بزرگداشت 4هنرمند در شب پاياني تئاتر فجر
تيموريان، بابك، توكلي و اميرياراحمدي
رضا آشفته: در پايان جشنواره سيوهفتم بينالمللي تئاتر فجر از چهار هنرمند تجليل ميشود و دراينباره بايد گفت كه رويا تيموريان، رضا بابك، هوشنگ توكلي و محمد اميرياراحمدي از بزرگان عرصه تئاتر هستند كه پيروزيهايشان را به عرصه تلويزيون، سينما و حتي راديو هم كشاندهاند.
رويا تيموريان
رويا تيموريان شايد با بازي در نمايش «بينوايان» کار بهروز غريبپور در سال 75 درخشيد، اما او چندسال پيشتر از اينها در نمايشهاي مختلف کار کرده بود. بههرروي فانتين يا مادر کوزت را به درستي و با دردمندي بازي کرده بود. او پس از آن به بسياري از کارهاي تئاتر دعوت شد و در هر يک از آنها نيز همين روال خلاقه را در پيش گرفت و همواره بازيگر قدرتمند تئاتري به شمار ميآمد... او از شاگردان رکنالدين خسروي است که در دهههاي 60 و 70 با اين استاد تئاتري، به ازاي هر کار چندين ماه تمرين کرده و فوتوفن بازيگري خلاق را فراگرفته بود... . او در اين سالها براي کارگردانهاي زيادي بازي کرده و در کارنامهاش از سال 58 نمايشهاي بسياري ثبت شده است. منيژه محامدي، ابوالقاسم معارفي، بهزاد فراهاني، سياوش تهمورث، نصرالله قادري، امير دژاکام، عليرضا کوشکجلالي و مرتضي ميرمنتظمي از جمله کارگردانهايي هستند که تيموريان برايشان بازي کرده است. او همچنين در چند کار با مسعود رايگان، همسرش، بهعنوان بازيگر همکاري کرده که اين هم خود بحث ديگري است که در اين گفتوگو به آن پرداخته ميشود. تا اينکه امسال در «خانه برناردا آلبا» کار علي رفيعي در نقش
برناردا آلبا بازي کرد که يکي از بهترين و شايد هم قدرتمندترين آنها را ارائه کرد. بديهي است که هر هنرمندي در ميان آثارش فرازونشيب مييابد و برناردا آلباي تيموريان با خلاقيت و دشواري نقش همراه است که او به درستي بر اين نقش مسلط ميشود و ما را در روال کار متأثر ميكند. او پيش از اين هم در «عروسي خون» کار رفيعي و خانه برناردا آلبا، کار روبرتو چولي آلماني هم بازي کرده بود، بنابراين از قبل با فضاي متون فدريکو گارسيا لورکا آشنا شده بود و حالا برايند اين بازيها در نقش مستبدانه برناردا آلبا نمود يافته است. رويا تيموريان در سريال «رعنا» کار داوود ميرباقري و «شب دهم» حسن فتحي و چندين فيلم سينمايي خوش درخشيده است، اما در اين فرصت به بررسي نمايشهايش پرداختهايم که حالوهواي اين صعود را بازيابيم که خود انگيزهاي شده است که در جشنواره سيوهفتم تئاتر فجر تجليل شود.
