|

خاورميانه آرام

حسن هادي . کارشناس روابط بين‌الملل

آرامش پس از توفان در خاورميانه با پايان جنگ سوريه، جذابيت خاصي به اين منطقه داده است. از يک‌سو اين منطقه هميشه محبوب ابرقدرت شرق؛ يعني روسيه بوده است. به‌خصوص پس از استمرار و بقاي حکومت بشار اسد، اين پيروزي شيرين براي روس‌ها فرصت مناسب و منحصربه‌فردي را در عرصه‌هاي اقتصادي و سياسي فراهم کرده است تا با تسلط به مرزهاي شمالي در همسايگي متحدان آمريکا موازنه منفي را در اين منطقه به نفع خود تغيير دهد. از طرف ديگر اين آرامش وسوسه‌برانگيز فرصتي را براي نفوذ قدرت‌هاي ديگر فراهم کرده است. اين روزها رفت‌وآمدهاي زيادي در خاورميانه ديده مي‌شود. قدرت‌هاي مدعي و بانفوذ در حال يارگيري هستند. پمپئو سفر دوره‌اي خود را به کشورهاي عربي شروع کرده است. ناگفته پيداست اين سفر ناشي از ترس افزايش نفوذ ايران و روسيه در منطقه و جلوگيري از گسترش دامنه اين نفوذ است. رژيم اسرائيل در حال برقراري رابطه با کشورهاي عربي و نفوذ بيشتر در حاشيه خليج‌فارس است و حتي پا را فراتر از اين نيز گذاشته و با همسايه ديوار‌به‌ديوار ايران؛ يعني عراق در حال ايجاد ارتباط است که اين موضوع را نيز مي‌توان همسو با سفر پمپئو به منطقه و در راستاي ايران‌هراسي بررسي کرد. عراق و سوريه در کانون توجه سرمايه‌گذاران شرقي و غربي هستند. به نظر مي‌رسد درحال‌حاضر اهداف اقتصادي جاي موضوعات سياسي را گرفته است و توافقات اقتصادي محوريت همه اين رفت‌وآمدهاست. بايد از بازار به‌وجودآمده در منطقه نهايت بهره را برد. با توجه به تحريم‌هاي گسترده عليه کشورمان، اکنون عراق و سوريه بيش از پيش مورد توجه سرمايه‌گذاران سنتي خاورميانه قرار خواهند گرفت. در اين زدوبندها فعلا ردپايي از هند و چين ديده نمي‌شود. به نظر مي‌رسد آنها از موقعيت پيش‌آمده براي ايران بهره کافي و وافي را مي‌برند و قصد ندارند اين چنبره پرسود را به هيچ قيمتي از دست بدهند و با نيم‌نگاهي به سوريه و عراق تحولات اقتصادي اين دو کشور را رصد مي‌کنند. فعلا عراق براي شروع يک همکاري همه‌جانبه اقتصادي با ايران در سفر اخير ظريف روي خوش نشان داده. از طرف ديگر هيئتي نيز به فلسطين اشغالي اعزام کرده است. بايد ديد در عمل چه خواهد شد و اين سياست يکي به نعل يکي به ميخ تا چه حد براي اين کشور مصيبت‌زده کارساز خواهد بود. با خروج نيرو‌هاي آمريکايي از سوريه شرايط مناسبي براي روسيه در منطقه رقم خواهد خورد. کشورهاي حاشيه خليج‌فارس هم که گوش‌به‌فرمان آمريکا، آرام در حال اجراي فرامين ترامپ هستند. حتي بي‌طرف‌ترين کشورهاي عربي هم درحال‌حاضر نشان داده‌‌اند بي هيچ قيدوشرطي، اولويت اصلي اجراي سياست‌هاي آمريکاست. موضوع يمن هم خواه‌ناخواه به‌زودي حل‌وفصل خواهد شد و سرنوشت دولت آينده اين کشور در يک همه‌پرسي رقم خواهد خورد. در اين ميان بهترين راه براي ايران با توجه به شرايط و بحران‌هاي اقتصادي تحميل‌شده، انتخاب راه اعتدال و مدارا با همه کشورهاي منطقه و اصلاح رابطه و تغيير شيوه تاکتيکي برخورد با کشورهاي عربي حاشيه خليج‌فارس است. با اين روش سياست‌هايي که بر پايه آن سفر پمپئو برنامه‌ريزي شده است بسيار کم‌رنگ شده و ثبات اقتصادي و سياسي را براي ايران به ارمغان خواهد آورد. عربستان و امارات براي رسيدن به صلح يمن به ايران نياز دارند. انشقاق ايجادشده در کشورهاي عربي، موقعيت خوبي را براي ايران ايجاد کرده است تا اين روابط را به دوران طلايي خود؛ يعني زمان رياست‌جمهوري مرحوم آيت‌الله هاشمي بازگرداند و از سياست اعتدال‌گرايانه مرحوم هاشمي در استفاده از آرامش ايجادشده در خاورميانه بهره کافي ببرد.
