یک سرگذشت
پارسا ریاحی: «پررنگترین خاطرهای که در ذهن دارم درواقع خاطره نیست، بلکه چیزی است که ابتدا تخیلش کردم و بعد آن را طوری به یاد آوردهام که گویی اتفاق افتاده است. این خاطره در پنجسالگی، درست پیش از آنکه وارد ششسالگی بشوم، از ماجرایی سرچشمه گرفت که پدر با چنان جزئیاتی برایمان تعریف میکرد که من، برادرانم و خواهرم هرکدام با قوه تخیل خویش از این ماجرا، یک روایت سینمایی مخصوص به خودمان را ساخته بودیم که در آن صدای شلیک گلوله و جیغ و فریاد به گوش میرسید.» این آغاز رمان «دختر تحصیلکرده» تارا وستور است که بهتازگی با ترجمه هوشمند دهقان در نشر نیلوفر منتشر شده است.
تارا وستور از نویسندگان امروز آمریکا است که در سال 1986 متولد شده است. زندگی او از همان آغاز و به دلیل عقاید خانوادهاش دشوار و درعینحال متفاوت بوده است. نخست آنکه تارا نه در بیمارستان بلکه در خانه به دنیا میآید. او تا نهسالگی شناسنامه نداشت و تا هفدهسالگی به کلاس درس نرفت. مادر تارا در خانه به او چیزهایی میآموخت اما بیشتر دوران کودکی او صرف کارهای بیهوده در خانه میشد. اینهمه به این خاطر بود که پدر و مادر او جزو مورمونهایی بودند که خود را آماده آخرالزمان میکردند.
عنوان فرعی «دختر تحصیلکرده»، یک سرگذشت است؛ اگرچه شخصیتهای رمان با نامهای مستعار در روایت داستان حضور دارند اما میتوان این رمان را نوعی اتوبیوگرافی دانست. تارا وستور در آغاز کتاب و در یادداشتی نوشته: «این سرگذشت، نه داستان مورمونیسم است و نه ماجرای هیچ کیش دیگری. در این کتاب، آدمهای جوروواجوری دیده میشوند، بعضی مذهبیاند و برخی غیرمذهبی؛ عدهای مهرباناند و تعدادی نامهربان. لذا نویسنده، هرگونه ارتباطی را، خواه مثبت و خواه منفی، میان این سرگذشت و مورمونیسم مردود میداند».
پدر و مادر تارا وستور نسبت به آموزش دولتی، بیمارستان و خدمات درمانی، پلیس فدرال و حکومت آمریکا بدگمان بودند و به این خاطر تارا امکان استفاده از امکانات عمومی را نداشت. بااینحال او از جهان بسته و کوچک خانوادگیاش بیرون میزند و راهی دیگر در پیش میگیرد و طبق توضیحات خود کتاب، او «در کنار کوه باک، و در دنیای کوچکی بالنده میگردد که عقاید بیمارگونه پدر، سخت بر آن سایه افکنده. رفتهرفته اما ذهن وقاد تارا دست به خودکاوی میزند، عطش دانستن در او بیدار میشود، خانه و خانواده را به هوای تحصیل ترک میگوید. در نهایت، تارا سر از جایی درمیآورد که به خواب هم نمیدیده».
«دختر تحصیلکرده» روایت این سرگذشت پرفرازونشیب و پیچیده است و تارا وستور بعد از انتشار این کتاب خیلی زود به شهرت رسید و رمانش مورد توجه زیادی قرار گرفت و بسیاری این کتاب را جزء بهترین آثار سال 2018 دانستند.