رضا بابك
رضا بابك تحصيلكرده تئاتر و فارغالتحصيل در سال 53 است و در تئاتر كودك و نوجوان سالها در مقام مربي و كارگردان نمايشهايي را به صحنه آورده و يكي از تأثيرگذاران اين عرصه بوده است. شايد بتوان اجراي او از «شازدهكوچولو»ي اگزوپري را يكي از بهترين نمايشهاي حوزه نوجوان نام نهاد. همچنين در تئاتر نيز وي حضور چشمگيري داشته و شايد بازي در نمايش «آخر بازي» كار محمود استادمحمد در سال 77 يكي از بهيادماندنيترين نقشآفرينيهايش باشد كه در كنار اكبر زنجانپور توانستند مسئله مهاجرت هنرمندان ايراني به خارج از كشور و حس نوستالژيك و تراژدي ناتواني آفرينشگري را به نمايش بگذارند و بسيار هم موفق بودند. مرضيه برومند در دهه 60 تصميم ميگيرد سريالي درباره روابط مردم در يکي از محلههاي تهران بسازد. نام اين سريال «آرايشگاه زيبا» است و بازيگر اصلياش رضا بابک. «آرايشگاه زيبا» يکي از پربينندهترين و محبوبترين سريالهايي است که در سالهاي پس از انقلاب ساخته شده. رضا بابک در اين مجموعه در کنار جمعي از بهترين بازيگران مطرح سينما و تئاتر و تلويزيون نقشآفريني فوقالعادهاي داشت. او با اين سريال به چهره محبوب خانوادهها تبديل شد و از
آن بهبعد در هر فيلم يا سريالي که بازي ميکرد، جزء چهرههاي مورد توجه مردم بود. بههرتقدير او بازيگر نامداري است و ميتواند ما را هنوز هم از خلاقيتهايش بهرهمند کند؛ چنانچه امسال در جشنواره فيلم فجر نيز با بازي در دو اثر سينمايي توانست ما را مجذوب بازياش كند.
هوشنگ توكلي
شايد آشنايي ما با هوشنگ توکلي در دهه 60 و دوران نوجواني با تماشاي سريال مدرس باشد که او کارگردان و نويسندهاش بود و در آن شادروان خسرو شکيبايي بازي بهيادماندني در نقش مدرس را ارائه کرد و در آن سخنرانيها و تکگوييهاي بلندبالاي مدرس، نمونه درخشاني شد براي يک بازيگر که همواره در ياد مردمانش باقي بماند. البته اين خود ديباچهاي ميشود براي سريال هوشنگ توکلي که درواقع کارگرداني و هدايت بازيگران را عهدهدار بوده است. بازي در سريال زير تيغ، کار محمدرضا هنرمند، از او چهرهای قرص و محکم براي بازي بهيادماندني ساخت؛ اما اينها آن چيزي نيست که هوشنگ توکلي را هنرمند کرده است، بلکه او در تئاتر ريشه دارد و بسيار درستوحسابي هم در گروه شهرو خردمند با فضاي تئاتر آشنا شده و همين خود مسير بهتر رشدکردن را در اختيارش گذاشته است. حالا در اين مسير، ديگران و کارهايي نیز هست که بهتر را برايش ممکن کردهاند. به هر روي، هوشنگ توکلي کمتر در مطبوعات حضور داشته و اين گفتوگو مرور مفصلی است از مردي که هم در تئاتر و تلويزيون نوشته و کارگرداني کرده و هم بازيگري است که هر بار بر صحنه بوده، بهدرستي خود را نمايان کرده است. شايد باورتان
نشود که او در زمينه مستندسازي نیز فعال بوده و حتي در دوران جنگ، پايش به جبههها نیز باز شده است. او علاوه بر اينها، در سالهاي آغازين انقلاب در مقام يک مدير فرهنگي و مشاور هنري در آموزشوپرورش و همچنين وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مشغول بوده است. هوشنگ توکلي (زاده ۱۳۲۷ - تهران) همسر فريده سپاهمنصور، بازيگر، بازي در تئاتر را از سال ۱۳۴۶ و همچنين حضور در مقابل دوربين را از سال ۱۳۵۵ با فيلم کوتاه زندهبهگور کاري از سيامک بيات تجربه کرد. بازي در سينما را از سال ۱۳۶۴ با «خانه ابري» به کارگرداني اکبر خواجويي آغاز کرد.
