قلب رنگپريده
«خيابان شكرچيان» عنوان مجموعه تازهاي از «نامههاي پراگ» پرويز دوائي است كه اخيرا توسط نشر جهان كتاب منتشر شده است. پيش از اين «درخت ارغوان»، «به خاطر باران» و «روزي تو خواهي آمد» از همين مجموعه به چاپ رسيده بود و در «خيابان شكرچيان» نيز نامههايي ديگر از دوائي منتشر شده است. در اين كتاب هم با نثري زيبا و صادقانه روبروييم كه در قالب نامه به يك دوست، روايتها و تاملات نويسنده را بيان ميكند. روايتها و تاملاتي خواندني و در بسياري از جاها تاملبرانگيز. در ابتداي كتاب متني با عنوان «پر پرواز» آمده كه در حكم مقدمه است و دوائي در بخشي از آن نوشته: «...اين نوشتهها، باز، حاصل سالهاي اخير است، بعضي جديدتر و بعضي قديميتر، كه صورت نامههايي خطاب به دوستان و گاهي خطاب به خود آدم را داشته است در فكرهاي راهگرديهاي تنهاي آدميزاده بر زمينههاي اين ساماني كه هيچ چيزي در آن يادآور هستي و هويت و خاطرههاي گذشته اين آدم بهخصوص نيست، تمامي آن چيزهايي كه اين هويت اصلي را تشكيل ميدهند... به درد كسي يا كساني هم بخورد یا نخورد (عرض كردهام) متاسفانه از دسترس درك و پيشبيني اين بنده خارج است. اگر از خوشسعادتي بنده با
احوالات معدود كساني اين عرايض يك ذره ناچيز همراه و در اوج توقع، اندكي مسكن درآمده، بنده (به قول شاعر) واقعا سر از فخر بر آسمان سودمي...».
دوائي اين نامهها را بيسنخيت با احوالات زمانه ميداند اما با اينحال مينويسد: «اين نوشتههاي بيسنخيت با روزگار و احوالات زمانه، شايد تلاشي باشد عاجزانه براي زنده كردن عوالم آن پرواز جسورانه و رهاييبخش، كه در سرتاسر عمر با احوالات يك تن تنهاي ترسان، در عين تضاد، در تناسبي حيرتآور بوده است... و نيز تلاشي، شايد، براي تقسيم كردن آن احساس و عوالم با دو سه پنج هفده نفر ديگر بر عرصه اين سياره، يا گوشه خيلي كوچكي از آن... سابق اين تلاش براي تقسيم لذت با نشستن در كنار دوستي و نقل ماجراهاي لذتبخش ديداري صورت ميگرفت، فيلمي كه هر دو ديده بوديم، و حالا در بين ديوارهاي كاهگلي كوچه تنگ غروب، تشنه بازسازي آن بوديم».