در بخش پایانی از این رمان میخوانیم: «وقتی کودکی خردسال بودم، چشم میزدم که کی عقلم رشد میکند، کی تجربههایم روی هم انباشته میشود و کی انتخابهایم متبلور شده و شکلی مشابه یک شخص را پیدا میکنم. این شخص، یا مشابه یک شخص، به جایی تعلق داشت. من مال کوهستان بودم، کوهستانی که مرا ساخته بود. پا به سن که گذاشتم تازه این سؤال برایم ایجاد شد که آیا در انتهای زندگی همان شخصی خواهم بود که در ابتدا بودهام. آیا اولین شکلی که شخص پیدا میکند، شکل حقیقی او است. اکنون که آخرین جملات این سرگذشت را مینویسم سالها است (از زمان خاکسپاری مادربزرگم به این طرف) که پدر و مادرم را ندیدهام. با تایلر، ریچارد و تونی ارتباط صمیمی دارم و از آنان و همینطور از بقیه فامیل ماجراهای مستمر کوهستان را _آسیبها، خشونت و وفاداریهای بیثبات_ میشنوم. منتها برای من نعمتی است که این آوازها را از دور میشنوم. نمیدانم که این جدایی و مفارقت دائمی است یا نه، نمیدانم که آیا راهی خواهم یافت که دوباره پیش آنان بروم یا نه، ولی درهرحال این جداافتادگی به من آرامش میدهد. این آرامش، آسان به دست نیامده است. دو سال آزگار وقت صرف کردم تا تقصیرات پدر
را یکیک برشمارم و حساب آنها را نگه دارم، گویی که بلند گفتن هر رنجشی و هر عمل ظالمانه واقعی و خیالی و هر بیاعتنایی، تصمیم مرا به جدا ساختن پدر از زندگیام موجه میسازد. وقتی کار خودم را توجیه کردم، فکر کردم که گناه فروخورده مرا رها خواهد ساخت و نفسی بهراحتی خواهم کشید. منتها اثبات بیگناهی از احساس گناه نمیکاهد. هیچ میزانی از خشم و رنجش که نسبت به دیگران داریم نمیتواند احساس گناهمان را مقهور گرداند، چون احساس گناه به هیچ وجه ربطی به آنان ندارد».
پارسا ریاحی: «پررنگترین خاطرهای که در ذهن دارم درواقع خاطره نیست، بلکه چیزی است که ابتدا تخیلش کردم و بعد آن را طوری به یاد آوردهام که گویی اتفاق افتاده است. این خاطره در پنجسالگی، درست پیش از آنکه وارد ششسالگی بشوم، از ماجرایی سرچشمه گرفت که پدر با چنان جزئیاتی برایمان تعریف میکرد که من، برادرانم و خواهرم هرکدام با قوه تخیل خویش از این ماجرا، یک روایت سینمایی مخصوص به خودمان را ساخته بودیم که در آن صدای شلیک گلوله و جیغ و فریاد به گوش میرسید.» این آغاز رمان «دختر تحصیلکرده» تارا وستور است که بهتازگی با ترجمه هوشمند دهقان در نشر نیلوفر منتشر شده است.
تارا وستور از نویسندگان امروز آمریکا است که در سال 1986 متولد شده است. زندگی او از همان آغاز و به دلیل عقاید خانوادهاش دشوار و درعینحال متفاوت بوده است. نخست آنکه تارا نه در بیمارستان بلکه در خانه به دنیا میآید. او تا نهسالگی شناسنامه نداشت و تا هفدهسالگی به کلاس درس نرفت. مادر تارا در خانه به او چیزهایی میآموخت اما بیشتر دوران کودکی او صرف کارهای بیهوده در خانه میشد. اینهمه به این خاطر بود که پدر و مادر او جزو مورمونهایی بودند که خود را آماده آخرالزمان میکردند.