محمد اميرياراحمدي
از همان سال 77 که شکارگاه روباه به كارگرداني نادر برهانيمرند اجرا شد و متنش سر زبانها افتاد که قابليتهاي نمايشي خاصي دارد، دورادور محمد اميرياراحمدي برايم مهم و جالب شد و همين روال ادامه يافت تا اينکه در سال 90 برگزاري جشنواره يزد فرصتي شد يک هفته در کنار هم باشيم و شخصيت مهربان و بيادعايش بر من روشن شود و اينکه چگونه متنهایی را مينويسد که در آنها اشراف و خانوادههاي ثروتمند مدنظرش قرار گرفتهاند. بههرحال او خانزاده است و خودش تجربه فروپاشي چنين خانوادههايي را از نزديک لمس کرده و اين نوشتهها بخشي از خاطرات و تجربه زيسته او هستند که بهدرستي و دقيق هم درباره اين اشراف و کلفت و نوکرهايشان قلمفرسايي ميکند. او در سال 80 نمايش «وقت خواب ماهي» را نوشت و اجرا کرد که نخستين و شايد هم آخرين کارگردانياش تاکنون باشد. او در ادامه دغدغه اجرائياش را در مقام دراماتورژ بارها در کنار کارگردانهايي مانند نادر برهانيمرند، آرش عباسي و محمد حاتمي تکرار کرده است؛ اما در اين سالها در کنار شهاب حسينپور که دارد به زيبايي و درستي روی متنهايش کار ميکند، بهعنوان دراماتورژ همکارياش را دوجانبه کرده و تاکنون
نمايشنامههاي بيوههاي غمگين سالار جنگ و طپانچه خانم را بارها با حسينپور به صحنه آورده است. اميرياراحمدي از سال 84 همواره در هيئتمديره کانون نمايشنامهنويس تئاتر بوده و در اين مدت، رياست اين انجمن را نیز بر عهده داشته است؛ اما هنوز تلاشهايشان براي سروسامانيافتن نمايشنامهنويسان براي اينکه کارشان جدي گرفته شود و مقرريهايي براي حرفه تلقيشدن نمايشنامهنويسي ممکن شود، سرانجامي نيافته است و شايد هنوز هم دارند تلاششان را ميکنند. ناگفته نماند که او سالها در مقام نمايشنامهنويس و سردبير تا لحظه بازنشستگي در راديو فعال بوده است.
رضا آشفته: در پايان جشنواره سيوهفتم بينالمللي تئاتر فجر از چهار هنرمند تجليل ميشود و دراينباره بايد گفت كه رويا تيموريان، رضا بابك، هوشنگ توكلي و محمد اميرياراحمدي از بزرگان عرصه تئاتر هستند كه پيروزيهايشان را به عرصه تلويزيون، سينما و حتي راديو هم كشاندهاند.
رويا تيموريان
رويا تيموريان شايد با بازي در نمايش «بينوايان» کار بهروز غريبپور در سال 75 درخشيد، اما او چندسال پيشتر از اينها در نمايشهاي مختلف کار کرده بود. بههرروي فانتين يا مادر کوزت را به درستي و با دردمندي بازي کرده بود. او پس از آن به بسياري از کارهاي تئاتر دعوت شد و در هر يک از آنها نيز همين روال خلاقه را در پيش گرفت و همواره بازيگر قدرتمند تئاتري به شمار ميآمد... او از شاگردان رکنالدين خسروي است که در دهههاي 60 و 70 با اين استاد تئاتري، به ازاي هر کار چندين ماه تمرين کرده و فوتوفن بازيگري خلاق را فراگرفته بود... . او در اين سالها براي کارگردانهاي زيادي بازي کرده و در کارنامهاش از سال 58 نمايشهاي بسياري ثبت شده است. منيژه محامدي، ابوالقاسم معارفي، بهزاد فراهاني، سياوش تهمورث، نصرالله قادري، امير دژاکام، عليرضا کوشکجلالي و مرتضي ميرمنتظمي از جمله کارگردانهايي هستند که تيموريان برايشان بازي کرده است. او همچنين در چند کار با مسعود رايگان، همسرش، بهعنوان بازيگر همکاري کرده که اين هم خود بحث ديگري است که در اين گفتوگو به آن پرداخته ميشود. تا اينکه امسال در «خانه برناردا آلبا» کار علي رفيعي در نقش
برناردا آلبا بازي کرد که يکي از بهترين و شايد هم قدرتمندترين آنها را ارائه کرد. بديهي است که هر هنرمندي در ميان آثارش فرازونشيب مييابد و برناردا آلباي تيموريان با خلاقيت و دشواري نقش همراه است که او به درستي بر اين نقش مسلط ميشود و ما را در روال کار متأثر ميكند. او پيش از اين هم در «عروسي خون» کار رفيعي و خانه برناردا آلبا، کار روبرتو چولي آلماني هم بازي کرده بود، بنابراين از قبل با فضاي متون فدريکو گارسيا لورکا آشنا شده بود و حالا برايند اين بازيها در نقش مستبدانه برناردا آلبا نمود يافته است. رويا تيموريان در سريال «رعنا» کار داوود ميرباقري و «شب دهم» حسن فتحي و چندين فيلم سينمايي خوش درخشيده است، اما در اين فرصت به بررسي نمايشهايش پرداختهايم که حالوهواي اين صعود را بازيابيم که خود انگيزهاي شده است که در جشنواره سيوهفتم تئاتر فجر تجليل شود.
