|

قانع نشديم

شرق، محمدحسن نجمي: همهمه در مجلس بلند مي‌شد؛ نمايندگان فرياد مي‌زدند؛ صداهاي غالب «دو-دو» بود؛ يعني پاسخ‌ها را قانع‌کننده نمي‌دانستند؛ تعداد کمي هم بودند که چهار انگشت دستشان را به نشانه قانع‌شدن از پاسخ‌ها بالا مي‌بردند و فرياد «چهار» سر مي‌دادند؛ علي لاريجاني پايان رأي‌گيري را اعلام کرد و نتيجه را گفت؛ «نمايندگان قانع نشدند». ديروز اين صحنه در جريان سؤال از رئيس‌جمهوري در مجلس، چهار بار تکرار شد و تنها پاسخ‌هاي روحاني درباره يک سؤال از پنج سؤال مطرح‌شده، نمايندگان را قانع کرد؛ البته همان هم به صورت ناپلئوني. گفته بود که مي‌آيد حقايقي را بيان کند؛ اما حرفي ناشنيده نگفت؛ ملاحظه يا تذکر؛ هرچه که بود، باعث شد تا جلسه سؤال مجلس از روحاني به يکي از بي‌حاشيه‌ترين جلسه‌هاي حضور رؤساي جمهوري در مجلس تبديل شود. شايد ناگفته‌اي نداشت؛ شايد هم داشته و...! البته از واکنش‌هاي نمايندگان به نامه روحاني خطاب به لاريجاني مي‌شد حدس زد که ناگفته‌هايي داشته و...!
کتابچه‌هاي پاسخ در مجلس
شايد با همين پيش‌فرض بود که ديروز صبح اول وقت «حسن روحاني» راهي بهارستان شد تا به پنج سؤال نمايندگان پاسخ دهد. وقتي خبرنگاران منتظر بازشدن در بالکن صحن براي ورود به جايگاه‌شان بودند، بين آنها کتابچه‌هايي با اين عنوان توزيع مي‌شد: «پاسخ به سؤالات تعدادي از نمايندگان محترم مجلس شوراي اسلامي از رئيس‌جمهوري اسلامي ايران؛ دکتر حسن روحاني». اين کتابچه شامل پنج فصل بود که خلاصه‌اي از اقدامات دولت در پنج محور سؤال نمايندگان را تشريح کرده بود؛ کتابچه‌هايي که پس از پايان جلسه علني ديروز اضافه آمدند و در گوشه‌اي از ميزهاي بيرون بالکن صحن جا خوش کرده بودند. تلاوت قرآن که تمام شد، روحاني با همراهي «اسحاق جهانگيري»، معاون‌اولش و «علي مطهري»، نايب‌رئيس مجلس و «محمدرضا تابش»، نايب‌رئيس فراکسيون اميد، وارد صحن شد و مستقيم به سمت صندلي‌هايي که براي او و جهانگيري تدارک ديده شده بود، رفت. پس از قرائت دستور کار، مجتبي ذوالنور، نماينده فراکسيون ولايي، از در ديگري وارد صحن شد. او از‌جمله طراحان سؤال از رئيس‌جمهوري بود. جمعي از نمايندگان نشستن در رديف نخستين صندلي‌هاي صحن يعني روبه‌روي هيئت‌رئيسه را به نشستن در صندلي‌هاي خود ترجيح دادند؛ مثل «جواد کريمي‌قدوسي».
تشکر لاريجاني از سعودي
لاريجاني چند دقيقه نطق پيش از دستور کرد؛ از هر دري سخن گفت؛ از «تشکر از دولت عربستان سعودي بابت امکان برگزاري مراسم حج براي حجاج ايراني» گرفته تا تذکر به رئيس‌جمهوري براي «سخن‌گفتن بدون خروج از بحث». او همچنين «امکان سؤال از رئيس‌جمهوري» را نشانه «عميق‌‌بودن تفکر دموکراتيک در نظام» دانست. سکوت و نظم خاصي در جلسه حاکم بود. پنج نفر از نمايندگان متقاضي سؤال به ترتيب آمدند و نطق کردند؛ «محمد دهقان»، «محمدحسين فرهنگي»، «سيد‌حسين نقوي‌حسيني»، «حميدرضا فولادگر» و «کوروش کرم‌پور» در مرحله اول آمدند و نطق کردند. هر‌کدام لحن خودشان را داشتند؛ اما نقوي‌حسيني متفاوت‌ترين لحن را داشت. سعي مي‌کرد طوري حرف بزند که حمايت از دولت به نظر برسد. او از‌جمله سرسخت‌ترين منتقدان دولت است. پس از پايان نطقش هم وقتي از پشت تريبون پايين آمد، رويش را به سمت روحاني چرخاند؛ دستي بالا برد؛ دستش را بر سينه گذاشت و از دور سلام و عليکي کرد و رفت سر جايش نشست.
اشاره به توصيه‌هاي مقام معظم رهبري
پس از آنها نوبت به روحاني رسيد؛ پشت تريبون رفت؛ به ديدارش با رهبري اشاره کرد و ابراز اميدواري کرد که «بتوانم نقاط مورد نظر مقام معظم رهبري را که در توصيه‌هايي که نسبت به جلسه امروز به من فرمودند، دقيقا مراعات کنيم». او همچنين خطاب به نمايندگان گفت که سؤال بايد چگونه باشد تا با ذوق بيشتري پاسخ دهد. در همين اثنا بود که همهمه مجلس را فراگرفت. لاريجاني برخلاف هميشه که نمايندگان را به رعايت نظم دعوت مي‌کرد و به آنها تذکر مي‌داد؛ اين بار ترجيح داد سکوت کند تا اينکه خود روحاني به نمايندگان تذکر داد که به صحبت‌هايش توجه کنند: «خواهش مي‌کنم توجه کنيد».
تهديد به ترور بشوم، برايم مهم نيست
روحاني به قضيه شعارها در تجمع فيضيه اشاره کرد و گفت که «اگر من به ترور تهديد بشوم، براي من مهم نيست. در همه ماه رمضان‌ها دعاي قتلاً في سبيلک فوفق لنا را زمزمه کرده‌ايم و آرزوي ما است که اين را داشته باشيم؛ اما چه شد که عده‌اي جرئت پيدا کردند رئيس‌جمهور کشور را به مرگ تهديد کنند». چندي پيش تجمعي در مدرسه فيضيه قم برگزار شد که در آن پلاکاردي ديده شد که در آن نوشته شده بود: «اي آنکه مذاکره شعارت، استخر فرح در انتظارت»؛ شعاري که به مرگ هاشمي‌رفسنجاني اشاره داشت.
