|

دست‌آخر

تازه‌های نشر مرکز
پاریس، صحنه نمایش تاریخ

پارسا شهری: آلن کندُله، پژوهشگر ادبی و مولفِ «پاریسِ دوراس» در این کتاب به مقوله مکان و نقشِ آن در زندگی و آثار دوراس پرداخته و چنان‌که در پشتِ جلد کتاب آمده است: «با مرور تک‌تک آثار و تاکید بر وجهِ روایی مکان در متن، بر آن است تا لایه معنایی دیگری از مکان ارائه دهد و همزمان با ترسیم تقویمی زمان مراحلِ شکل‌گیری ذهنی و کسب تجربه در زبان و اسلوب نوشتن و نیز حضور نویسنده در تحولات اجتماعی را در مقاطع مختلف نشان دهد - از بحبوحه جنگ و نهضتِ مقاومت تا جنبش‌های اجتماعی ازجمله دفاع از جنگ استقلال‌طلبانه الجزیره، جنبش ماه مه 68، مراوده با نحله‌های فکری و گروه‌های ادبی و غیره». از این است که مکان نزدِ دوراس هم «شاهد هستی» بوده است و هم «بستر کلام». پیش از این نیز دوراس از «مکان» به‌عنوان یک مفهوم در کتابی با عنوانِ «مکان‌های مارگریت دوراس» ترجمه قاسم روبین گفته بود، کتابی که ماحصلِ گفت‌وگوی مفصل میشل پُرت با دوراس است.
دوراس در این کتاب از توان و تاثیر غریبِ مکان سخن می‌گوید، مکانی که تمام زن‌های آثار دوراس و خودِ او هم در آن سکونت داشته‌اند و انگار در مکان رسوب کرده‌اند و با در و دیوار تنیده‌اند. حالا در کتاب «پاریسِ دوراس» که اخیرا با ترجمه قاسم روبین-‌مترجم غالب آثار دوراس در ایران که شناخت و درکی وسیع از جهانِ دوراس دارد- در نشر مرکز منتشر شده است، پاریس مکانی است که زندگی و آثار دوراس از خلالِ آن مرور می‌شود «در رفت‌وبرگشت‌های روایت بین پاریسِ محل زندگی و هندوچینِ مستعمره فرانسه» که زادگاه دوراس است تا آخرین تصویر، «معبر واپسین: گورستان مونپارناسِ پاریس». کتاب آلن کندُله، دوازده بخش دارد که عناوین آن به این قرار است: «پیش از پاریس»، «به‌سوی پاریس»، «در پاریس»، «در پاریسِ اشغالی»، «کوچه سن‌بنوآ شماره 5»، «پاریسِ بعد از جنگ»، «درونی‌کردنِ پاریس»، «پاریس از نو صحنه نمایشِ تاریخ می‌شود»، «جنگ الجزیره»، «ایام باشکوه»، «پاریس، مرگ»، «بیان زیبایی پاریس از عهده چه‌کسی برمی‌آید؟». در آخر کتاب نیز بیوگرافی تلخیصی و کتاب‌شناسی و نمایه مکان‌ها آمده است. کتاب نوعی شرح احوال و زندگی دوراس است و گرچه وجهِ بیوگرافیک نیز دارد، مفهوم مکان که اینجا پاریس باشد و تاثیر و نِمود آن در آثار دوراس موضوع محوری است. از بخش‌های خواندنی کتاب، «پاریس از نو صحنه نمایشِ تاریخ می‌شود» مربوط به وقایعِ مه 68 تا مه 81 است که چنین آغاز می‌شود: «دوراس به‌اقتضای رویدادهای اجتماعی از مشقتِ نوشتن فاصله می‌گیرد، می‌آید بیرون: زاویه‌نشینی دوراس از نوعی نیست که مارگریت یورسنار اختیار کرده. یورسنار با حساب و کتاب از دنیای برون می‌گریزد، از قبول تعهدی که سارتر و همفکرانش وضع کرده‌اند شانه خالی می‌کند. دوراس هم با آن خشم و عصیانِ همیشه مأنوس می‌گریزد، منتها گریزش از عدالتِ فرمایشی است. آن خشم توفنده گریبانگیر حاصل وقوف به بی‌اعتبارشدن جوهر بشری در نزد آدم‌هاست، مخدوش‌شدن هر نوع آزادی، آزادی عقیده و تبادل اندیشه و به‌بندکشیدنِ نفس آزادی، مخدوش‌کردن مقوله شوآ در بطن حرکت سیاسی، همه درکل موجبی است که او را از خانه به خیابان می‌آورد، می‌پیوندد به صف راه‌پیمایی‌ها و مشارکت در مبارزات آزادی‌خواهانه». دوراس با عزمی جزم در فعالیت‌های جمعی شرکت می‌کند و دوراسِ نویسنده نیز نظاره‌گر دقیق واقعیت‌هاست. پاریس در این دوران است که به مکان و محمل وقایعی برای روایت و اندیشیدن بدل می‌شود.
پاریسِ دوراس/ آلن ویرکندُله/ ترجمه قاسم روبین/ نشر مرکز