رضا بابك
رضا بابك تحصيلكرده تئاتر و فارغالتحصيل در سال 53 است و در تئاتر كودك و نوجوان سالها در مقام مربي و كارگردان نمايشهايي را به صحنه آورده و يكي از تأثيرگذاران اين عرصه بوده است. شايد بتوان اجراي او از «شازدهكوچولو»ي اگزوپري را يكي از بهترين نمايشهاي حوزه نوجوان نام نهاد. همچنين در تئاتر نيز وي حضور چشمگيري داشته و شايد بازي در نمايش «آخر بازي» كار محمود استادمحمد در سال 77 يكي از بهيادماندنيترين نقشآفرينيهايش باشد كه در كنار اكبر زنجانپور توانستند مسئله مهاجرت هنرمندان ايراني به خارج از كشور و حس نوستالژيك و تراژدي ناتواني آفرينشگري را به نمايش بگذارند و بسيار هم موفق بودند. مرضيه برومند در دهه 60 تصميم ميگيرد سريالي درباره روابط مردم در يکي از محلههاي تهران بسازد. نام اين سريال «آرايشگاه زيبا» است و بازيگر اصلياش رضا بابک. «آرايشگاه زيبا» يکي از پربينندهترين و محبوبترين سريالهايي است که در سالهاي پس از انقلاب ساخته شده. رضا بابک در اين مجموعه در کنار جمعي از بهترين بازيگران مطرح سينما و تئاتر و تلويزيون نقشآفريني فوقالعادهاي داشت. او با اين سريال به چهره محبوب خانوادهها تبديل شد و از
آن بهبعد در هر فيلم يا سريالي که بازي ميکرد، جزء چهرههاي مورد توجه مردم بود. بههرتقدير او بازيگر نامداري است و ميتواند ما را هنوز هم از خلاقيتهايش بهرهمند کند؛ چنانچه امسال در جشنواره فيلم فجر نيز با بازي در دو اثر سينمايي توانست ما را مجذوب بازياش كند.