استيضاح وزير صمت در هيئت‌رئيسه
در حين صحبت‌هاي روحاني، توييتي از «حسينعلي حاجي‌دليگاني» ديده شد که نوشته بود: «اگر امروز آقاي رئيس‌جمهور پاسخ قابل قبولي براي پنج سؤال اقتصادي ارائه ندهد، ناگزير از امضاي طرح استيضاح وي خواهيم بود». هم‌زمان او در حال گردش در بين صندلي نمايندگان ديده مي‌شد که کاغذي را به آنها نشان مي‌دهد و امضاي آنها را مي‌گرفت. ابتدا تصور شد همان طرح استيضاح رئيس‌جمهوري است که البته چند دقيقه بعد مشخص شد مربوط به استيضاح «محمد شريعتمداري»، وزير صنعت و معدن است؛ طرحي که با افزايش امضاها به هيئت‌رئيسه مجلس تحويل داده شد. سخنان روحاني که تمام شد، از ذوالنور براي ايراد نطقش دعوت شد. او هم پشت تريبون قرار گرفت و سخنانش را آغاز کرد. بعد از او نوبت روحاني شد تا جمع‌بندي سخنانش را بگويد؛ باز هم همهمه مجلس را فرا گرفته بود؛ لاريجاني همچنان ترجيح مي‌داد تذکر ندهد و جلسه با همان سروصدا ادامه يابد؛ نمايندگان زيادي هم بودند که روي صندلي‌شان ننشسته بودند؛ يا با ديگر نمايندگان گعده تشکيل داده بودند؛ يا سمت صندلي وزرا رفته بودند. روحاني هم پس از پايان سخنانش و تشکر لاريجاني از او، با همراهي برخي نمايندگان از همان دري که آمده بود، خارج شد. بحثي در گرفت؛ تعدادي از نمايندگان نامه نوشتند و خواستار رأي‌گيري به صورت کاغذي و گلداني شدند؛ اما وقتي به رأي نمايندگان گذاشته شد، رأي نياورد.
4 بر یک به نفع مجلس
پنج سؤال از رئيس‌جمهوري جداگانه به رأي گذاشته شد. لاريجاني از نمايندگان خواست به پاسخ‌هاي رئيس‌جمهوري درباره مبارزه با قاچاق رأي بدهند؛ پس از سروصداي زياد نمايندگان معلوم شد که قانع نشده‌اند: 138 مخالف، 123 مخالف و شش ممتنع از مجموع 271 نماينده حاضر. مورد دومي که نمايندگان به آن رأي دادند، پاسخ‌هاي روحاني درباره تحريم‌ها بود؛ 137 موافق، 130 مخالف و سه ممتنع از مجموع 271 نماينده حاضر؛ این تنها سؤالي شد که نمايندگان از آن قانع شدند. وقتي براي سؤال‌ها رأي‌گيري مي‌شد، حاجي بابايي، رئيس فراکسيون ولايي، با بالابردن دستش به نشانه دو يا چهار، نشان مي‌داد چه نظري دارد که اين امر مي‌توانست در انسجام کار فراکسيوني کمک کند. وقتي پاسخ‌هاي روحاني درباره بي‌كاري و ارز به رأي گذاشته شد، صحن مجلس با فريادهاي نمايندگان روي هوا رفت؛ انگار در استاديوم تيم ميزبان گل زده است؛ قاطبه مجلس فرياد دو-دو سر دادند؛ نمايندگان درباره بي‌كاري با 190 رأي و درباره ارز با 196 رأي قانع‌نشدن خود را از پاسخ‌هاي روحاني نشان دادند؛ آرايي چشمگير و به اعتقاد برخي نمايندگان معنادار. پاسخ‌هاي روحاني درباره رکود اقتصادي نیز با مخالفت نمايندگان همراه شد؛ 150 رأي مخالف به صحبت‌هاي روحاني.
4 کارت زرد
حالا روحاني يکجا و در نيم‌ساعت به‌اصطلاح چهار کارت زرد گرفت؛ چهار سؤالي که سرنوشتش معلوم نيست. بهروز نعمتي، سخنگوي هيئت‌رئيسه درباره سرنوشت چهار سؤال مي‌گويد: «فعلا بحث قانع‌نشدن نمايندگان از پاسخ‌هاي رئيس‌جمهوري درباره سؤالات مطروحه و ارجاع آن به قوه قضائيه مطرح نيست. اين موضوع منوط به جمع‌بندي و نظر حقوقي مجلس شوراي اسلامي و هيئت‌رئيسه است». او ادامه داد: «در تبصره ماده ۲۱۳ آيين‌نامه آمده است که اگر نمايندگان مجلس از پاسخ‌هاي رئيس‌جمهوري درباره پاسخ‌هاي مطروحه قانع نشدند، اگر موضوع مربوط به نقض يا استنکاف از قانون باشد، به قوه قضائيه ارجاع مي‌شود، پس هنوز بحث قوه قضائيه مطرح نيست». سخنگوي هيئت‌رئيسه مجلس شوراي اسلامي تأكيد کرد: «ارجاع سؤال رئيس‌جمهوري به قوه قضائيه منوط به نظر و جمع‌بندي حقوقي مجلس شوراي اسلامي و هيئت‌رئيسه است. کار از امروز از سوی نمايندگان سؤال‌کننده و حقوق‌دانان شروع شده تا تطابق‌هاي لازم را داده و نظرشان را به هيئت‌رئيسه بدهند. اگر نظر آن بود كه در هريک از سؤالات از قانون استنکاف شده يا قانون نقض شده باشد، آنگاه سؤال به قوه قضائيه مي‌رود». «مجتبي ذوالنور»، از نمايندگان طراح سؤال از رئيس‌جمهوري، نیز به «ايسنا» گفته: «تعدادي از متقاضيان سؤال از رئيس‌جمهور در روز يکشنبه آينده جلسه‌اي با نمايندگان حقوق‌دان مجلس خواهند داشت تا تکليف ارجاع سؤال از رئيس‌جمهور به قوه قضائيه را مشخص کنند». اين عضو فراکسيون ولايي افزود: «ما بررسي مي‌کنيم که عملکرد رئيس‌جمهور در چهار سؤالي که نمايندگان از پاسخ‌هاي آقاي روحاني قانع نشدند، چگونه بوده است و اگر اين عملکرد مبتني بر نقض قانون باشد، سؤال به قوه قضائيه ارجاع مي‌شود؛ البته اگر نقض قانون صورت نگرفته باشد، دليلي براي ارجاع وجود ندارد».
روحاني مي‌توانست براي مسئله قاچاق بگويد 62 اسکله در اختيار من نيست
اما نمايندگان درباره سخنان روحاني، نظرهاي متفاوتي دارند؛ از مخالف تا موافق. «غلامعلي جعفرزاده» نماينده رشت هم در پاسخ به اين سؤال «شرق» که آيا رئيس‌جمهوري طبق وعده‌اش حقايق را بيان کرد، گفت: «حقايق را نگفت. شايد تذکراتي داده‌اند و مصالح نظام و انقلاب را در نظر گرفت. به نظرم در اين قسمت عاقلانه عمل کرد و به آشوب نکشيد». او در پاسخ به اينکه مگر گفتن حقايق به آشوب مي‌کشاند؟، گفت: «بله؛ اگر گفته مي‌شد طرف ديگر هم واکنش داشتند». او افزود: «بالاخره ايشان مي‌توانست براي مسئله قاچاق بگويد 62 اسکله در اختيار من نيست؛ چگونه قاچاق را کنترل کنم؟!». جعفرزاده در پاسخ به اينکه درباره ارز چطور؟ گفت: «بالاخره داستان‌ها مختلف است. کسي اين را جواب بدهد که چقدر کشور در اختيار آقاي روحاني است. به اين جواب بدهند که قدرت روحاني از کشور چقدر است؟ رئيس‌جمهوري از کل بودجه چقدر اختيار دارد؟ اينها مشخص است ديگر. مگر رئيس‌جمهوري بايد جواب صفر تا صد کشور را بدهد؟ من نمي‌گويم که تقصير نداشته است؛ اتفاقا معتقدم که آقاي روحاني ضعف‌هاي فاحشي دارد ولي واقعا صددرصد؟ چهار تا کارت؟ به نظر جزا متناسب با جرم نبود».
