نام و نشانی داشته باشند. اگر رد و نام و نشانها برای افراد دیگر فقط تصویر خودشان را مخدوش میکند، درباره روحانیون به گونهای دیگر عمل میکند. خطا و خلاف و گاهی سخن نسجیده یک روحانی در زمینه اجتماعی به پای همه روحانیون نوشته میشود، چون آنان با هم یک کلیت
فرض میشوند.
آیا روحانیون از چنین زمینه اجتماعی آگاهی دارند؟ اگر ميدانند چه اقدامي ميكنند؟ پاسخ آنها به اين سؤال كه آيا اصلا شبيه ما زندگي ميكنند، چيست؟ آيا با افراد عادي، با همان تعدادي كه براي نماز پشت سرشان ميايستند، صحبت ميكنند؟ آيا قرار است همين روند انتشار شايعات و عدم پاسخگويي ادامه داشته باشد؟ يكي از سؤالهاي رايج در اكثر دورهميها اين است كه چه تعداد روحاني ميشناسي كه جنوب شهر زندگي كنند؟ اصلا روحاني -شبيه روحاني طلا و مس- را ميشناسي؟ روحاني كه پولدار نباشد و مثل مردم عادي زندگي كند؟ مثلا چندي پيش خبرداده شد آيتالله سبحاني تنها خانهاي كه داشته فروخته و بخش زيادي از آن را براي سيلزدگان اهدا كرده است. چند نفر اين خبر را شنيدند؟ اما در چنین زمینه اجتماعی وقتي امام جمعهاي ميگويد: «چرا نگرانید که تحریم باشد و تشدید شود؛ به جهنم که تشدید شود. مگر شما خدا ندارید. مگر خداوند کم داده است. مگر قرآن نمیخوانید؟»
و ادامه میدهد: «هرکس در این درگه مقربتر است جام بلا بیشترش میدهد. خداوند امتحان میکند. سردار سلیمانی میگفت هر وقت فشارها بیشتر میشود امید ما برای زایش بیشتر میشود. مثل درد زایمان است، به ناله درمیآورد، اما امید زایش هست. خداوند با فشارهای بینالمللی میخواهد امتحانتان کند». بسياري واكنش نشان ميدهند. بهویژه وقتي خبر ميرسد قرار است همراه يك مداح براي افتتاح مسجدي مجلل حاضر شوند كه البته بعدتر تكذيب يا لغو ميشود. اميدواريم كسي از معتمدانشان به ايشان گفته باشد: بسياري هر روز كه براي خريد ميروند، هر روز كه براي آوردن فرزندشان از مدرسه در خيابان راه ميروند، امتحان خود را بهخوبي پس ميدهند. بسياري هر شب از خود ميپرسند پس كي قرار است زندگي كنندنه روزمرگي؟
به ايشان بگويد سؤال اكثر جوانان اين است كه چه شد كه انقلاب شد؟ راستي آيا ايشان ميدانند بيكاري فرزند، پيدانكردن دارو يعني چه؟ آخرينبار كه در خيابان رفتند چه زمانی بوده است يا حقوق يك ماه ايشان چقدر است؟ تا به حال اعلام كردهاند فرزندانشان چه شغلهايي دارند؟ يا شايد بتوانند به سؤالات دمدستيتر مثل ميزان اجاره منزل جواب دهند. شايد اندكي حس نزديكي بيشتري
پديد آيد.
شنيديد ايرانمال متعلق به پسر ايكس است؟ شنيديد فلان امام جمعه بيش از 20 شركت پرورش ماهي دارد و براي همين سد گلستان را دیر باز كردند و خانههاي مردم ويران شد؟ شنيديد براي اعضاي مجمع تشخيص مصلحت ويلاهايي در لواسان ساخته شده است؟
همه ما هر روز با حجم بسياري از اين شايعهها و خبرها روبهرو ميشويم. فرقي ندارد يك دورهمي دوستانه باشد يا فرصت غذاخوردن در اداره؛ بخشی از آن 80 درصدي كه از تلگرام فيلتر شده است و ماهوارهها و... به عنوان منبع اصلي دريافت خبر استفاده ميكنند، شكي در اين ندارند اين گزارهها، خبرهای واقعي هستند و نه شايعههای برساخته! از سوي ديگر، همه مايي كه در رسانه كار ميكنيم هر بار كه وارد يكي از شبكههاي اجتماعي كه عضو آن هستيم ميشويم، مورد پرسش قرار ميگيريم كه چقدر اين اخبار درست است؟
هرگونه زير سؤالبردن این گزارهها با مخالفت شنونده روبهرو ميشود و پرسشگر در نهايت ميگويد نه بابا! شما نميتوانيد راستش را بگوييد! شما محدوديت داريد! یا از خبر درست اطلاع نداريد!
در اينجور مواقع قرار نيست كه درس روزنامهنگاري منبع خبر و تأييد خبر را پس بدهيد؛ از نظر بسياري از مخاطبان و دوستان، همين كه خبري از سوي مسئولان تكذيب ميشود، يعني واقعيت دارد چون ضربالمثل (تا نباشد چيزكي مردم نگويند چيزها) براي اين موارد ساخته شده است.
در چنین زمینه اجتماعی دروغ يا شايعه هرچقدر بزرگتر باشد، باوركردنش آسانتر است. حتي سرانجام ماجراي آمدنيوز هم نتوانست تأثيري بر اين داشته باشد كه واقعا اخبار بايد با تحقيق منتشر شود نه براساس استنادات و اطلاعات يك فرد خاص!