در خدمت حقیقت
«به‌گمان سلین، نوشتن وسیله خوبی بود که یک پزشک تنگدست اما دارای استعداد نویسندگی می‌توانست با آن درآمد اضافی کسب کند، اما همچنین کارکردی ضروری داشت که از طریقش می‌توانست ذخیره خشمی را که در او نهفته بود تخلیه کند». کتابِ «لویی فردینان سلین» زندگینامه این نویسنده مطرح نوشته دیوید هیمن با ترجمه سحابی اخیرا در نشر مرکز بازنشر شده است. این کتاب یکی از مجلدات مجموعه‌ای است که پیش از این در نشر ماهی منتشر می‌شد و این جلد بار نخست در سال 1383 چاپ شده بود. این کتاب شاملِ زندگی‌نامه و مرور آثار سلین است به‌اضافه کتاب‌شناسی و گاهشمارِ زندگی او. اولین رمانِ سلین به‌نام «سفر به انتهای شب» که به‌تعبیر مولف زندگینامه‌اش وسیله‌ای بود برای درآمد اضافی و نیز فرونشاندن خشم نویسنده‌اش، درجا به شهرت رسید و او را تا یک‌قدمی کسب جایزه ادبی گونکور برد. از همین‌جا بود که منتقدان سلین را آزادکننده زبان فرانسه خواندند. نثر واقع‌گرای او همراه با ذهنیت هیجان‌زده هذیان‌آمیزش تاثیر عمیقی بر نویسندگان متفاوتی چون سارتر و رمون کنو و جک کرواک و ویلیام باروز و فیلیپ سولرس گذاشت. «کتاب‌های او سرشار است از فریاد خشم و تشویقی که در ادبیات هیچ زبان و هیچ قرنی همتا ندارد، آکنده از طنین خنده تلخی که انگار از ورطه‌های جهنمی به گوش می‌رسد، کتاب‌هایی که نشانه‌های رنج و ناکامی را به زبانی شورشی و آن‌چنان سرشار از طنین‌های عاطفی به‌تصویر می‌کشد که بی‌علاقه‌ترین خواننده‌ را هم مجذوب می‌کند، کتاب‌هایی که می‌توان آنها را الگوی ادبیات پوچی و حکایت تبعیض در مدرنیسم متأخر دانست». دیوید هیمن بعد می‌نویسد که قدر سلین در دوره خودش از همه کمتر شناخته شد و دلایل این امر را چنین برمی‌شمارد: «سبک خشن و چشم‌انداز زشت کتاب‌های او، شهرت خودش به‌عنوان کسی که در جنگ دوم با اشغالگران آلمانی همکاری کرده بود، موضع‌گیری‌های سخت ضدیهودی و نژادپرستانه‌اش تا حد زیادی در بی‌اعتنایی به او سهیم بوده است. اما سر برآوردن رمان نو و داستان‌نویسی مدرن متاخر، پیروزی نقد پساساختارگرا و روانکاوی پیرو ژاک لاکان، همچنین کوشش برای درک تجربه سال‌های جنگ و نه سرپوش‌گذاشتن بر آنها، همه و همه موجب روآوردنِ دوباره به کتاب‌های او شد». هیمن معتقد است با اینکه سلین نویسنده دشواری نیست، تجربه تاریخی نشان می‌دهد درباره او به‌آسانی می‌توان دچار سوءتفاهم شد. او نوعِ خاص گرایش او به آدم‌گریزی و پارانویا را در این اتفاق موثر می‌داند. سلین در نظر او نویسنده دشواری است اما نه به این خاطر که آثارش دشوارند، دلیلِ این دشواری بیشتر زندگی او به‌عنوان یک انسان و یک نویسنده است، دو زندگی متفاوت که نه می‌توان آنها را با هم یکی دانست و نه می‌شود از هم جداشان کرد.
لویی فردینان سلین/ دیوید هیمن/ ترجمه مهدی سحابی/ نشر مرکز