به نظرم محذورياتي داشت
«محمدرضا تابش» نايب‌رئيس فراکسيون اميد هم در پاسخ به اينکه آيا روحاني مطابق وعده خود حقايق را گفت؟، اظهار کرد «به نظرم محذورياتي داشت». او در پاسخ به اينکه اگر مي‌خواست حقايق را بگويد به چه نکاتي اشاره مي‌کرد، گفت: «اين نکته که حاکميت يکپارچه نيست و تداخلاتي در مسئوليت‌هاي دولت اتفاق مي‌افتد و دولت همه اختيارات قوه مجريه را عملا در دست ندارد؛ اينها موضوعاتي بود که مي‌توانست خيلي خوب مطرح شود». او درباره اشارات روحاني به اعتراضات دي ماه هم افزود: «نارضايتي بود که در کشور حادث شده است. اينکه مي‌گفت کليد زده شده و به فيضيه و مشهد اشاره داشت. اعتراضات هم که از مشهد اتفاق افتاد، تقريبا محرکان و عواملش هم مشخص بودند. اما فکر مي‌کنم اين تمام تحليل قضيه نيست. مردم نارضايتي‌هايي دارند که خيلي مدني آن را در انتخاب آقاي خاتمي، احمدي‌نژاد و روحاني اعلام کردند. فضاي مجازي مقداري باز شد و مردم توانستند دسترسي بيشتري به اطلاعات داشته باشند و اين باعث شد که مردم درست يا نادرست از موضوعاتي مطلع شوند که بايد دولت سره از ناسره جدا مي‌کرد و اطلاع‌رساني درستي مي‌داشت که البته نداشت. اين سطحي‌نگري است که بگوييم تظاهرات از قم يا مشهد کليد خورد؛ زمينه نارضايتي وجود داشت و گروه‌هاي رقيب از آن بهره‌برداري کردند. دولت بايد زمينه‌ها را از بين ببرد. يا بايد شفاف بيايد و بگويد که چرا نمي‌تواند و چه اقداماتي کرده يا قرار است انجام دهد؛ يا محذوراتش را بگويد و بگويد به اين دليل نمي‌توانم».
فضاي آرامي بود
«محسن کوهکن» عضو فراکسيون ولايي مجلس هم درباره فضاي جلسه به «شرق» گفت: «فضاي مجلس فضاي آرامي بود. دوستان سؤال‌کننده با برنامه سؤالاتشان را مطرح کردند. سؤال‌کنندگان و رئيس‌جمهوري حاشيه نرفتند». او ادامه داد: «اين تجربه مجلس است که هرگاه در فضاي منطقي سؤال مطرح شود، آرا کمتر متأثر از گرايش‌هاي سياسي خواهد شد. در جلسه اين امر خود را نشان داد». او با اشاره به اينکه «برخي پاسخ‌ها براي همکاران ما اصلا قانع‌کننده نبود»، درباره برخي زمزمه‌هاي اصولگرايان درباره طرح عدم کفايت رئيس‌جمهوري گفت: «بحث عدم کفايت سياسي رئيس‌جمهوري اصلا مطرح نيست. آقاي حاجي‌دليگاني نظر خودشان را گفتند. در فراکسيون ولايي اين مسئله مطرح نشده است».
نمي‌دانم روحاني با چه کسي تعارف دارد
«فرج‌الله رجبي» نماينده شيراز هم با بيان اينکه «رئيس‌جمهوري بايد اقدامات جدي‌تري انجام دهد»، گفت: «نمي‌دانم ايشان با چه کسي تعارف دارد. ايشان خيلي کلي‌گويي کرد و چيز جديدي در صحبت‌هايش نبود. ايشان بايد وزارتخانه‌هاي مرتبط با بخش اقتصادي را خودشان سروسامان دهند. 50 درصد از بار آنچه امروز روحاني به منزل برد، مربوط به بخش مسکن است». او ادامه داد: «اتفاقاتي را مي‌توانست مطرح کند مانند حوادث دي ماه که از مشهد شروع شد، حمله به سفارت عربستان و بحث‌هاي اخير که مي‌توانست ورود کند». اين عضو فراکسيون اميد در پاسخ به اينکه آيا روحاني به وعده‌اش درباره گفتن حقايق عمل کرد يا خير، گفت: «در اقتصاد ما گروه‌ها و لايه‌هاي تأثيرگذار زياد هستند. درحالي‌که برخي از آنها دولتي هم نيستند. رئيس‌جمهوري مي‌توانست از اينها صحبت کند اما به هر دليلي صلاح ندانست يا تأثيرشان را خيلي جدي ندانست يا ملاحظه کرد. تمام تلاشش اين بود که با برجسته‌کردن عنصر وحدت پاسخ سؤال‌ها را بدهد».
نتايج آرا معنادار است
«جلال ميرزايي» ديگر عضو فراکسيون اميد هم در گفت‌وگو با «شرق» درباره فضاي مجلس گفت: «نتايج آرا غير از يک مورد خيلي معنادار بود. دو تا از آنها با رأي بالايي بود؛ اين نشان مي‌دهد نمايندگان تحت فشار زيادي در حوزه‌هاي انتخابيه خود هستند و براي حفظ پايگاه خودشان هم که شده، بدون ملاحظه با دولت برخورد کردند». او در پاسخ به اينکه آيا روحاني طبق وعده‌اش حقايق را گفت، پاسخ داد: «خير؛ روحاني نيازي نبود که قبلا وارد اين نوع ادبيات شود». او ادامه داد: «در ارتباط با واقعيات بايد مي‌گفت که مشکلات از کجاست. مشکل اصلي که خيلي از کارشناسان بر آن صحه مي‌گذارند و روحاني هم اشاره‌اي به آن کرد، اين است که از دي ماه دچار مشکل شديم و چرا اين‌گونه شديم». ميرزايي افزود: «آقاي روحاني بايد اين را توضيح مي‌داد که اين چند ماه چه اتفاقي افتاده. مگر غير از اين است که آمريکا از برجام خارج شده و اقداماتي انجام داده که آثار خودش را نشان مي‌دهد. در کنار جنگ اقتصادي که در جريان است، جنگ رواني هم داريم. اين به آن معنا نيست که عده‌اي بگويند هنوز تأثيري نگذاشته و تا آن زمان مانده». او ادامه داد: «وقتي جنگ اقتصادي و جنگ رواني شروع مي‌شود بازار هم نسبت به آن کم‌کم واکنش نشان مي‌دهد. روحاني بايد بدون ملاحظه مي‌گفت که مشکل از آمريکاست و بايد همه کمک کنند و راهکارها چيست». ميرزايي با بيان اينکه «متأسفانه روحاني منسجم صحبت نکرد»، گفت: «روحاني به موازات اينکه پايگاه اجتماعي‌اش رو به تحليل مي‌رود، در ارکان قدرت هم حاميانش را کم‌کم از دست مي‌دهد. مجلس با توجه به انتخابات 94 از حاميان او در ارکان قدرت بود و اينکه امروز يکي از حاميان روحاني در ارکان قدرت اين‌گونه رأي مي‌دهد يک هشدار به روحاني است که اگر به خود نجنبد، دچار مشکلات جدي در اداره کشور خواهد شد».