با این مقدمه، آيا روحانيون، ائمه جمعه و امامان جماعت مساجد، درباره اين وضعيت و حجم شايعههاي پيرامونشان اطلاعي دارند؟
وقتی که تصاوير كشتار در مسجد نيوزيلند همزمان با وقوع جنایت در رسانههاي اجتماعي منتشر ميشود، يا حمله ملخها به مسجدالحرام با سرعت جزء پربازديدترين اخبار قرار میگیرد، طبیعی است که برخي مطالب درباره این افراد نیز به همان سرعت به آنان منتقل شود، اما گاهی اتفاقهایی میافتد که آدم احساس میکند برخی از روحانیون و امامان جمعه در جريان سرعت انتشار اخبار نيستند. در چنین زمینه اجتماعی نیازی نیست که شایعه همانطور که طرح شده است، تأیید شود؛ کافی است روحانی یا امام جمعهای با ماشین شاسی بلند و با محافظ وارد جایی شود تا مهر تأیید بر همه آنچه درباره او و احتمالا دیگر روحانيون گفته میشود، بزند. کافی است عکسی از فرزند یا نوهاش با زندگی بالاتر از سطح متوسط در ایران منتشر شود.
کافی است عکسی از فرزند و نوهاش در خارج از ایران منتشر شود. کافی است نام فرزندان و نوههایشان در فهرست هیئتمدیرهها و هیئت امنایهای شرکتها و مؤسسات باشد.
کافی است گردش مالی شرکتهایی که نامی یا ردی از وابستگان آنها را در خود دارد، اعلام شود. در میان روحانیون هم مثل بقیه مدیران و مقامات کسانی هستند که اگر هم خودشان دستی در فعالیت اقتصادی ندارند، ممکن است وابستگانشان دستی داشته باشند و برخی از آنان در پروندههای اقتصادی و مالی هم نام و نشانی داشته باشند. اگر رد و نام و نشانها برای افراد دیگر فقط تصویر خودشان را مخدوش میکند، درباره روحانیون به گونهای دیگر عمل میکند. خطا و خلاف و گاهی سخن نسجیده یک روحانی در زمینه اجتماعی به پای همه روحانیون نوشته میشود، چون آنان با هم یک کلیت
فرض میشوند.
آیا روحانیون از چنین زمینه اجتماعی آگاهی دارند؟ اگر ميدانند چه اقدامي ميكنند؟ پاسخ آنها به اين سؤال كه آيا اصلا شبيه ما زندگي ميكنند، چيست؟ آيا با افراد عادي، با همان تعدادي كه براي نماز پشت سرشان ميايستند، صحبت ميكنند؟ آيا قرار است همين روند انتشار شايعات و عدم پاسخگويي ادامه داشته باشد؟ يكي از سؤالهاي رايج در اكثر دورهميها اين است كه چه تعداد روحاني ميشناسي كه جنوب شهر زندگي كنند؟ اصلا روحاني -شبيه روحاني طلا و مس- را ميشناسي؟ روحاني كه پولدار نباشد و مثل مردم عادي زندگي كند؟ مثلا چندي پيش خبرداده شد آيتالله سبحاني تنها خانهاي كه داشته فروخته و بخش زيادي از آن را براي سيلزدگان اهدا كرده است. چند نفر اين خبر را شنيدند؟ اما در چنین زمینه اجتماعی وقتي امام جمعهاي ميگويد: «چرا نگرانید که تحریم باشد و تشدید شود؛ به جهنم که تشدید شود. مگر شما خدا ندارید. مگر خداوند کم داده است. مگر قرآن نمیخوانید؟»
و ادامه میدهد: «هرکس در این درگه مقربتر است جام بلا بیشترش میدهد. خداوند امتحان میکند. سردار سلیمانی میگفت هر وقت فشارها بیشتر میشود امید ما برای زایش بیشتر میشود. مثل درد زایمان است، به ناله درمیآورد، اما امید زایش هست. خداوند با فشارهای بینالمللی میخواهد امتحانتان کند». بسياري واكنش نشان ميدهند. بهویژه وقتي خبر ميرسد قرار است همراه يك مداح براي افتتاح مسجدي مجلل حاضر شوند كه البته بعدتر تكذيب يا لغو ميشود. اميدواريم كسي از معتمدانشان به ايشان گفته باشد: بسياري هر روز كه براي خريد ميروند، هر روز كه براي آوردن فرزندشان از مدرسه در خيابان راه ميروند، امتحان خود را بهخوبي پس ميدهند. بسياري هر شب از خود ميپرسند پس كي قرار است زندگي كنندنه روزمرگي؟
به ايشان بگويد سؤال اكثر جوانان اين است كه چه شد كه انقلاب شد؟ راستي آيا ايشان ميدانند بيكاري فرزند، پيدانكردن دارو يعني چه؟ آخرينبار كه در خيابان رفتند چه زمانی بوده است يا حقوق يك ماه ايشان چقدر است؟ تا به حال اعلام كردهاند فرزندانشان چه شغلهايي دارند؟ يا شايد بتوانند به سؤالات دمدستيتر مثل ميزان اجاره منزل جواب دهند. شايد اندكي حس نزديكي بيشتري
پديد آيد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.