دوائي در نامههاي منتشرشده در اين كتاب، درباره موضوعات مختلفي حرف زده است: از فرهنگ و جامعهاي كه سالها در آنجا مهمان بوده، از ادبيات و هنر و خاصه فيلم و سينما كه دغدغه هميشگياش بوده است، از طبيعت و فصلها و تغييرهاي مدامشان، از تهران دهههاي بيست و سي و چهل و خيابانها و مكانهاي فرهنگياش و از خاطرات دورودراز كودكي و... در ميان اين خاطرات او ياد بسياري كسان را زنده كرده و از ادبيات و فرهنگ ايران هم صحبت كرده است. در بخشي از نامه «قلب رنگپريده» ميخوانيم: «پدر ما تازه مرده بود، سرضرب و در سن چهلوهفت هشتسالگي و خب، ضربه زيروروكنندهاي بود در تمامي زندگي ما، بهخصوص براي مادر گراميمان و خلاصه بساط هستي مادي و معنوي ما را شديدا بههم ريخت. حالا فقير چندسالش است؟ دقيقا پنجسالونيم و گرچه مرگ و اندوه و عزاي ناشي از آن براي بزرگترها مفهوم و تاثير شايد شديدتر و همهجانبهتري را دارد، ولي آثار ناشي از اين فقدان اين بنده را هم به يك شكل وحشتناك و انكارناپذيري در ميان گرفته بود كه قبلا در جاي ديگري مفصلتر گفتهام، و در مجموع حضور مجسم آن خانه قديمي پر از سوراخسنبههاي تاريك (كه هنوز برق نداشت) و ضجه و
زاري و شيون شديد و شبانهروزي مادر گرامي و رفتوآمدهاي مفصل و دائمي و گروهگروه بانوان سياهپوش گريان كه به صورت گروه كر گريه و ندبه و زاري مادر ما را همراهي ميكردند، و در اين وسط بنده مات مانده كه بزرگترها در اندوه خودشان چندان هواي او را نداشته، تاثير محوناشدني بهجا گذاشت كه بماند؛ يك جنبهاش شايد اين بود كه از همان سنوسال اندك اين بنده خمود و كنارهگير بار آمد، دل از دنيا و بهخصوص از حساب بازكردن براي آينده بريده، و بعد هم در طي عمر هميشه جستوجوگر و تشنه هر چيزي، عاملي كه درست ضد و معكوس آن شيون و زاري و بهخصوص سياهي و تاريكي باشد، كه اين هم تشنگي ناشي از كشش زندگي است در نهايت، و در اغلب آدمها - اگر بيماري رواني خاصي نداشته باشد- وجود دارد...». عناوين نامههاي اين دفتر عبارتند از: «در پسكوچههاي پاريس»، «پاييز آمد»، «قلب رنگپريده»، «چشمهايش»، «در اين گوشه»، «طاهرانه»، «عروسك چيني»، «شكلات روسي»، «صفاي شما را...»، «خيابان شكرچيان»، «آفتاب برفي» و «من خودم هم اينجا غريبهام».
«خيابان شكرچيان» عنوان مجموعه تازهاي از «نامههاي پراگ» پرويز دوائي است كه اخيرا توسط نشر جهان كتاب منتشر شده است. پيش از اين «درخت ارغوان»، «به خاطر باران» و «روزي تو خواهي آمد» از همين مجموعه به چاپ رسيده بود و در «خيابان شكرچيان» نيز نامههايي ديگر از دوائي منتشر شده است. در اين كتاب هم با نثري زيبا و صادقانه روبروييم كه در قالب نامه به يك دوست، روايتها و تاملات نويسنده را بيان ميكند. روايتها و تاملاتي خواندني و در بسياري از جاها تاملبرانگيز. در ابتداي كتاب متني با عنوان «پر پرواز» آمده كه در حكم مقدمه است و دوائي در بخشي از آن نوشته: «...اين نوشتهها، باز، حاصل سالهاي اخير است، بعضي جديدتر و بعضي قديميتر، كه صورت نامههايي خطاب به دوستان و گاهي خطاب به خود آدم را داشته است در فكرهاي راهگرديهاي تنهاي آدميزاده بر زمينههاي اين ساماني كه هيچ چيزي در آن يادآور هستي و هويت و خاطرههاي گذشته اين آدم بهخصوص نيست، تمامي آن چيزهايي كه اين هويت اصلي را تشكيل ميدهند... به درد كسي يا كساني هم بخورد یا نخورد (عرض كردهام) متاسفانه از دسترس درك و پيشبيني اين بنده خارج است. اگر از خوشسعادتي بنده با
احوالات معدود كساني اين عرايض يك ذره ناچيز همراه و در اوج توقع، اندكي مسكن درآمده، بنده (به قول شاعر) واقعا سر از فخر بر آسمان سودمي...».