تازه‌های نشر مرکز
پاریس، صحنه نمایش تاریخ

پارسا شهری: آلن کندُله، پژوهشگر ادبی و مولفِ «پاریسِ دوراس» در این کتاب به مقوله مکان و نقشِ آن در زندگی و آثار دوراس پرداخته و چنان‌که در پشتِ جلد کتاب آمده است: «با مرور تک‌تک آثار و تاکید بر وجهِ روایی مکان در متن، بر آن است تا لایه معنایی دیگری از مکان ارائه دهد و همزمان با ترسیم تقویمی زمان مراحلِ شکل‌گیری ذهنی و کسب تجربه در زبان و اسلوب نوشتن و نیز حضور نویسنده در تحولات اجتماعی را در مقاطع مختلف نشان دهد - از بحبوحه جنگ و نهضتِ مقاومت تا جنبش‌های اجتماعی ازجمله دفاع از جنگ استقلال‌طلبانه الجزیره، جنبش ماه مه 68، مراوده با نحله‌های فکری و گروه‌های ادبی و غیره». از این است که مکان نزدِ دوراس هم «شاهد هستی» بوده است و هم «بستر کلام». پیش از این نیز دوراس از «مکان» به‌عنوان یک مفهوم در کتابی با عنوانِ «مکان‌های مارگریت دوراس» ترجمه قاسم روبین گفته بود، کتابی که ماحصلِ گفت‌وگوی مفصل میشل پُرت با دوراس است.
دوراس در این کتاب از توان و تاثیر غریبِ مکان سخن می‌گوید، مکانی که تمام زن‌های آثار دوراس و خودِ او هم در آن سکونت داشته‌اند و انگار در مکان رسوب کرده‌اند و با در و دیوار تنیده‌اند. حالا در کتاب «پاریسِ دوراس» که اخیرا با ترجمه قاسم روبین-‌مترجم غالب آثار دوراس در ایران که شناخت و درکی وسیع از جهانِ دوراس دارد- در نشر مرکز منتشر شده است، پاریس مکانی است که زندگی و آثار دوراس از خلالِ آن مرور می‌شود «در رفت‌وبرگشت‌های روایت بین پاریسِ محل زندگی و هندوچینِ مستعمره فرانسه» که زادگاه دوراس است تا آخرین تصویر، «معبر واپسین: گورستان مونپارناسِ پاریس». کتاب آلن کندُله، دوازده بخش دارد که عناوین آن به این قرار است: «پیش از پاریس»، «به‌سوی پاریس»، «در پاریس»، «در پاریسِ اشغالی»، «کوچه سن‌بنوآ شماره 5»، «پاریسِ بعد از جنگ»، «درونی‌کردنِ پاریس»، «پاریس از نو صحنه نمایشِ تاریخ می‌شود»، «جنگ الجزیره»، «ایام باشکوه»، «پاریس، مرگ»، «بیان زیبایی پاریس از عهده چه‌کسی برمی‌آید؟». در آخر کتاب نیز بیوگرافی تلخیصی و کتاب‌شناسی و نمایه مکان‌ها آمده است. کتاب نوعی شرح احوال و زندگی دوراس است و گرچه وجهِ بیوگرافیک نیز دارد، مفهوم مکان که اینجا پاریس باشد و تاثیر و نِمود آن در آثار دوراس موضوع محوری است. از بخش‌های خواندنی کتاب، «پاریس از نو صحنه نمایشِ تاریخ می‌شود» مربوط به وقایعِ مه 68 تا مه 81 است که چنین آغاز می‌شود: «دوراس به‌اقتضای رویدادهای اجتماعی از مشقتِ نوشتن فاصله می‌گیرد، می‌آید بیرون: زاویه‌نشینی دوراس از نوعی نیست که مارگریت یورسنار اختیار کرده. یورسنار با حساب و کتاب از دنیای برون می‌گریزد، از قبول تعهدی که سارتر و همفکرانش وضع کرده‌اند شانه خالی می‌کند. دوراس هم با آن خشم و عصیانِ همیشه مأنوس می‌گریزد، منتها گریزش از عدالتِ فرمایشی است. آن خشم توفنده گریبانگیر حاصل وقوف به بی‌اعتبارشدن جوهر بشری در نزد آدم‌هاست، مخدوش‌شدن هر نوع آزادی، آزادی عقیده و تبادل اندیشه و به‌بندکشیدنِ نفس آزادی، مخدوش‌کردن مقوله شوآ در بطن حرکت سیاسی، همه درکل موجبی است که او را از خانه به خیابان می‌آورد، می‌پیوندد به صف راه‌پیمایی‌ها و مشارکت در مبارزات آزادی‌خواهانه». دوراس با عزمی جزم در فعالیت‌های جمعی شرکت می‌کند و دوراسِ نویسنده نیز نظاره‌گر دقیق واقعیت‌هاست. پاریس در این دوران است که به مکان و محمل وقایعی برای روایت و اندیشیدن بدل می‌شود.
پاریسِ دوراس/ آلن ویرکندُله/ ترجمه قاسم روبین/ نشر مرکز