آرامش پس از توفان در خاورميانه با پايان جنگ سوريه، جذابيت خاصي به اين منطقه داده است. از يک‌سو اين منطقه هميشه محبوب ابرقدرت شرق؛ يعني روسيه بوده است. به‌خصوص پس از استمرار و بقاي حکومت بشار اسد، اين پيروزي شيرين براي روس‌ها فرصت مناسب و منحصربه‌فردي را در عرصه‌هاي اقتصادي و سياسي فراهم کرده است تا با تسلط به مرزهاي شمالي در همسايگي متحدان آمريکا موازنه منفي را در اين منطقه به نفع خود تغيير دهد. از طرف ديگر اين آرامش وسوسه‌برانگيز فرصتي را براي نفوذ قدرت‌هاي ديگر فراهم کرده است. اين روزها رفت‌وآمدهاي زيادي در خاورميانه ديده مي‌شود. قدرت‌هاي مدعي و بانفوذ در حال يارگيري هستند. پمپئو سفر دوره‌اي خود را به کشورهاي عربي شروع کرده است. ناگفته پيداست اين سفر ناشي از ترس افزايش نفوذ ايران و روسيه در منطقه و جلوگيري از گسترش دامنه اين نفوذ است. رژيم اسرائيل در حال برقراري رابطه با کشورهاي عربي و نفوذ بيشتر در حاشيه خليج‌فارس است و حتي پا را فراتر از اين نيز گذاشته و با همسايه ديوار‌به‌ديوار ايران؛ يعني عراق در حال ايجاد ارتباط است که اين موضوع را نيز مي‌توان همسو با سفر پمپئو به منطقه و در راستاي ايران‌هراسي بررسي کرد. عراق و سوريه در کانون توجه سرمايه‌گذاران شرقي و غربي هستند. به نظر مي‌رسد درحال‌حاضر اهداف اقتصادي جاي موضوعات سياسي را گرفته است و توافقات اقتصادي محوريت همه اين رفت‌وآمدهاست. بايد از بازار به‌وجودآمده در منطقه نهايت بهره را برد. با توجه به تحريم‌هاي گسترده عليه کشورمان، اکنون عراق و سوريه بيش از پيش مورد توجه سرمايه‌گذاران سنتي خاورميانه قرار خواهند گرفت. در اين زدوبندها فعلا ردپايي از هند و چين ديده نمي‌شود. به نظر مي‌رسد آنها از موقعيت پيش‌آمده براي ايران بهره کافي و وافي را مي‌برند و قصد ندارند اين چنبره پرسود را به هيچ قيمتي از دست بدهند و با نيم‌نگاهي به سوريه و عراق تحولات اقتصادي اين دو کشور را رصد مي‌کنند. فعلا عراق براي شروع يک همکاري همه‌جانبه اقتصادي با ايران در سفر اخير ظريف روي خوش نشان داده. از طرف ديگر هيئتي نيز به فلسطين اشغالي اعزام کرده است. بايد ديد در عمل چه خواهد شد و اين سياست يکي به نعل يکي به ميخ تا چه حد براي اين کشور مصيبت‌زده کارساز خواهد بود. با خروج نيرو‌هاي آمريکايي از سوريه شرايط مناسبي براي روسيه در منطقه رقم خواهد خورد. کشورهاي حاشيه خليج‌فارس هم که گوش‌به‌فرمان آمريکا، آرام در حال اجراي فرامين ترامپ هستند. حتي بي‌طرف‌ترين کشورهاي عربي هم درحال‌حاضر نشان داده‌‌اند بي هيچ قيدوشرطي، اولويت اصلي اجراي سياست‌هاي آمريکاست. موضوع يمن هم خواه‌ناخواه به‌زودي حل‌وفصل خواهد شد و سرنوشت دولت آينده اين کشور در يک همه‌پرسي رقم خواهد خورد. در اين ميان بهترين راه براي ايران با توجه به شرايط و بحران‌هاي اقتصادي تحميل‌شده، انتخاب راه اعتدال و مدارا با همه کشورهاي منطقه و اصلاح رابطه و تغيير شيوه تاکتيکي برخورد با کشورهاي عربي حاشيه خليج‌فارس است. با اين روش سياست‌هايي که بر پايه آن سفر پمپئو برنامه‌ريزي شده است بسيار کم‌رنگ شده و ثبات اقتصادي و سياسي را براي ايران به ارمغان خواهد آورد. عربستان و امارات براي رسيدن به صلح يمن به ايران نياز دارند. انشقاق ايجادشده در کشورهاي عربي، موقعيت خوبي را براي ايران ايجاد کرده است تا اين روابط را به دوران طلايي خود؛ يعني زمان رياست‌جمهوري مرحوم آيت‌الله هاشمي بازگرداند و از سياست اعتدال‌گرايانه مرحوم هاشمي در استفاده از آرامش ايجادشده در خاورميانه بهره کافي ببرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.