دوائي اين نامهها را بيسنخيت با احوالات زمانه ميداند اما با اينحال مينويسد: «اين نوشتههاي بيسنخيت با روزگار و احوالات زمانه، شايد تلاشي باشد عاجزانه براي زنده كردن عوالم آن پرواز جسورانه و رهاييبخش، كه در سرتاسر عمر با احوالات يك تن تنهاي ترسان، در عين تضاد، در تناسبي حيرتآور بوده است... و نيز تلاشي، شايد، براي تقسيم كردن آن احساس و عوالم با دو سه پنج هفده نفر ديگر بر عرصه اين سياره، يا گوشه خيلي كوچكي از آن... سابق اين تلاش براي تقسيم لذت با نشستن در كنار دوستي و نقل ماجراهاي لذتبخش ديداري صورت ميگرفت، فيلمي كه هر دو ديده بوديم، و حالا در بين ديوارهاي كاهگلي كوچه تنگ غروب، تشنه بازسازي آن بوديم».
دوائي در نامههاي منتشرشده در اين كتاب، درباره موضوعات مختلفي حرف زده است: از فرهنگ و جامعهاي كه سالها در آنجا مهمان بوده، از ادبيات و هنر و خاصه فيلم و سينما كه دغدغه هميشگياش بوده است، از طبيعت و فصلها و تغييرهاي مدامشان، از تهران دهههاي بيست و سي و چهل و خيابانها و مكانهاي فرهنگياش و از خاطرات دورودراز كودكي و... در ميان اين خاطرات او ياد بسياري كسان را زنده كرده و از ادبيات و فرهنگ ايران هم صحبت كرده است. در بخشي از نامه «قلب رنگپريده» ميخوانيم: «پدر ما تازه مرده بود، سرضرب و در سن چهلوهفت هشتسالگي و خب، ضربه زيروروكنندهاي بود در تمامي زندگي ما، بهخصوص براي مادر گراميمان و خلاصه بساط هستي مادي و معنوي ما را شديدا بههم ريخت. حالا فقير چندسالش است؟ دقيقا پنجسالونيم و گرچه مرگ و اندوه و عزاي ناشي از آن براي بزرگترها مفهوم و تاثير شايد شديدتر و همهجانبهتري را دارد، ولي آثار ناشي از اين فقدان اين بنده را هم به يك شكل وحشتناك و انكارناپذيري در ميان گرفته بود كه قبلا در جاي ديگري مفصلتر گفتهام، و در مجموع حضور مجسم آن خانه قديمي پر از سوراخسنبههاي تاريك (كه هنوز برق نداشت) و ضجه و
زاري و شيون شديد و شبانهروزي مادر گرامي و رفتوآمدهاي مفصل و دائمي و گروهگروه بانوان سياهپوش گريان كه به صورت گروه كر گريه و ندبه و زاري مادر ما را همراهي ميكردند، و در اين وسط بنده مات مانده كه بزرگترها در اندوه خودشان چندان هواي او را نداشته، تاثير محوناشدني بهجا گذاشت كه بماند؛ يك جنبهاش شايد اين بود كه از همان سنوسال اندك اين بنده خمود و كنارهگير بار آمد، دل از دنيا و بهخصوص از حساب بازكردن براي آينده بريده، و بعد هم در طي عمر هميشه جستوجوگر و تشنه هر چيزي، عاملي كه درست ضد و معكوس آن شيون و زاري و بهخصوص سياهي و تاريكي باشد، كه اين هم تشنگي ناشي از كشش زندگي است در نهايت، و در اغلب آدمها - اگر بيماري رواني خاصي نداشته باشد- وجود دارد...». عناوين نامههاي اين دفتر عبارتند از: «در پسكوچههاي پاريس»، «پاييز آمد»، «قلب رنگپريده»، «چشمهايش»، «در اين گوشه»، «طاهرانه»، «عروسك چيني»، «شكلات روسي»، «صفاي شما را...»، «خيابان شكرچيان»، «آفتاب برفي» و «من خودم هم اينجا غريبهام».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.