مجلس از حالت جناحي خارج مي‌شود
«جواد کريمي‌قدوسي» هم که از منتقدان جدي دولت است، به «شرق» گفت: «مجلس در ارزيابي خود از پاسخ رئيس‌جمهوري نشان داد که پيام مردم و جامعه را خوب دريافته است. وظيفه مجلس هم اين است که درد جامعه و ملت را خوب شناسايي و بعد علاج کند». او افزود: «اين اتفاق در جلسه سؤال از رئيس‌جمهوري و دو استيضاح قبلي نشان داد که مجلس از آن حالت جناحي‌بودن خارج مي‌شود و به يک وحدت نظر مشترک مي‌رسد که اين حال مبارکي است. ان‌شاءالله پيام اين رأي هم توسط آقاي رئيس‌جمهور دريافت شود». نماينده مشهد ادامه داد: «انتظار مجلس اين است که خود دولت وارد اقدام شود چون همين دو استيضاح را هم ما نمي‌خواستيم. استيضاح وزير صنعت و راه قطعي است». کريمي‌قدوسي با بيان اينکه «پيشنهاد بوده که خود دولت تغييرات بدهد و ما استيضاح نکنيم»، گفت: «ولي خب موضعي که اول آقاي واعظي گرفت، ما را اميدوار کرد که بخش اقتصادي قابل‌تغيير و ترميم است که ما خوشحال شديم. اما گويا بعد به اين نتيجه رسيدند که اگر خودمان تغيير دهيم، نتيجه‌اش اين مي‌شود که خودمان اعتراف مي‌کنيم که ضعيف هستيم. بنابراين دست نمي‌زنيم که متهم نشويم. خب اين ناظر بر منافع جمع محدودي به نام هيئت دولت است. دولت براي مردم و اداره کشور است و اگر ضعيف بود رئيس‌جمهور اختيار دارد که فردا سه وزير را برکنار کند». او درباره اينکه روحاني گفته بود حقايق را بيان مي‌کند، گفت: «بخشي از صحبت‌هاي آقاي روحاني فرافکني بود؛ آن را به پنج دي و مشهد و راهپيمايي وصل کرد و ريشه همه مسائل به يک راهپيمايي ختم شد که اين امر باعث التهاب شد؛ البته در رأي نمايندگان معلوم شد اين صحبت‌ها هيچ اثري نداشت». او ادامه داد: «فکر نمي‌کنم ايشان حرف ناگفته‌اي داشته باشد و اظهاراتش را کامل تا الان بر سر زبان‌ها آورده است. آخرين اظهار نظر ايشان در رابطه با انتخاب فرماندهان نظامي با رأي مردم است. اينها همان چيزهايي است که به دنبال ايجاد چالش براي فرار از متن مطرح مي‌شود. چون در اين پنج سال چيزي نداشته که نگفته باشد و همه را گفته است».
پيش‌بيني مي‌شد که درگيري‌هاي لفظي شکل بگيرد
«محمدرضا پورابراهيمي» رئيس کميسيون اقتصادي هم در ارزيابي خود از جلسه ديروز به «شرق» گفت: «جلسه خيلي خوبي بود. هم لحن و بيان نمايندگان سؤال‌کننده و هم صحبت‌هاي رئيس‌جمهوري. چون پيش‌بيني مي‌شد که درگيري‌هاي لفظي شکل بگيرد و صحبت‌هاي غيرمتعارف شود؛ غيرمتعارف از لحاظ نحوه بيان موضوعي از سوي نماينده خطاب به رئيس‌جمهوري از رويکرد احترام متقابل برخوردار نباشد و ايشان هم در مقابل توضيح ديگري بدهد که البته اين اتفاق نيفتاد». او درباره وعده روحاني به گفتن حقايق گفت: «جواب‌ها قانع‌کننده نبود و ناشي از اين بود که اقدامات دولت گفته شد؛ نه اقدامات انجام‌نشده. انتظار اين بود که رئيس‌جمهوري بگويد اين کارها را نکرديم و اشتباه ما بوده؛ اما ايشان جوري صحبت کرد که انگار هر کاري کرده درست بوده و هيچ مشکلي نداشته و سؤالات هم وارد نيست». او افزود: «اگر جاي آقاي روحاني بودم، مي‌گفتم اين کارهاي خوب را انجام داديم؛ اين کارها در سطح متوسط بوده و اينها را انجام نداديم و مي‌پذيريم. بخش‌هاي مربوط به کم‌کاري دولت گفته نشد. درباره قاچاق کالا واضح است که دولت در اجراي قانون کوتاهي کرده و اجرائي نکرده؛ کاش رئيس‌جمهوري اينها را مي‌گفت». او معتقد است که روحاني ناگفته‌اي نداشته و آنچه مطرح کرد اقدامات دولت بود.
اما «قاسم ميرزايي‌نيکو» عضو فراکسيون اميد معتقد است که «روحاني صادق نيست». او در پاسخ به اينکه آيا روحاني حقايق را طبق وعده‌اش بيان کرد، گفت: «نه؛ به نظرم آقاي روحاني نتوانست نماينده‌ها را راضي کند». «علاءالدين بروجردي» عضو کميسيون امنيت ملي هم معتقد است که سؤال از رئيس‌جمهوري باعث تقويت دولت مي‌شود. او به «شرق» گفت: «دولت توجه دارد که نظر نمايندگان نظر افکار عمومي ملت است و دولت در جهت جبران مافات تلاش بيشتري انجام خواهد داد». حالا با وجود انتقادات نمايندگان از اصولگرا و اصلاح‌طلب از رويکرد ديروز روحاني، بايد ديد آيا رئيس‌جمهوري رويکردش را تغيير خواهد داد يا خير؛ ديروز که البته وعده‌اش براي گفتن حقايق را عملي نکرد تا حسام‌الدين آشنا مشاور روحاني در توييتر بنويسد: «روحاني يک بار ديگر هزينه حفظ آرامش و عدم ايجاد تنش در کشور را پرداخت. او مي‌داند که بايد سنگ زيرين آسياب باشد. موفقيت دولت در گرو اصلاح مسير و ارتقاي تدبير و تعامل فعال‌تر با مجلس و مردم است.‏ سر خم مي‌ سلامت شکند اگر سبويي». اما هرچه بود، نگفتن ناگفته‌ها باعث شد تا «دو-دو»ي نمايندگان درباره پاسخ‌هاي رئيس‌جمهوري چهار بار بر «چهار» آنها غالب باشد.