در خدمت حقیقت
«به‌گمان سلین، نوشتن وسیله خوبی بود که یک پزشک تنگدست اما دارای استعداد نویسندگی می‌توانست با آن درآمد اضافی کسب کند، اما همچنین کارکردی ضروری داشت که از طریقش می‌توانست ذخیره خشمی را که در او نهفته بود تخلیه کند». کتابِ «لویی فردینان سلین» زندگینامه این نویسنده مطرح نوشته دیوید هیمن با ترجمه سحابی اخیرا در نشر مرکز بازنشر شده است. این کتاب یکی از مجلدات مجموعه‌ای است که پیش از این در نشر ماهی منتشر می‌شد و این جلد بار نخست در سال 1383 چاپ شده بود. این کتاب شاملِ زندگی‌نامه و مرور آثار سلین است به‌اضافه کتاب‌شناسی و گاهشمارِ زندگی او. اولین رمانِ سلین به‌نام «سفر به انتهای شب» که به‌تعبیر مولف زندگینامه‌اش وسیله‌ای بود برای درآمد اضافی و نیز فرونشاندن خشم نویسنده‌اش، درجا به شهرت رسید و او را تا یک‌قدمی کسب جایزه ادبی گونکور برد. از همین‌جا بود که منتقدان سلین را آزادکننده زبان فرانسه خواندند. نثر واقع‌گرای او همراه با ذهنیت هیجان‌زده هذیان‌آمیزش تاثیر عمیقی بر نویسندگان متفاوتی چون سارتر و رمون کنو و جک کرواک و ویلیام باروز و فیلیپ سولرس گذاشت. «کتاب‌های او سرشار است از فریاد خشم و تشویقی که در ادبیات هیچ زبان و هیچ قرنی همتا ندارد، آکنده از طنین خنده تلخی که انگار از ورطه‌های جهنمی به گوش می‌رسد، کتاب‌هایی که نشانه‌های رنج و ناکامی را به زبانی شورشی و آن‌چنان سرشار از طنین‌های عاطفی به‌تصویر می‌کشد که بی‌علاقه‌ترین خواننده‌ را هم مجذوب می‌کند، کتاب‌هایی که می‌توان آنها را الگوی ادبیات پوچی و حکایت تبعیض در مدرنیسم متأخر دانست». دیوید هیمن بعد می‌نویسد که قدر سلین در دوره خودش از همه کمتر شناخته شد و دلایل این امر را چنین برمی‌شمارد: «سبک خشن و چشم‌انداز زشت کتاب‌های او، شهرت خودش به‌عنوان کسی که در جنگ دوم با اشغالگران آلمانی همکاری کرده بود، موضع‌گیری‌های سخت ضدیهودی و نژادپرستانه‌اش تا حد زیادی در بی‌اعتنایی به او سهیم بوده است. اما سر برآوردن رمان نو و داستان‌نویسی مدرن متاخر، پیروزی نقد پساساختارگرا و روانکاوی پیرو ژاک لاکان، همچنین کوشش برای درک تجربه سال‌های جنگ و نه سرپوش‌گذاشتن بر آنها، همه و همه موجب روآوردنِ دوباره به کتاب‌های او شد». هیمن معتقد است با اینکه سلین نویسنده دشواری نیست، تجربه تاریخی نشان می‌دهد درباره او به‌آسانی می‌توان دچار سوءتفاهم شد. او نوعِ خاص گرایش او به آدم‌گریزی و پارانویا را در این اتفاق موثر می‌داند. سلین در نظر او نویسنده دشواری است اما نه به این خاطر که آثارش دشوارند، دلیلِ این دشواری بیشتر زندگی او به‌عنوان یک انسان و یک نویسنده است، دو زندگی متفاوت که نه می‌توان آنها را با هم یکی دانست و نه می‌شود از هم جداشان کرد.
لویی فردینان سلین/ دیوید هیمن/ ترجمه مهدی سحابی/ نشر مرکز

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.