همه ما مسئوليم
مريم مطلبي
هرساله در ايام عزاداری گردهمايي و همدلي مردم به نمايش گذاشته ميشود. در کنار عزاداريها که به اشکال گوناگون در سراسر ايران برگزار ميشوند، سنت نذريدادن غذا هم يكي ديگر از جنبههاي مثبت اين ايام است كه علاوهبر امكان كمك به فقرا، بسياري هم که از امکانات مالي برخوردارند از آن بهعنوان تبرک استفاده ميکنند. طبق آمار رسمي، بيش از 91 هزار هيئت و 72 هزار مسجد در سراسر كشور موجود است. بسياري از هموطنان نيز هيئتهاي خودجوشي بنا كرده و در منازل خود نذر خود را ادا و غذا توزيع ميکنند. طبق آمارها، با افزايش مصرف اقلامي مانند برنج، روغن و حبوبات به ميزان ٣٥ درصد در اين ايام نسبت به ماههاي ديگر سال و افزايش ٣٠ درصدي مصرف گوشت براي طبخ نذري و توزيع آن، ظروف يكبارمصرف هم فراوان ميشود. طبعا در شرايط جمعآوري زبالههاي توليدشده و پرهيز از استفاده از ظروف پلاستیکي، توجه به مسائل محيطزيستي نیز بايد جلب شود.
ايران جزء 10 کشور پرمصرف پلاستيك و ظروف يكبارمصرف است. پلاستيك از نفت و گاز مشتق ميشود و بايد توجه کرد كه پلاستيك در طبيعت تجزيهناپذير است و تجزيه مواد پلياتيلني و پلاستيكي بيش از پنج قرن طول ميكشد، ولي اين تنها مشكل نيست، بلكه در اين زمان پلاستيك به قطعات ريز ميكروپلاستيك تبديل ميشود كه موادی سمي از آن نشت ميکند و وارد طبيعت يعني آب، خاك و هوا و نيز سيستم غذاييمان ميشود. ديگر مشكل عمده ظروف يكبارمصرف پلاستيكي اين است كه در مجاورت گرما و در صورت استفاده براي غذاي گرم، مادهاي به نام استايرن از آنها آزاد ميشود كه سرطانزا، سمي و آلرژيزاست. همچنين ماده بيسفنول باعث برهمخوردن بالانس هورموني بدن ميشود و از عوامل ايجاد سرطان سينه است. ميبينيم که مصرف پلاستيك هزينههاي بالايي؛ چه مستقيم و چه غيرمستقيم بر ما تحميل ميکند؛ از سيستم بهداشتي و بيمه گرفته تا هزينههاي بازيافت و هزينههايی كه به علت تخريب محيط زيست به وجود ميآيد. حتي كشورهاي آفريقايي مانند كنيا، مالي (رتبه ١٧٨ در فقر بين ١٨٢ كشور)، تانزانيا، اتيوپي، مالاوي و روآندا به مضرات مصرف پلاستيك پي برده و براي جبران آن انديشه کردهاند، براي مصرفش ماليات وضع کرده يا بهعنوان مثال، مصرف پلاستيک يكبارمصرف را ممنوع كردهاند. ما که در مورد آلودگي هوا بهحق از دولت شكايت داريم، مصرف بالاي سرانه پلاستيك و ظروف پلاستيكي را به گردن چه کسی مياندازيم؟ بهطوركلي كاهش مصرف، استفاده مجدد و بازيافت بايد سرلوحه زندگي ما باشد، ولي آيا جايي كه ظروف پلاستيكي در قبال خدمتي كوتاهمدت، صدمات بلندمدتي به سلامت و محيطي كه در آن زندگي ميكنيم و فرزندانمان را پرورش ميدهيم، تحميل ميکنند نبايد به حذف آنها فكر كنيم؟ خوشبختانه در سالهاي اخير اين مهم مورد توجه توليدکنندگان جهاني و ايراني قرار گرفته و ظروفي را توليد ميکنند که از جنس مواد گياهي مانند نشاسته ذرت، سيب زميني و گندم است و به ما امكان جايگزيني پلاستيك را ميدهد، اما به علت گراني اين مواد و مشکلاتي که کارخانههاي توليدكننده آن دارند، هنوز استفاده از آن فراگير نشده است. جلوگيري از خريد پلاستيك، توليدكنندگان را نيز به سمتوسوي توليد ظروف گياهي رهنمون ميکند و اين خود قدمي است به سوي آيندهاي بهتر. دولت نيز با سوبسيدهاي تشويقي و حمايت از توليدكنندگان ظروف گياهي و بستن ماليات بر پلاستيك، سياستهاي تشويقي و تنبيهي و حمايت از فرهنگسازي و آگاهيرساني در اين راستا ميتواند به قسمتي از وظايف خود عمل کند. حساسيت دولت و سازمان محيط زيست به اين مسئله نيز ضروري است و خود ميتواند الگو باشد. وزارت بهداشت و سازمان محيط زيست ميتوانند گردهمايي مردم در اين ايام را موقعيتي بينظير تلقي کنند براي آنکه بهترين الگو را در اين ايام اجرا کنند. سخنرانان مذهبي و مداحان و گردانندگان هيئتها هم نقش فراواني در اين فرهنگسازي دارند. هدايت و آگاهيرساني درباره پاسداشتن محيط زيست که امانت خدا نزد بشر است نيز از وظايف مسئولان و سخنرانان مذهبي است. بهطورکلي مردم در حفاظت از محيط زيست در طول مراسم و بعد از پايان مراسم نقش مهمي دارند. اگر همه خود را مسئول پاکسازي بعد از مراسم بدانند و بار سنگين رفتگران عزيز را کم کنند، بيشک زندگي بهتري در انتظار مردم کشورمان خواهد بود.