شرق، محمدحسن نجمي: همهمه در مجلس بلند مي‌شد؛ نمايندگان فرياد مي‌زدند؛ صداهاي غالب «دو-دو» بود؛ يعني پاسخ‌ها را قانع‌کننده نمي‌دانستند؛ تعداد کمي هم بودند که چهار انگشت دستشان را به نشانه قانع‌شدن از پاسخ‌ها بالا مي‌بردند و فرياد «چهار» سر مي‌دادند؛ علي لاريجاني پايان رأي‌گيري را اعلام کرد و نتيجه را گفت؛ «نمايندگان قانع نشدند». ديروز اين صحنه در جريان سؤال از رئيس‌جمهوري در مجلس، چهار بار تکرار شد و تنها پاسخ‌هاي روحاني درباره يک سؤال از پنج سؤال مطرح‌شده، نمايندگان را قانع کرد؛ البته همان هم به صورت ناپلئوني. گفته بود که مي‌آيد حقايقي را بيان کند؛ اما حرفي ناشنيده نگفت؛ ملاحظه يا تذکر؛ هرچه که بود، باعث شد تا جلسه سؤال مجلس از روحاني به يکي از بي‌حاشيه‌ترين جلسه‌هاي حضور رؤساي جمهوري در مجلس تبديل شود. شايد ناگفته‌اي نداشت؛ شايد هم داشته و...! البته از واکنش‌هاي نمايندگان به نامه روحاني خطاب به لاريجاني مي‌شد حدس زد که ناگفته‌هايي داشته و...!
کتابچه‌هاي پاسخ در مجلس
شايد با همين پيش‌فرض بود که ديروز صبح اول وقت «حسن روحاني» راهي بهارستان شد تا به پنج سؤال نمايندگان پاسخ دهد. وقتي خبرنگاران منتظر بازشدن در بالکن صحن براي ورود به جايگاه‌شان بودند، بين آنها کتابچه‌هايي با اين عنوان توزيع مي‌شد: «پاسخ به سؤالات تعدادي از نمايندگان محترم مجلس شوراي اسلامي از رئيس‌جمهوري اسلامي ايران؛ دکتر حسن روحاني». اين کتابچه شامل پنج فصل بود که خلاصه‌اي از اقدامات دولت در پنج محور سؤال نمايندگان را تشريح کرده بود؛ کتابچه‌هايي که پس از پايان جلسه علني ديروز اضافه آمدند و در گوشه‌اي از ميزهاي بيرون بالکن صحن جا خوش کرده بودند. تلاوت قرآن که تمام شد، روحاني با همراهي «اسحاق جهانگيري»، معاون‌اولش و «علي مطهري»، نايب‌رئيس مجلس و «محمدرضا تابش»، نايب‌رئيس فراکسيون اميد، وارد صحن شد و مستقيم به سمت صندلي‌هايي که براي او و جهانگيري تدارک ديده شده بود، رفت. پس از قرائت دستور کار، مجتبي ذوالنور، نماينده فراکسيون ولايي، از در ديگري وارد صحن شد. او از‌جمله طراحان سؤال از رئيس‌جمهوري بود. جمعي از نمايندگان نشستن در رديف نخستين صندلي‌هاي صحن يعني روبه‌روي هيئت‌رئيسه را به نشستن در صندلي‌هاي خود ترجيح دادند؛ مثل «جواد کريمي‌قدوسي».
تشکر لاريجاني از سعودي
لاريجاني چند دقيقه نطق پيش از دستور کرد؛ از هر دري سخن گفت؛ از «تشکر از دولت عربستان سعودي بابت امکان برگزاري مراسم حج براي حجاج ايراني» گرفته تا تذکر به رئيس‌جمهوري براي «سخن‌گفتن بدون خروج از بحث». او همچنين «امکان سؤال از رئيس‌جمهوري» را نشانه «عميق‌‌بودن تفکر دموکراتيک در نظام» دانست. سکوت و نظم خاصي در جلسه حاکم بود. پنج نفر از نمايندگان متقاضي سؤال به ترتيب آمدند و نطق کردند؛ «محمد دهقان»، «محمدحسين فرهنگي»، «سيد‌حسين نقوي‌حسيني»، «حميدرضا فولادگر» و «کوروش کرم‌پور» در مرحله اول آمدند و نطق کردند. هر‌کدام لحن خودشان را داشتند؛ اما نقوي‌حسيني متفاوت‌ترين لحن را داشت. سعي مي‌کرد طوري حرف بزند که حمايت از دولت به نظر برسد. او از‌جمله سرسخت‌ترين منتقدان دولت است. پس از پايان نطقش هم وقتي از پشت تريبون پايين آمد، رويش را به سمت روحاني چرخاند؛ دستي بالا برد؛ دستش را بر سينه گذاشت و از دور سلام و عليکي کرد و رفت سر جايش نشست.
اشاره به توصيه‌هاي مقام معظم رهبري
پس از آنها نوبت به روحاني رسيد؛ پشت تريبون رفت؛ به ديدارش با رهبري اشاره کرد و ابراز اميدواري کرد که «بتوانم نقاط مورد نظر مقام معظم رهبري را که در توصيه‌هايي که نسبت به جلسه امروز به من فرمودند، دقيقا مراعات کنيم». او همچنين خطاب به نمايندگان گفت که سؤال بايد چگونه باشد تا با ذوق بيشتري پاسخ دهد. در همين اثنا بود که همهمه مجلس را فراگرفت. لاريجاني برخلاف هميشه که نمايندگان را به رعايت نظم دعوت مي‌کرد و به آنها تذکر مي‌داد؛ اين بار ترجيح داد سکوت کند تا اينکه خود روحاني به نمايندگان تذکر داد که به صحبت‌هايش توجه کنند: «خواهش مي‌کنم توجه کنيد».
تهديد به ترور بشوم، برايم مهم نيست
روحاني به قضيه شعارها در تجمع فيضيه اشاره کرد و گفت که «اگر من به ترور تهديد بشوم، براي من مهم نيست. در همه ماه رمضان‌ها دعاي قتلاً في سبيلک فوفق لنا را زمزمه کرده‌ايم و آرزوي ما است که اين را داشته باشيم؛ اما چه شد که عده‌اي جرئت پيدا کردند رئيس‌جمهور کشور را به مرگ تهديد کنند». چندي پيش تجمعي در مدرسه فيضيه قم برگزار شد که در آن پلاکاردي ديده شد که در آن نوشته شده بود: «اي آنکه مذاکره شعارت، استخر فرح در انتظارت»؛ شعاري که به مرگ هاشمي‌رفسنجاني اشاره داشت.
