|

از رنگ و موسيقي

پارسا رياحي : «افق بيكران» با عنوان فرعي يادنگار حشمت سنجري عنوان كتابي است كه به كوشش مرسده بايگان (سنجري) در نشر خط و طرح منتشر شده است. حشمت سنجري موسيقي‌دان، نوازنده، آهنگ‌ساز و بنيان‌گذار اركستر سمفونيك تهران بود كه در سال 1373 از دنيا رفت. پدر حشمت سنجري، حسين سنجري، تارنوازي حرفه‌اي و از شاگردان درويش‌خان بود و از جواني به همراه كلنل علينقي وزيري، روح‌الله خالقي و حسين تهراني در مجامع فرهنگي تهران موسيقي را به صورت گروهي مي‌نواختند. حشمت سنجري از كودكي و زير نظر پدرش با موسيقي ايراني آشنا شد و البته در سال‌هاي كودكي بيش از آنكه نوازنده باشد خواننده بود. او پس از آنكه ديپلم ادبي دارالفنون را دريافت كرد، نوازندگي تار را از پدرش آموخت و البته كمي بعد به سمت ويلن كشيده شد. او از ابوالحسن صبا به آموختن ويلن پرداخت و خيلي زود به آموزش نوازندگي نيز روي آورد. در همين زمان بود كه كم‌كم دامنه علاقه سنجري از موسيقي ايراني فراتر رفت و با موسيقي كلاسيك غربي آشنا شد و از اينجا بود كه فصل تازه‌اي در كارنامه سنجري آغاز شد. «افق بيكران» با ديباچه‌اي از مرسده بايگان آغاز مي‌شود و سپس مروري بر زندگي سنجري شده است. بعد از آن بخشي با عنوان «يادها و خاطره‌ها» كه نوشته‌هاي ديگران درباره سنجري است، آمده است. «گفت‌وگوها» و «از نگاه مطبوعات» بخش‌هاي ديگر كتاب هستند و در پايان نيز سال‌شمار سنجري منتشر شده است. در بخش «يادها و خاطره‌ها» متني از سيمين دانشور منتشر شده كه در بخشي از آن مي‌خوانيم: «كبوترهاي نامه‌رسان به آن‌جا كه شما هستيد پرواز نمي‌كنند و اين نامه را براي دل خودم مي‌نويسم كه از نبود شما سوخته. آيا دل سوخته سبز خواهد شد؟ زندگي شايد يك صحرا باشد و دوستي تنها واحه آن است. واحه‌اي كه شما آقاي حشمت سنجري براي جلال و من بوديد. بارها به دل تاريك‌شده‌ام روشنايي بخشيده‌ايد. باور كنيد گاه به دوستي امتياز بيشتري مي‌دهم تا به عشق. گاه مي‌شود عشق را زير سوال برد، عشق غالبا كوركورانه است. عشق آسيب‌پذيرتر از دوستي است و با شيمي سروكار دارد و احتمالا پس از وصال كمرنگ و بيرنگ مي‌شود، اما دوستي ما واحه‌اي ماناست و زمان آن را پررنگ‌تر و پررنگ‌تر مي‌كند تا مرا وادارد در سوگ شما به شما نامه بنويسم. اما چرا بايد حشمت سنجري را شما خطاب كرد؟ نمي‌دانم، شايد حشمت كه نام شما بود و صفت‌تان هم بود يك حد و فاصله را ميان شما و من نقطه‌گذاري مي‌كرد و من اين نقطه‌ها را اقتدار نام مي‌گذارم و شما اين اقتدار را توام با نرمي و مدارا تا به نقطه ختام نزديك بشويد داشتيد. چه در برابر شاگردهاي بي‌شماري كه تربيت كرديد و چه بر روي صحنه، هنگام رهبري اركستر...».