عنوان فرعی «دختر تحصیلکرده»، یک سرگذشت است؛ اگرچه شخصیتهای رمان با نامهای مستعار در روایت داستان حضور دارند اما میتوان این رمان را نوعی اتوبیوگرافی دانست. تارا وستور در آغاز کتاب و در یادداشتی نوشته: «این سرگذشت، نه داستان مورمونیسم است و نه ماجرای هیچ کیش دیگری. در این کتاب، آدمهای جوروواجوری دیده میشوند، بعضی مذهبیاند و برخی غیرمذهبی؛ عدهای مهرباناند و تعدادی نامهربان. لذا نویسنده، هرگونه ارتباطی را، خواه مثبت و خواه منفی، میان این سرگذشت و مورمونیسم مردود میداند».
پدر و مادر تارا وستور نسبت به آموزش دولتی، بیمارستان و خدمات درمانی، پلیس فدرال و حکومت آمریکا بدگمان بودند و به این خاطر تارا امکان استفاده از امکانات عمومی را نداشت. بااینحال او از جهان بسته و کوچک خانوادگیاش بیرون میزند و راهی دیگر در پیش میگیرد و طبق توضیحات خود کتاب، او «در کنار کوه باک، و در دنیای کوچکی بالنده میگردد که عقاید بیمارگونه پدر، سخت بر آن سایه افکنده. رفتهرفته اما ذهن وقاد تارا دست به خودکاوی میزند، عطش دانستن در او بیدار میشود، خانه و خانواده را به هوای تحصیل ترک میگوید. در نهایت، تارا سر از جایی درمیآورد که به خواب هم نمیدیده».
«دختر تحصیلکرده» روایت این سرگذشت پرفرازونشیب و پیچیده است و تارا وستور بعد از انتشار این کتاب خیلی زود به شهرت رسید و رمانش مورد توجه زیادی قرار گرفت و بسیاری این کتاب را جزء بهترین آثار سال 2018 دانستند.
در بخش پایانی از این رمان میخوانیم: «وقتی کودکی خردسال بودم، چشم میزدم که کی عقلم رشد میکند، کی تجربههایم روی هم انباشته میشود و کی انتخابهایم متبلور شده و شکلی مشابه یک شخص را پیدا میکنم. این شخص، یا مشابه یک شخص، به جایی تعلق داشت. من مال کوهستان بودم، کوهستانی که مرا ساخته بود. پا به سن که گذاشتم تازه این سؤال برایم ایجاد شد که آیا در انتهای زندگی همان شخصی خواهم بود که در ابتدا بودهام. آیا اولین شکلی که شخص پیدا میکند، شکل حقیقی او است. اکنون که آخرین جملات این سرگذشت را مینویسم سالها است (از زمان خاکسپاری مادربزرگم به این طرف) که پدر و مادرم را ندیدهام. با تایلر، ریچارد و تونی ارتباط صمیمی دارم و از آنان و همینطور از بقیه فامیل ماجراهای مستمر کوهستان را _آسیبها، خشونت و وفاداریهای بیثبات_ میشنوم. منتها برای من نعمتی است که این آوازها را از دور میشنوم. نمیدانم که این جدایی و مفارقت دائمی است یا نه، نمیدانم که آیا راهی خواهم یافت که دوباره پیش آنان بروم یا نه، ولی درهرحال این جداافتادگی به من آرامش میدهد. این آرامش، آسان به دست نیامده است. دو سال آزگار وقت صرف کردم تا تقصیرات پدر
را یکیک برشمارم و حساب آنها را نگه دارم، گویی که بلند گفتن هر رنجشی و هر عمل ظالمانه واقعی و خیالی و هر بیاعتنایی، تصمیم مرا به جدا ساختن پدر از زندگیام موجه میسازد. وقتی کار خودم را توجیه کردم، فکر کردم که گناه فروخورده مرا رها خواهد ساخت و نفسی بهراحتی خواهم کشید. منتها اثبات بیگناهی از احساس گناه نمیکاهد. هیچ میزانی از خشم و رنجش که نسبت به دیگران داریم نمیتواند احساس گناهمان را مقهور گرداند، چون احساس گناه به هیچ وجه ربطی به آنان ندارد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.