استيضاح وزير صمت در هيئت‌رئيسه
در حين صحبت‌هاي روحاني، توييتي از «حسينعلي حاجي‌دليگاني» ديده شد که نوشته بود: «اگر امروز آقاي رئيس‌جمهور پاسخ قابل قبولي براي پنج سؤال اقتصادي ارائه ندهد، ناگزير از امضاي طرح استيضاح وي خواهيم بود». هم‌زمان او در حال گردش در بين صندلي نمايندگان ديده مي‌شد که کاغذي را به آنها نشان مي‌دهد و امضاي آنها را مي‌گرفت. ابتدا تصور شد همان طرح استيضاح رئيس‌جمهوري است که البته چند دقيقه بعد مشخص شد مربوط به استيضاح «محمد شريعتمداري»، وزير صنعت و معدن است؛ طرحي که با افزايش امضاها به هيئت‌رئيسه مجلس تحويل داده شد. سخنان روحاني که تمام شد، از ذوالنور براي ايراد نطقش دعوت شد. او هم پشت تريبون قرار گرفت و سخنانش را آغاز کرد. بعد از او نوبت روحاني شد تا جمع‌بندي سخنانش را بگويد؛ باز هم همهمه مجلس را فرا گرفته بود؛ لاريجاني همچنان ترجيح مي‌داد تذکر ندهد و جلسه با همان سروصدا ادامه يابد؛ نمايندگان زيادي هم بودند که روي صندلي‌شان ننشسته بودند؛ يا با ديگر نمايندگان گعده تشکيل داده بودند؛ يا سمت صندلي وزرا رفته بودند. روحاني هم پس از پايان سخنانش و تشکر لاريجاني از او، با همراهي برخي نمايندگان از همان دري که آمده بود، خارج شد. بحثي در گرفت؛ تعدادي از نمايندگان نامه نوشتند و خواستار رأي‌گيري به صورت کاغذي و گلداني شدند؛ اما وقتي به رأي نمايندگان گذاشته شد، رأي نياورد.
4 بر یک به نفع مجلس
پنج سؤال از رئيس‌جمهوري جداگانه به رأي گذاشته شد. لاريجاني از نمايندگان خواست به پاسخ‌هاي رئيس‌جمهوري درباره مبارزه با قاچاق رأي بدهند؛ پس از سروصداي زياد نمايندگان معلوم شد که قانع نشده‌اند: 138 مخالف، 123 مخالف و شش ممتنع از مجموع 271 نماينده حاضر. مورد دومي که نمايندگان به آن رأي دادند، پاسخ‌هاي روحاني درباره تحريم‌ها بود؛ 137 موافق، 130 مخالف و سه ممتنع از مجموع 271 نماينده حاضر؛ این تنها سؤالي شد که نمايندگان از آن قانع شدند. وقتي براي سؤال‌ها رأي‌گيري مي‌شد، حاجي بابايي، رئيس فراکسيون ولايي، با بالابردن دستش به نشانه دو يا چهار، نشان مي‌داد چه نظري دارد که اين امر مي‌توانست در انسجام کار فراکسيوني کمک کند. وقتي پاسخ‌هاي روحاني درباره بي‌كاري و ارز به رأي گذاشته شد، صحن مجلس با فريادهاي نمايندگان روي هوا رفت؛ انگار در استاديوم تيم ميزبان گل زده است؛ قاطبه مجلس فرياد دو-دو سر دادند؛ نمايندگان درباره بي‌كاري با 190 رأي و درباره ارز با 196 رأي قانع‌نشدن خود را از پاسخ‌هاي روحاني نشان دادند؛ آرايي چشمگير و به اعتقاد برخي نمايندگان معنادار. پاسخ‌هاي روحاني درباره رکود اقتصادي نیز با مخالفت نمايندگان همراه شد؛ 150 رأي مخالف به صحبت‌هاي روحاني.
4 کارت زرد
حالا روحاني يکجا و در نيم‌ساعت به‌اصطلاح چهار کارت زرد گرفت؛ چهار سؤالي که سرنوشتش معلوم نيست. بهروز نعمتي، سخنگوي هيئت‌رئيسه درباره سرنوشت چهار سؤال مي‌گويد: «فعلا بحث قانع‌نشدن نمايندگان از پاسخ‌هاي رئيس‌جمهوري درباره سؤالات مطروحه و ارجاع آن به قوه قضائيه مطرح نيست. اين موضوع منوط به جمع‌بندي و نظر حقوقي مجلس شوراي اسلامي و هيئت‌رئيسه است». او ادامه داد: «در تبصره ماده ۲۱۳ آيين‌نامه آمده است که اگر نمايندگان مجلس از پاسخ‌هاي رئيس‌جمهوري درباره پاسخ‌هاي مطروحه قانع نشدند، اگر موضوع مربوط به نقض يا استنکاف از قانون باشد، به قوه قضائيه ارجاع مي‌شود، پس هنوز بحث قوه قضائيه مطرح نيست». سخنگوي هيئت‌رئيسه مجلس شوراي اسلامي تأكيد کرد: «ارجاع سؤال رئيس‌جمهوري به قوه قضائيه منوط به نظر و جمع‌بندي حقوقي مجلس شوراي اسلامي و هيئت‌رئيسه است. کار از امروز از سوی نمايندگان سؤال‌کننده و حقوق‌دانان شروع شده تا تطابق‌هاي لازم را داده و نظرشان را به هيئت‌رئيسه بدهند. اگر نظر آن بود كه در هريک از سؤالات از قانون استنکاف شده يا قانون نقض شده باشد، آنگاه سؤال به قوه قضائيه مي‌رود». «مجتبي ذوالنور»، از نمايندگان طراح سؤال از رئيس‌جمهوري، نیز به «ايسنا» گفته: «تعدادي از متقاضيان سؤال از رئيس‌جمهور در روز يکشنبه آينده جلسه‌اي با نمايندگان حقوق‌دان مجلس خواهند داشت تا تکليف ارجاع سؤال از رئيس‌جمهور به قوه قضائيه را مشخص کنند». اين عضو فراکسيون ولايي افزود: «ما بررسي مي‌کنيم که عملکرد رئيس‌جمهور در چهار سؤالي که نمايندگان از پاسخ‌هاي آقاي روحاني قانع نشدند، چگونه بوده است و اگر اين عملکرد مبتني بر نقض قانون باشد، سؤال به قوه قضائيه ارجاع مي‌شود؛ البته اگر نقض قانون صورت نگرفته باشد، دليلي براي ارجاع وجود ندارد».
روحاني مي‌توانست براي مسئله قاچاق بگويد 62 اسکله در اختيار من نيست
اما نمايندگان درباره سخنان روحاني، نظرهاي متفاوتي دارند؛ از مخالف تا موافق. «غلامعلي جعفرزاده» نماينده رشت هم در پاسخ به اين سؤال «شرق» که آيا رئيس‌جمهوري طبق وعده‌اش حقايق را بيان کرد، گفت: «حقايق را نگفت. شايد تذکراتي داده‌اند و مصالح نظام و انقلاب را در نظر گرفت. به نظرم در اين قسمت عاقلانه عمل کرد و به آشوب نکشيد». او در پاسخ به اينکه مگر گفتن حقايق به آشوب مي‌کشاند؟، گفت: «بله؛ اگر گفته مي‌شد طرف ديگر هم واکنش داشتند». او افزود: «بالاخره ايشان مي‌توانست براي مسئله قاچاق بگويد 62 اسکله در اختيار من نيست؛ چگونه قاچاق را کنترل کنم؟!». جعفرزاده در پاسخ به اينکه درباره ارز چطور؟ گفت: «بالاخره داستان‌ها مختلف است. کسي اين را جواب بدهد که چقدر کشور در اختيار آقاي روحاني است. به اين جواب بدهند که قدرت روحاني از کشور چقدر است؟ رئيس‌جمهوري از کل بودجه چقدر اختيار دارد؟ اينها مشخص است ديگر. مگر رئيس‌جمهوري بايد جواب صفر تا صد کشور را بدهد؟ من نمي‌گويم که تقصير نداشته است؛ اتفاقا معتقدم که آقاي روحاني ضعف‌هاي فاحشي دارد ولي واقعا صددرصد؟ چهار تا کارت؟ به نظر جزا متناسب با جرم نبود».
