|

روایتی از زندگی «ملیحه» در «هیر» قزوین

گردو؟ شکستم

آزاده تاج‌علی

شهریور که تمام شود، درخت‌های کوه‌ها بارشان را بر زمین گذاشته‌اند و دختران روستا دامن‌هایشان از گردو پر شده است. اینجا «هیر» است. نزدیکی‌های «الموت» قزوین و در دل صخره‌ها و گردنه‌های پیچ‌پیچ. ملیحه ٢٢سال دارد و سال‌هاست که این‌روزها دست‌هایش حنایی و سیاه می‌شود. او می‌گوید: در «هیر» رسم داریم که وقتی گردوچینی بزرگ‌تر‌ها تمام می‌شود، دختر‌های جوان و دم‌بخت، پادرختی‌ها را جمع کنند، یعنی گردوهایی که قل می‌خورد و گم می‌شود؛ اینجا همه‌اش کوه و دره است و به این سادگی‌ها نمی‌شود همه گردوها را پیدا کرد. ملیحه توضیح می‌دهد: از بچگی، ماه آخر تابستان را از صبح تا غروب در باغ گردو بوده‌ام. صبح‌های زود پدرم با سطل‌های بزرگ آهنی و نی‌های بلند حاضر بود و ما به‌همراه چند تا کارگر باید صبحانه‌خورده و نخورده، خودمان را به درخت‌ها می‌رساندیم تا یاد بگیریم که گردوها وقتی می‌افتد، امکان دارد به کجاها قل بخورد. در بچگی نمی‌دانستم که با آن‌همه خواب‌آلودگی این کار به چه دردم می‌خورد، اما بعد فهمیدم که وقتی دم‌بخت بشوم، می‌توانم پادرختی‌ها را برای خودم بفروشم و با پولش برای سر عروسی‌ام، النگو و گوشواره بخرم. پارسال، البته دختر همسایه‌مان پادرختی‌های خیلی زیادی داشت، زرنگی هم کرد و نشست، همه گردوها را شکست و با فروختن مغزها، خیلی پول بیشتری گیرش آمد، آنقدر که یک چرخ‌خیاطی قسطی خرید و بعدش هم برایش یک خواستگار خوب پیدا شد. آن‌موقع در روستایمان صدا کرد که معصومه خوش‌شانس‌ترین دختر همه عمر هیر بوده. ملیحه درباره زندگی خودش هم می‌گوید: من و پسرعمویم که در تاکستان باغ انگور دارد، دو سالی می‌شود که شیرینی‌خورده هم هستیم و می‌خواهیم تا قبل از محرم عروسی بگیریم. خلاصه، من باید این ماه هرچقدر می‌توانم چشم‌هایم را به‌کار بیندازم و گردوهای گمشده را پیدا کنم. دوست دارم با پول آنها اول برای مادرم کفش بخرم و بعدش بروم قزوین و هرچه پولم می‌رسد، پارچه مخمل یزدی بخرم و بدهم معصومه برایم لباس بدوزد. آخر امسال، سرما گردوهایمان را برده و پول پادرختی آنقدرها دستمان را نمی‌گیرد. او ادامه می‌دهد: یک غصه دیگر هم دارم که دست‌هایم است. رنگ آنها تا یکی، دو هفته دیگر خیلی سیاه می‌شود و خوبیت ندارد که عروس با این وضع و روز به خانه شوهر برود؛ گشته‌ام و از همه قدیمی‌ها پرسیده‌ام که چه‌کار کنم تا دست‌هایم سفید بشود. بین همه حرف‌ها، راهی که «حاج عزیز»، کشاورز قدیمی هیر گفت، عجیب و غریب‌تر است، یعنی اینکه دستت را با هر میوه‌ای که رنگی می‌شود، با برگ درخت خودش پاک کنی. اینجوری البته نزدیکی‌های عروسی خیالم راحت است که نمی‌خواهم به شهر بروم و دست‌هایم را سفید کنم. همه‌چیز در روستای خودمان هست و نمی‌خواهد پول بدهیم. او درباره شوهرش هم می‌گوید: اصغر خیلی گردو دوست دارد و من از وقتی گردوهایمان کال است، برایش می‌چینم و می‌نشینیم با هم کنار جوی آب، گردوهای تلخ و آبکی می‌خوریم و می‌خندیم. فکر می‌کنم که اینها قشنگ‌ترین خاطره‌های آدم از گردو و زندگی می‌شود.