هوشنگ توكلي
شايد آشنايي ما با هوشنگ توکلي در دهه 60 و دوران نوجواني با تماشاي سريال مدرس باشد که او کارگردان و نويسندهاش بود و در آن شادروان خسرو شکيبايي بازي بهيادماندني در نقش مدرس را ارائه کرد و در آن سخنرانيها و تکگوييهاي بلندبالاي مدرس، نمونه درخشاني شد براي يک بازيگر که همواره در ياد مردمانش باقي بماند. البته اين خود ديباچهاي ميشود براي سريال هوشنگ توکلي که درواقع کارگرداني و هدايت بازيگران را عهدهدار بوده است. بازي در سريال زير تيغ، کار محمدرضا هنرمند، از او چهرهای قرص و محکم براي بازي بهيادماندني ساخت؛ اما اينها آن چيزي نيست که هوشنگ توکلي را هنرمند کرده است، بلکه او در تئاتر ريشه دارد و بسيار درستوحسابي هم در گروه شهرو خردمند با فضاي تئاتر آشنا شده و همين خود مسير بهتر رشدکردن را در اختيارش گذاشته است. حالا در اين مسير، ديگران و کارهايي نیز هست که بهتر را برايش ممکن کردهاند. به هر روي، هوشنگ توکلي کمتر در مطبوعات حضور داشته و اين گفتوگو مرور مفصلی است از مردي که هم در تئاتر و تلويزيون نوشته و کارگرداني کرده و هم بازيگري است که هر بار بر صحنه بوده، بهدرستي خود را نمايان کرده است. شايد باورتان
نشود که او در زمينه مستندسازي نیز فعال بوده و حتي در دوران جنگ، پايش به جبههها نیز باز شده است. او علاوه بر اينها، در سالهاي آغازين انقلاب در مقام يک مدير فرهنگي و مشاور هنري در آموزشوپرورش و همچنين وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مشغول بوده است. هوشنگ توکلي (زاده ۱۳۲۷ - تهران) همسر فريده سپاهمنصور، بازيگر، بازي در تئاتر را از سال ۱۳۴۶ و همچنين حضور در مقابل دوربين را از سال ۱۳۵۵ با فيلم کوتاه زندهبهگور کاري از سيامک بيات تجربه کرد. بازي در سينما را از سال ۱۳۶۴ با «خانه ابري» به کارگرداني اکبر خواجويي آغاز کرد.
محمد اميرياراحمدي
از همان سال 77 که شکارگاه روباه به كارگرداني نادر برهانيمرند اجرا شد و متنش سر زبانها افتاد که قابليتهاي نمايشي خاصي دارد، دورادور محمد اميرياراحمدي برايم مهم و جالب شد و همين روال ادامه يافت تا اينکه در سال 90 برگزاري جشنواره يزد فرصتي شد يک هفته در کنار هم باشيم و شخصيت مهربان و بيادعايش بر من روشن شود و اينکه چگونه متنهایی را مينويسد که در آنها اشراف و خانوادههاي ثروتمند مدنظرش قرار گرفتهاند. بههرحال او خانزاده است و خودش تجربه فروپاشي چنين خانوادههايي را از نزديک لمس کرده و اين نوشتهها بخشي از خاطرات و تجربه زيسته او هستند که بهدرستي و دقيق هم درباره اين اشراف و کلفت و نوکرهايشان قلمفرسايي ميکند. او در سال 80 نمايش «وقت خواب ماهي» را نوشت و اجرا کرد که نخستين و شايد هم آخرين کارگردانياش تاکنون باشد. او در ادامه دغدغه اجرائياش را در مقام دراماتورژ بارها در کنار کارگردانهايي مانند نادر برهانيمرند، آرش عباسي و محمد حاتمي تکرار کرده است؛ اما در اين سالها در کنار شهاب حسينپور که دارد به زيبايي و درستي روی متنهايش کار ميکند، بهعنوان دراماتورژ همکارياش را دوجانبه کرده و تاکنون
نمايشنامههاي بيوههاي غمگين سالار جنگ و طپانچه خانم را بارها با حسينپور به صحنه آورده است. اميرياراحمدي از سال 84 همواره در هيئتمديره کانون نمايشنامهنويس تئاتر بوده و در اين مدت، رياست اين انجمن را نیز بر عهده داشته است؛ اما هنوز تلاشهايشان براي سروسامانيافتن نمايشنامهنويسان براي اينکه کارشان جدي گرفته شود و مقرريهايي براي حرفه تلقيشدن نمايشنامهنويسي ممکن شود، سرانجامي نيافته است و شايد هنوز هم دارند تلاششان را ميکنند. ناگفته نماند که او سالها در مقام نمايشنامهنويس و سردبير تا لحظه بازنشستگي در راديو فعال بوده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.