به نظرم محذورياتي داشت
«محمدرضا تابش» نايب‌رئيس فراکسيون اميد هم در پاسخ به اينکه آيا روحاني مطابق وعده خود حقايق را گفت؟، اظهار کرد «به نظرم محذورياتي داشت». او در پاسخ به اينکه اگر مي‌خواست حقايق را بگويد به چه نکاتي اشاره مي‌کرد، گفت: «اين نکته که حاکميت يکپارچه نيست و تداخلاتي در مسئوليت‌هاي دولت اتفاق مي‌افتد و دولت همه اختيارات قوه مجريه را عملا در دست ندارد؛ اينها موضوعاتي بود که مي‌توانست خيلي خوب مطرح شود». او درباره اشارات روحاني به اعتراضات دي ماه هم افزود: «نارضايتي بود که در کشور حادث شده است. اينکه مي‌گفت کليد زده شده و به فيضيه و مشهد اشاره داشت. اعتراضات هم که از مشهد اتفاق افتاد، تقريبا محرکان و عواملش هم مشخص بودند. اما فکر مي‌کنم اين تمام تحليل قضيه نيست. مردم نارضايتي‌هايي دارند که خيلي مدني آن را در انتخاب آقاي خاتمي، احمدي‌نژاد و روحاني اعلام کردند. فضاي مجازي مقداري باز شد و مردم توانستند دسترسي بيشتري به اطلاعات داشته باشند و اين باعث شد که مردم درست يا نادرست از موضوعاتي مطلع شوند که بايد دولت سره از ناسره جدا مي‌کرد و اطلاع‌رساني درستي مي‌داشت که البته نداشت. اين سطحي‌نگري است که بگوييم تظاهرات از قم يا مشهد کليد خورد؛ زمينه نارضايتي وجود داشت و گروه‌هاي رقيب از آن بهره‌برداري کردند. دولت بايد زمينه‌ها را از بين ببرد. يا بايد شفاف بيايد و بگويد که چرا نمي‌تواند و چه اقداماتي کرده يا قرار است انجام دهد؛ يا محذوراتش را بگويد و بگويد به اين دليل نمي‌توانم».
فضاي آرامي بود
«محسن کوهکن» عضو فراکسيون ولايي مجلس هم درباره فضاي جلسه به «شرق» گفت: «فضاي مجلس فضاي آرامي بود. دوستان سؤال‌کننده با برنامه سؤالاتشان را مطرح کردند. سؤال‌کنندگان و رئيس‌جمهوري حاشيه نرفتند». او ادامه داد: «اين تجربه مجلس است که هرگاه در فضاي منطقي سؤال مطرح شود، آرا کمتر متأثر از گرايش‌هاي سياسي خواهد شد. در جلسه اين امر خود را نشان داد». او با اشاره به اينکه «برخي پاسخ‌ها براي همکاران ما اصلا قانع‌کننده نبود»، درباره برخي زمزمه‌هاي اصولگرايان درباره طرح عدم کفايت رئيس‌جمهوري گفت: «بحث عدم کفايت سياسي رئيس‌جمهوري اصلا مطرح نيست. آقاي حاجي‌دليگاني نظر خودشان را گفتند. در فراکسيون ولايي اين مسئله مطرح نشده است».
نمي‌دانم روحاني با چه کسي تعارف دارد
«فرج‌الله رجبي» نماينده شيراز هم با بيان اينکه «رئيس‌جمهوري بايد اقدامات جدي‌تري انجام دهد»، گفت: «نمي‌دانم ايشان با چه کسي تعارف دارد. ايشان خيلي کلي‌گويي کرد و چيز جديدي در صحبت‌هايش نبود. ايشان بايد وزارتخانه‌هاي مرتبط با بخش اقتصادي را خودشان سروسامان دهند. 50 درصد از بار آنچه امروز روحاني به منزل برد، مربوط به بخش مسکن است». او ادامه داد: «اتفاقاتي را مي‌توانست مطرح کند مانند حوادث دي ماه که از مشهد شروع شد، حمله به سفارت عربستان و بحث‌هاي اخير که مي‌توانست ورود کند». اين عضو فراکسيون اميد در پاسخ به اينکه آيا روحاني به وعده‌اش درباره گفتن حقايق عمل کرد يا خير، گفت: «در اقتصاد ما گروه‌ها و لايه‌هاي تأثيرگذار زياد هستند. درحالي‌که برخي از آنها دولتي هم نيستند. رئيس‌جمهوري مي‌توانست از اينها صحبت کند اما به هر دليلي صلاح ندانست يا تأثيرشان را خيلي جدي ندانست يا ملاحظه کرد. تمام تلاشش اين بود که با برجسته‌کردن عنصر وحدت پاسخ سؤال‌ها را بدهد».
نتايج آرا معنادار است
«جلال ميرزايي» ديگر عضو فراکسيون اميد هم در گفت‌وگو با «شرق» درباره فضاي مجلس گفت: «نتايج آرا غير از يک مورد خيلي معنادار بود. دو تا از آنها با رأي بالايي بود؛ اين نشان مي‌دهد نمايندگان تحت فشار زيادي در حوزه‌هاي انتخابيه خود هستند و براي حفظ پايگاه خودشان هم که شده، بدون ملاحظه با دولت برخورد کردند». او در پاسخ به اينکه آيا روحاني طبق وعده‌اش حقايق را گفت، پاسخ داد: «خير؛ روحاني نيازي نبود که قبلا وارد اين نوع ادبيات شود». او ادامه داد: «در ارتباط با واقعيات بايد مي‌گفت که مشکلات از کجاست. مشکل اصلي که خيلي از کارشناسان بر آن صحه مي‌گذارند و روحاني هم اشاره‌اي به آن کرد، اين است که از دي ماه دچار مشکل شديم و چرا اين‌گونه شديم». ميرزايي افزود: «آقاي روحاني بايد اين را توضيح مي‌داد که اين چند ماه چه اتفاقي افتاده. مگر غير از اين است که آمريکا از برجام خارج شده و اقداماتي انجام داده که آثار خودش را نشان مي‌دهد. در کنار جنگ اقتصادي که در جريان است، جنگ رواني هم داريم. اين به آن معنا نيست که عده‌اي بگويند هنوز تأثيري نگذاشته و تا آن زمان مانده». او ادامه داد: «وقتي جنگ اقتصادي و جنگ رواني شروع مي‌شود بازار هم نسبت به آن کم‌کم واکنش نشان مي‌دهد. روحاني بايد بدون ملاحظه مي‌گفت که مشکل از آمريکاست و بايد همه کمک کنند و راهکارها چيست». ميرزايي با بيان اينکه «متأسفانه روحاني منسجم صحبت نکرد»، گفت: «روحاني به موازات اينکه پايگاه اجتماعي‌اش رو به تحليل مي‌رود، در ارکان قدرت هم حاميانش را کم‌کم از دست مي‌دهد. مجلس با توجه به انتخابات 94 از حاميان او در ارکان قدرت بود و اينکه امروز يکي از حاميان روحاني در ارکان قدرت اين‌گونه رأي مي‌دهد يک هشدار به روحاني است که اگر به خود نجنبد، دچار مشکلات جدي در اداره کشور خواهد شد».