هرساله در ايام عزاداری گردهمايي و همدلي مردم به نمايش گذاشته ميشود. در کنار عزاداريها که به اشکال گوناگون در سراسر ايران برگزار ميشوند، سنت نذريدادن غذا هم يكي ديگر از جنبههاي مثبت اين ايام است كه علاوهبر امكان كمك به فقرا، بسياري هم که از امکانات مالي برخوردارند از آن بهعنوان تبرک استفاده ميکنند. طبق آمار رسمي، بيش از 91 هزار هيئت و 72 هزار مسجد در سراسر كشور موجود است. بسياري از هموطنان نيز هيئتهاي خودجوشي بنا كرده و در منازل خود نذر خود را ادا و غذا توزيع ميکنند. طبق آمارها، با افزايش مصرف اقلامي مانند برنج، روغن و حبوبات به ميزان ٣٥ درصد در اين ايام نسبت به ماههاي ديگر سال و افزايش ٣٠ درصدي مصرف گوشت براي طبخ نذري و توزيع آن، ظروف يكبارمصرف هم فراوان ميشود. طبعا در شرايط جمعآوري زبالههاي توليدشده و پرهيز از استفاده از ظروف پلاستیکي، توجه به مسائل محيطزيستي نیز بايد جلب شود.
ايران جزء 10 کشور پرمصرف پلاستيك و ظروف يكبارمصرف است. پلاستيك از نفت و گاز مشتق ميشود و بايد توجه کرد كه پلاستيك در طبيعت تجزيهناپذير است و تجزيه مواد پلياتيلني و پلاستيكي بيش از پنج قرن طول ميكشد، ولي اين تنها مشكل نيست، بلكه در اين زمان پلاستيك به قطعات ريز ميكروپلاستيك تبديل ميشود كه موادی سمي از آن نشت ميکند و وارد طبيعت يعني آب، خاك و هوا و نيز سيستم غذاييمان ميشود. ديگر مشكل عمده ظروف يكبارمصرف پلاستيكي اين است كه در مجاورت گرما و در صورت استفاده براي غذاي گرم، مادهاي به نام استايرن از آنها آزاد ميشود كه سرطانزا، سمي و آلرژيزاست. همچنين ماده بيسفنول باعث برهمخوردن بالانس هورموني بدن ميشود و از عوامل ايجاد سرطان سينه است. ميبينيم که مصرف پلاستيك هزينههاي بالايي؛ چه مستقيم و چه غيرمستقيم بر ما تحميل ميکند؛ از سيستم بهداشتي و بيمه گرفته تا هزينههاي بازيافت و هزينههايی كه به علت تخريب محيط زيست به وجود ميآيد. حتي كشورهاي آفريقايي مانند كنيا، مالي (رتبه ١٧٨ در فقر بين ١٨٢ كشور)، تانزانيا، اتيوپي، مالاوي و روآندا به مضرات مصرف پلاستيك پي برده و براي جبران آن انديشه کردهاند، براي مصرفش ماليات وضع کرده يا بهعنوان مثال، مصرف پلاستيک يكبارمصرف را ممنوع كردهاند. ما که در مورد آلودگي هوا بهحق از دولت شكايت داريم، مصرف بالاي سرانه پلاستيك و ظروف پلاستيكي را به گردن چه کسی مياندازيم؟ بهطوركلي كاهش مصرف، استفاده مجدد و بازيافت بايد سرلوحه زندگي ما باشد، ولي آيا جايي كه ظروف پلاستيكي در قبال خدمتي كوتاهمدت، صدمات بلندمدتي به سلامت و محيطي كه در آن زندگي ميكنيم و فرزندانمان را پرورش ميدهيم، تحميل ميکنند نبايد به حذف آنها فكر كنيم؟ خوشبختانه در سالهاي اخير اين مهم مورد توجه توليدکنندگان جهاني و ايراني قرار گرفته و ظروفي را توليد ميکنند که از جنس مواد گياهي مانند نشاسته ذرت، سيب زميني و گندم است و به ما امكان جايگزيني پلاستيك را ميدهد، اما به علت گراني اين مواد و مشکلاتي که کارخانههاي توليدكننده آن دارند، هنوز استفاده از آن فراگير نشده است. جلوگيري از خريد پلاستيك، توليدكنندگان را نيز به سمتوسوي توليد ظروف گياهي رهنمون ميکند و اين خود قدمي است به سوي آيندهاي بهتر. دولت نيز با سوبسيدهاي تشويقي و حمايت از توليدكنندگان ظروف گياهي و بستن ماليات بر پلاستيك، سياستهاي تشويقي و تنبيهي و حمايت از فرهنگسازي و آگاهيرساني در اين راستا ميتواند به قسمتي از وظايف خود عمل کند. حساسيت دولت و سازمان محيط زيست به اين مسئله نيز ضروري است و خود ميتواند الگو باشد. وزارت بهداشت و سازمان محيط زيست ميتوانند گردهمايي مردم در اين ايام را موقعيتي بينظير تلقي کنند براي آنکه بهترين الگو را در اين ايام اجرا کنند. سخنرانان مذهبي و مداحان و گردانندگان هيئتها هم نقش فراواني در اين فرهنگسازي دارند. هدايت و آگاهيرساني درباره پاسداشتن محيط زيست که امانت خدا نزد بشر است نيز از وظايف مسئولان و سخنرانان مذهبي است. بهطورکلي مردم در حفاظت از محيط زيست در طول مراسم و بعد از پايان مراسم نقش مهمي دارند. اگر همه خود را مسئول پاکسازي بعد از مراسم بدانند و بار سنگين رفتگران عزيز را کم کنند، بيشک زندگي بهتري در انتظار مردم کشورمان خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.