خانه ويران نيما
مجيد اسدي (راوش)
بدونشک جاي پاي هر ملتي براي ستونکردن و محکمايستادن بر هر جغرافيايي، تاريخ آن ملت است. ملتي که تاريخ نداشته باشد، نميتواند وجود داشته باشد و به سخني ديگر، به حتم نميتواند ملت باشد؛ زيرا تاريخ ماهيتي است که از طرف ملت بر جغرافياي او بار شده و آن را تعريف کرده که همانا تعريف و توصيف ماهيت خود آن ملت است و بر همين بنياد است که هر ملتي فقط ميتواند در جغرافيايي زندگي کند که خود آن را خلق کرده؛ بهايندليل که در سدهها با توسل به انواع شگردها، وجود خود را در آن مستقر کرده است که از آن بهعنوان ريشه نام ميبرند و هيچ ملتي نميتواند بدون ايستادن بر محل استقرار وجودي خود که خود آن را تعیين و شخصيت بخشيده است، زندگي کند و از طرفي ديگر باز ميدانيم که اين جغرافيا که از آن بهعنوان ميهن نام ميبريم، براساس مواريثي ايستاده است که با بیتوجهی به اين مواريث، جغرافيايیبودن و ميهنبودن خود را از دست ميدهد؛ زيرا بیتوجهی ما به اين مواريث، بيتوجهي به ساختار وجود تاريخي خود و فراموشکردن خود در وهله اول است که ما را به آن وادي رهنمون ميشود تا ما نتوانيم بر پاي خود بايستيم؛ زيرا خود را از زمين و زمين را از خود تهي کردهايم و اين با روان فردي و جمعي ما انسانها ناسازگار است. براي همين است که به عقیده من، کشورهاي بيتاريخ راحتتر سمت و سو ميگيرند و البته سمت و سويي دنبالرونده و يدککششونده و از همين نظر است که لال هستند؛ زيرا جهان و زبان ندارند و کار ما بسي سختتر است و نشانه اين سختي در اين است که ما داراي زبان و جهانيم و براي گفتن و خلق جهان خود هر لحظه مجبور به احضار تاريخ، بازخواني و استقرار آن هستيم. بنابراين براي سرفرازي در اين معرکه دائمي، نيازمند خواندن و بازخواندن خود هستيم. ازجمله مواردي که در اين مسير راهنماست، اهميت و پاسداشت ميراث مادي و معنوي ماست که من منافع ملي را تعريفي جز اين نميبينم.
باري اگر ادعاي اين مقدمه درست باشد که به نظر من چنين است، ما وظيفهاي مهم و اساسي برای حفظ اين مواريث تاريخي و فرهنگي داريم و بديهي است که بايد در حفظ آن بکوشيم و روشن است که اين مهم به عزمي ملي محتاج است. دراينباره هرچند تلاشهاي نهادها و مؤسسات دولتي لازم است؛ اما کافي به نظر نميرسد و ازآنجاييکه ما داراي تمدني چندلايه، عظيم و گسترده در چند هزاره تاريخي به مفهوم دقيق کلمه هستيم، لزوم وزارتخانهاي برای حفظ و حراست از اين ميراث عظيم لازم و منطقي به نظر ميرسد که شايد اين مهم نظر مسئولان کشور را نيز در سالهاي اخير به خود جلب کرده است. به هر طريق از آنچه امروز مشاهده ميشود، چنين به نظر میرسد که ما نتوانستهايم ميراثداران موفقي باشيم. براي نمونه امروز مشاهده ميکنيم که خانه پدر شعر نو ايران، نيماي بزرگ، در برابر ديدگان همه ما رو به ويراني ميرود و شايد زماني نگذرد تا در هم فرو ريزد و به تلي از خاک تبديل شود؛ نيمايي که از اين نظر باعث افتخار است که بر جغرافياي خود ايستاد و بر اصالت تاريخي خود تکيه کرد و شعر نو ايراني را بر اين جغرافيا پيشنهاد داد و شعور ما را بر اين جغرافيا با بازخواني ما مستقر کرد و اگر نيما نبود، بدونشک آنان که امروز سخنان مشعشع و درخشان ميپراکنند که زبان فارسي، زبان علم و فلسفه نيست!! بر اين ادعاي بياساس ميافزودند که اين زبان، زبان شعر و شعور هم نيست ! و زخم ديگري بر پيکر خسته و تاريخي وجود فرهنگ ارجمند ايران وارد ميکردند؛ اما امروز همگان اعتقاد دارند که ما در بسياري از ميدانها به نيماهاي ديگری نياز داريم. با اين وصف آيا