مجلس از حالت جناحي خارج مي‌شود
«جواد کريمي‌قدوسي» هم که از منتقدان جدي دولت است، به «شرق» گفت: «مجلس در ارزيابي خود از پاسخ رئيس‌جمهوري نشان داد که پيام مردم و جامعه را خوب دريافته است. وظيفه مجلس هم اين است که درد جامعه و ملت را خوب شناسايي و بعد علاج کند». او افزود: «اين اتفاق در جلسه سؤال از رئيس‌جمهوري و دو استيضاح قبلي نشان داد که مجلس از آن حالت جناحي‌بودن خارج مي‌شود و به يک وحدت نظر مشترک مي‌رسد که اين حال مبارکي است. ان‌شاءالله پيام اين رأي هم توسط آقاي رئيس‌جمهور دريافت شود». نماينده مشهد ادامه داد: «انتظار مجلس اين است که خود دولت وارد اقدام شود چون همين دو استيضاح را هم ما نمي‌خواستيم. استيضاح وزير صنعت و راه قطعي است». کريمي‌قدوسي با بيان اينکه «پيشنهاد بوده که خود دولت تغييرات بدهد و ما استيضاح نکنيم»، گفت: «ولي خب موضعي که اول آقاي واعظي گرفت، ما را اميدوار کرد که بخش اقتصادي قابل‌تغيير و ترميم است که ما خوشحال شديم. اما گويا بعد به اين نتيجه رسيدند که اگر خودمان تغيير دهيم، نتيجه‌اش اين مي‌شود که خودمان اعتراف مي‌کنيم که ضعيف هستيم. بنابراين دست نمي‌زنيم که متهم نشويم. خب اين ناظر بر منافع جمع محدودي به نام هيئت دولت است. دولت براي مردم و اداره کشور است و اگر ضعيف بود رئيس‌جمهور اختيار دارد که فردا سه وزير را برکنار کند». او درباره اينکه روحاني گفته بود حقايق را بيان مي‌کند، گفت: «بخشي از صحبت‌هاي آقاي روحاني فرافکني بود؛ آن را به پنج دي و مشهد و راهپيمايي وصل کرد و ريشه همه مسائل به يک راهپيمايي ختم شد که اين امر باعث التهاب شد؛ البته در رأي نمايندگان معلوم شد اين صحبت‌ها هيچ اثري نداشت». او ادامه داد: «فکر نمي‌کنم ايشان حرف ناگفته‌اي داشته باشد و اظهاراتش را کامل تا الان بر سر زبان‌ها آورده است. آخرين اظهار نظر ايشان در رابطه با انتخاب فرماندهان نظامي با رأي مردم است. اينها همان چيزهايي است که به دنبال ايجاد چالش براي فرار از متن مطرح مي‌شود. چون در اين پنج سال چيزي نداشته که نگفته باشد و همه را گفته است».
پيش‌بيني مي‌شد که درگيري‌هاي لفظي شکل بگيرد
«محمدرضا پورابراهيمي» رئيس کميسيون اقتصادي هم در ارزيابي خود از جلسه ديروز به «شرق» گفت: «جلسه خيلي خوبي بود. هم لحن و بيان نمايندگان سؤال‌کننده و هم صحبت‌هاي رئيس‌جمهوري. چون پيش‌بيني مي‌شد که درگيري‌هاي لفظي شکل بگيرد و صحبت‌هاي غيرمتعارف شود؛ غيرمتعارف از لحاظ نحوه بيان موضوعي از سوي نماينده خطاب به رئيس‌جمهوري از رويکرد احترام متقابل برخوردار نباشد و ايشان هم در مقابل توضيح ديگري بدهد که البته اين اتفاق نيفتاد». او درباره وعده روحاني به گفتن حقايق گفت: «جواب‌ها قانع‌کننده نبود و ناشي از اين بود که اقدامات دولت گفته شد؛ نه اقدامات انجام‌نشده. انتظار اين بود که رئيس‌جمهوري بگويد اين کارها را نکرديم و اشتباه ما بوده؛ اما ايشان جوري صحبت کرد که انگار هر کاري کرده درست بوده و هيچ مشکلي نداشته و سؤالات هم وارد نيست». او افزود: «اگر جاي آقاي روحاني بودم، مي‌گفتم اين کارهاي خوب را انجام داديم؛ اين کارها در سطح متوسط بوده و اينها را انجام نداديم و مي‌پذيريم. بخش‌هاي مربوط به کم‌کاري دولت گفته نشد. درباره قاچاق کالا واضح است که دولت در اجراي قانون کوتاهي کرده و اجرائي نکرده؛ کاش رئيس‌جمهوري اينها را مي‌گفت». او معتقد است که روحاني ناگفته‌اي نداشته و آنچه مطرح کرد اقدامات دولت بود.
اما «قاسم ميرزايي‌نيکو» عضو فراکسيون اميد معتقد است که «روحاني صادق نيست». او در پاسخ به اينکه آيا روحاني حقايق را طبق وعده‌اش بيان کرد، گفت: «نه؛ به نظرم آقاي روحاني نتوانست نماينده‌ها را راضي کند». «علاءالدين بروجردي» عضو کميسيون امنيت ملي هم معتقد است که سؤال از رئيس‌جمهوري باعث تقويت دولت مي‌شود. او به «شرق» گفت: «دولت توجه دارد که نظر نمايندگان نظر افکار عمومي ملت است و دولت در جهت جبران مافات تلاش بيشتري انجام خواهد داد». حالا با وجود انتقادات نمايندگان از اصولگرا و اصلاح‌طلب از رويکرد ديروز روحاني، بايد ديد آيا رئيس‌جمهوري رويکردش را تغيير خواهد داد يا خير؛ ديروز که البته وعده‌اش براي گفتن حقايق را عملي نکرد تا حسام‌الدين آشنا مشاور روحاني در توييتر بنويسد: «روحاني يک بار ديگر هزينه حفظ آرامش و عدم ايجاد تنش در کشور را پرداخت. او مي‌داند که بايد سنگ زيرين آسياب باشد. موفقيت دولت در گرو اصلاح مسير و ارتقاي تدبير و تعامل فعال‌تر با مجلس و مردم است.‏ سر خم مي‌ سلامت شکند اگر سبويي». اما هرچه بود، نگفتن ناگفته‌ها باعث شد تا «دو-دو»ي نمايندگان درباره پاسخ‌هاي رئيس‌جمهوري چهار بار بر «چهار» آنها غالب باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.