شهریور که تمام شود، درخت‌های کوه‌ها بارشان را بر زمین گذاشته‌اند و دختران روستا دامن‌هایشان از گردو پر شده است. اینجا «هیر» است. نزدیکی‌های «الموت» قزوین و در دل صخره‌ها و گردنه‌های پیچ‌پیچ. ملیحه ٢٢سال دارد و سال‌هاست که این‌روزها دست‌هایش حنایی و سیاه می‌شود. او می‌گوید: در «هیر» رسم داریم که وقتی گردوچینی بزرگ‌تر‌ها تمام می‌شود، دختر‌های جوان و دم‌بخت، پادرختی‌ها را جمع کنند، یعنی گردوهایی که قل می‌خورد و گم می‌شود؛ اینجا همه‌اش کوه و دره است و به این سادگی‌ها نمی‌شود همه گردوها را پیدا کرد. ملیحه توضیح می‌دهد: از بچگی، ماه آخر تابستان را از صبح تا غروب در باغ گردو بوده‌ام. صبح‌های زود پدرم با سطل‌های بزرگ آهنی و نی‌های بلند حاضر بود و ما به‌همراه چند تا کارگر باید صبحانه‌خورده و نخورده، خودمان را به درخت‌ها می‌رساندیم تا یاد بگیریم که گردوها وقتی می‌افتد، امکان دارد به کجاها قل بخورد. در بچگی نمی‌دانستم که با آن‌همه خواب‌آلودگی این کار به چه دردم می‌خورد، اما بعد فهمیدم که وقتی دم‌بخت بشوم، می‌توانم پادرختی‌ها را برای خودم بفروشم و با پولش برای سر عروسی‌ام، النگو و گوشواره بخرم. پارسال، البته دختر همسایه‌مان پادرختی‌های خیلی زیادی داشت، زرنگی هم کرد و نشست، همه گردوها را شکست و با فروختن مغزها، خیلی پول بیشتری گیرش آمد، آنقدر که یک چرخ‌خیاطی قسطی خرید و بعدش هم برایش یک خواستگار خوب پیدا شد. آن‌موقع در روستایمان صدا کرد که معصومه خوش‌شانس‌ترین دختر همه عمر هیر بوده. ملیحه درباره زندگی خودش هم می‌گوید: من و پسرعمویم که در تاکستان باغ انگور دارد، دو سالی می‌شود که شیرینی‌خورده هم هستیم و می‌خواهیم تا قبل از محرم عروسی بگیریم. خلاصه، من باید این ماه هرچقدر می‌توانم چشم‌هایم را به‌کار بیندازم و گردوهای گمشده را پیدا کنم. دوست دارم با پول آنها اول برای مادرم کفش بخرم و بعدش بروم قزوین و هرچه پولم می‌رسد، پارچه مخمل یزدی بخرم و بدهم معصومه برایم لباس بدوزد. آخر امسال، سرما گردوهایمان را برده و پول پادرختی آنقدرها دستمان را نمی‌گیرد. او ادامه می‌دهد: یک غصه دیگر هم دارم که دست‌هایم است. رنگ آنها تا یکی، دو هفته دیگر خیلی سیاه می‌شود و خوبیت ندارد که عروس با این وضع و روز به خانه شوهر برود؛ گشته‌ام و از همه قدیمی‌ها پرسیده‌ام که چه‌کار کنم تا دست‌هایم سفید بشود. بین همه حرف‌ها، راهی که «حاج عزیز»، کشاورز قدیمی هیر گفت، عجیب و غریب‌تر است، یعنی اینکه دستت را با هر میوه‌ای که رنگی می‌شود، با برگ درخت خودش پاک کنی. اینجوری البته نزدیکی‌های عروسی خیالم راحت است که نمی‌خواهم به شهر بروم و دست‌هایم را سفید کنم. همه‌چیز در روستای خودمان هست و نمی‌خواهد پول بدهیم. او درباره شوهرش هم می‌گوید: اصغر خیلی گردو دوست دارد و من از وقتی گردوهایمان کال است، برایش می‌چینم و می‌نشینیم با هم کنار جوی آب، گردوهای تلخ و آبکی می‌خوریم و می‌خندیم. فکر می‌کنم که اینها قشنگ‌ترین خاطره‌های آدم از گردو و زندگی می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.