«عشق در عرش» روايتي داستاني است از زندگي خاندان طراح و قاليباف شهر اصفهان، حكمت‌نژاد كه به مجنوني‌ها مشهورند. سيف روايتش در اين كتاب را از زندگي احمدبيگ در دوران صفويه آغاز كرده و تا آخرين بازمانده اين خاندان پيش آمده است. در ابتداي اين كتاب مي‌خوانيم‌: «احمدبيگ طراح و قاليباف را شايستگي ذوق و خلاقيت كشانده است به دستگاه حكومتي اصفهان و نشانده است بر منصب مشاور هنري شاهزاده‌اي غريبه با هنر و بسا، رواتر، خصم هنر و هنرمندان ديار اصفهان! آن‌‌هم در آشفته روزگاري كه هنر بي‌حرمت شده است و اهل قبيله هنرمندان ساكن ميعادگاه هنر شرق-اصفهان- ايام به بي‌قراري مي‌گذرانند و ذوق از كف داده، دل سپرده‌اند به دلواپسي و اميد وانهاده‌اند به انتظار گشايش! حيرتا كه اصفهان آسيب‌ديده و زخم بر تن نشسته از دست‌اندازي‌هاي نابخردانه شاهزاده حاكم، چنان است به زيبايي و شكوه، كه هنوز هم نام پرآوازه است به عالم و كم نيستند سياحان و جهانگرداني كه از سرزمين‌هاي دور و نزديك ره و راه مي‌پيمايند به شوق تماشاي شرقي‌ترين چشم شرق در عرصه هنر! دريغ كه شاهزاده حاكم را جنون فطري به بيم و هراس، واداشته است عظمت هنر حكومتي‌اش را و به خيال خام خويش گمان بر اين استوار كرده است، كه باري مگر با تخريب يادگاران فاخر معماري عصر صفوي و ازميان‌بردن نشانه‌هاي مجد و اعتلاي هنر دوران پايتختي صفويان، خويشتن را مصون دارد از ترفندهاي رقيبان به‌كمين‌نشسته در خلع او...». هادي سيف از پژوهشگران و نويسندگاني است كه به هنرهاي مردمي ايران مي‌پردازد و در اين كتاب نيز به هنري پرداخته كه در چند نسل از خاندان حكمت‌نژاد رواج
داشته است.
حسن حكمت‌نژاد آخرين فرد اين خاندان است كه در سال 1309 در اصفهان متولد شد و در طول عمرش ميراث پدري‌اش را گسترش داد. هنري كه توسط اين خاندان در قاليبافي رواج يافت ويژگي‌هايي دارد كه آن را متمايز مي‌كند و امروز قالي‌هاي طراحي و بافته‌شده مجنوني‌ها ميراثي در هنر قالیبافی ايراني به شمار مي‌رود.

پارسا رياحي : «افق بيكران» با عنوان فرعي يادنگار حشمت سنجري عنوان كتابي است كه به كوشش مرسده بايگان (سنجري) در نشر خط و طرح منتشر شده است. حشمت سنجري موسيقي‌دان، نوازنده، آهنگ‌ساز و بنيان‌گذار اركستر سمفونيك تهران بود كه در سال 1373 از دنيا رفت. پدر حشمت سنجري، حسين سنجري، تارنوازي حرفه‌اي و از شاگردان درويش‌خان بود و از جواني به همراه كلنل علينقي وزيري، روح‌الله خالقي و حسين تهراني در مجامع فرهنگي تهران موسيقي را به صورت گروهي مي‌نواختند. حشمت سنجري از كودكي و زير نظر پدرش با موسيقي ايراني آشنا شد و البته در سال‌هاي كودكي بيش از آنكه نوازنده باشد خواننده بود. او پس از آنكه ديپلم ادبي دارالفنون را دريافت كرد، نوازندگي تار را از پدرش آموخت و البته كمي بعد به سمت ويلن كشيده شد. او از ابوالحسن صبا به آموختن ويلن پرداخت و خيلي زود به آموزش نوازندگي نيز روي آورد. در همين زمان بود كه كم‌كم دامنه علاقه سنجري از موسيقي ايراني فراتر رفت و با موسيقي كلاسيك غربي آشنا شد و از اينجا بود كه فصل تازه‌اي در كارنامه سنجري آغاز شد. «افق بيكران» با ديباچه‌اي از مرسده بايگان آغاز مي‌شود و سپس مروري بر زندگي سنجري شده است. بعد از آن بخشي با عنوان «يادها و خاطره‌ها» كه نوشته‌هاي ديگران درباره سنجري است، آمده است. «گفت‌وگوها» و «از نگاه مطبوعات» بخش‌هاي ديگر كتاب هستند و در پايان نيز سال‌شمار سنجري منتشر شده است. در بخش «يادها و خاطره‌ها» متني از سيمين دانشور منتشر شده كه در بخشي از آن مي‌خوانيم: «كبوترهاي نامه‌رسان به آن‌جا كه شما هستيد پرواز نمي‌كنند و اين نامه را براي دل خودم مي‌نويسم كه از نبود شما سوخته. آيا دل سوخته سبز خواهد شد؟ زندگي شايد يك صحرا باشد و دوستي تنها واحه آن است. واحه‌اي كه شما آقاي حشمت سنجري براي جلال و من بوديد. بارها به دل تاريك‌شده‌ام روشنايي بخشيده‌ايد. باور كنيد گاه به دوستي امتياز بيشتري مي‌دهم تا به عشق. گاه مي‌شود عشق را زير سوال برد، عشق غالبا كوركورانه است. عشق آسيب‌پذيرتر از دوستي است و با شيمي سروكار دارد و احتمالا پس از وصال كمرنگ و بيرنگ مي‌شود، اما دوستي ما واحه‌اي ماناست و زمان آن را پررنگ‌تر و پررنگ‌تر مي‌كند تا مرا وادارد در سوگ شما به شما نامه بنويسم. اما چرا بايد حشمت سنجري را شما خطاب كرد؟ نمي‌دانم، شايد حشمت كه نام شما بود و صفت‌تان هم بود يك حد و فاصله را ميان شما و من نقطه‌گذاري مي‌كرد و من اين نقطه‌ها را اقتدار نام مي‌گذارم و شما اين اقتدار را توام با نرمي و مدارا تا به نقطه ختام نزديك بشويد داشتيد. چه در برابر شاگردهاي بي‌شماري كه تربيت كرديد و چه بر روي صحنه، هنگام رهبري اركستر...».
«عشق در عرش» روايتي داستاني است از زندگي خاندان طراح و قاليباف شهر اصفهان، حكمت‌نژاد كه به مجنوني‌ها مشهورند. سيف روايتش در اين كتاب را از زندگي احمدبيگ در دوران صفويه آغاز كرده و تا آخرين بازمانده اين خاندان پيش آمده است. در ابتداي اين كتاب مي‌خوانيم‌: «احمدبيگ طراح و قاليباف را شايستگي ذوق و خلاقيت كشانده است به دستگاه حكومتي اصفهان و نشانده است بر منصب مشاور هنري شاهزاده‌اي غريبه با هنر و بسا، رواتر، خصم هنر و هنرمندان ديار اصفهان! آن‌‌هم در آشفته روزگاري كه هنر بي‌حرمت شده است و اهل قبيله هنرمندان ساكن ميعادگاه هنر شرق-اصفهان- ايام به بي‌قراري مي‌گذرانند و ذوق از كف داده، دل سپرده‌اند به دلواپسي و اميد وانهاده‌اند به انتظار گشايش! حيرتا كه اصفهان آسيب‌ديده و زخم بر تن نشسته از دست‌اندازي‌هاي نابخردانه شاهزاده حاكم، چنان است به زيبايي و شكوه، كه هنوز هم نام پرآوازه است به عالم و كم نيستند سياحان و جهانگرداني كه از سرزمين‌هاي دور و نزديك ره و راه مي‌پيمايند به شوق تماشاي شرقي‌ترين چشم شرق در عرصه هنر! دريغ كه شاهزاده حاكم را جنون فطري به بيم و هراس، واداشته است عظمت هنر حكومتي‌اش را و به خيال خام خويش گمان بر اين استوار كرده است، كه باري مگر با تخريب يادگاران فاخر معماري عصر صفوي و ازميان‌بردن نشانه‌هاي مجد و اعتلاي هنر دوران پايتختي صفويان، خويشتن را مصون دارد از ترفندهاي رقيبان به‌كمين‌نشسته در خلع او...». هادي سيف از پژوهشگران و نويسندگاني است كه به هنرهاي مردمي ايران مي‌پردازد و در اين كتاب نيز به هنري پرداخته كه در چند نسل از خاندان حكمت‌نژاد رواج
داشته است.
حسن حكمت‌نژاد آخرين فرد اين خاندان است كه در سال 1309 در اصفهان متولد شد و در طول عمرش ميراث پدري‌اش را گسترش داد. هنري كه توسط اين خاندان در قاليبافي رواج يافت ويژگي‌هايي دارد كه آن را متمايز مي‌كند و امروز قالي‌هاي طراحي و بافته‌شده مجنوني‌ها ميراثي در هنر قالیبافی ايراني به شمار مي‌رود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.