شايسته است که در مرکز کشور خانه اين مرد بزرگ که بيشک اميدهاي ماندگان را بايد در آن جستوجو کرد، به وضعي چنين دچار شود. ما چه پاسخي به خود و آيندگان خود خواهيم داد. اگر بنا بر اين باشد که هر روز با کاهلي شاهد ازدستدادن خود باشيم، مايي باقي نخواهد ماند تا پاسخگوي ديگران يعني نسلهاي بعدي باشد. درست است که اين مکان ارجمند که به خاطر نيما شرافت يافته، از سوی اشخاص حقيقي خريداري شده است و کسي حقوق مادي خريدار را انکار نمیکند؛ اما ميدانيم که اين خانه خود جزء ميراث فرهنگي است که حسب تجويز ماده يکم قانون خريد اراضي و ابنيه و تأسيسات تاريخي مصوب ۱۳۴۷و مطابق ماده سوم اين قانون، سازمان ميراث فرهنگي کشور بايد ورود کند و ضمن پرداخت حقوق شخص حقيقي، حقوق فرهنگي کشور را اعاده کند که براساس اطلاعات موجود تا اين لحظه هرچند تلاشهايي صورت گرفته است، مشخص نيست به چه دليل به سرانجامي درخور نرسيده است. براساساین بهعنوان شهروندي که به شأن و شرافت کشور خود افتخار دارد و اين امر را جزء حقوق فرهنگي کشورش ميداند، از سازمان محترم ميراث فرهنگي کشور و ساير نهادهاي ذيربط انتظار و درخواست دارم ضمن رعايت حقوق حقه مالک، در بازگرداندن اين اثر مهم تاريخي اقدام کنند.
بدونشک جاي پاي هر ملتي براي ستونکردن و محکمايستادن بر هر جغرافيايي، تاريخ آن ملت است. ملتي که تاريخ نداشته باشد، نميتواند وجود داشته باشد و به سخني ديگر، به حتم نميتواند ملت باشد؛ زيرا تاريخ ماهيتي است که از طرف ملت بر جغرافياي او بار شده و آن را تعريف کرده که همانا تعريف و توصيف ماهيت خود آن ملت است و بر همين بنياد است که هر ملتي فقط ميتواند در جغرافيايي زندگي کند که خود آن را خلق کرده؛ بهايندليل که در سدهها با توسل به انواع شگردها، وجود خود را در آن مستقر کرده است که از آن بهعنوان ريشه نام ميبرند و هيچ ملتي نميتواند بدون ايستادن بر محل استقرار وجودي خود که خود آن را تعیين و شخصيت بخشيده است، زندگي کند و از طرفي ديگر باز ميدانيم که اين جغرافيا که از آن بهعنوان ميهن نام ميبريم، براساس مواريثي ايستاده است که با بیتوجهی به اين مواريث، جغرافيايیبودن و ميهنبودن خود را از دست ميدهد؛ زيرا بیتوجهی ما به اين مواريث، بيتوجهي به ساختار وجود تاريخي خود و فراموشکردن خود در وهله اول است که ما را به آن وادي رهنمون ميشود تا ما نتوانيم بر پاي خود بايستيم؛ زيرا خود را از زمين و زمين را از خود تهي کردهايم و اين با روان فردي و جمعي ما انسانها ناسازگار است. براي همين است که به عقیده من، کشورهاي بيتاريخ راحتتر سمت و سو ميگيرند و البته سمت و سويي دنبالرونده و يدککششونده و از همين نظر است که لال هستند؛ زيرا جهان و زبان ندارند و کار ما بسي سختتر است و نشانه اين سختي در اين است که ما داراي زبان و جهانيم و براي گفتن و خلق جهان خود هر لحظه مجبور به احضار تاريخ، بازخواني و استقرار آن هستيم. بنابراين براي سرفرازي در اين معرکه دائمي، نيازمند خواندن و بازخواندن خود هستيم. ازجمله مواردي که در اين مسير راهنماست، اهميت و پاسداشت ميراث مادي و معنوي ماست که من منافع ملي را تعريفي جز اين نميبينم.
باري اگر ادعاي اين مقدمه درست باشد که به نظر من چنين است، ما وظيفهاي مهم و اساسي برای حفظ اين مواريث تاريخي و فرهنگي داريم و بديهي است که بايد در حفظ آن بکوشيم و روشن است که اين مهم به عزمي ملي محتاج است. دراينباره هرچند تلاشهاي نهادها و مؤسسات دولتي لازم است؛ اما کافي به نظر نميرسد و ازآنجاييکه ما داراي تمدني چندلايه، عظيم و گسترده در چند هزاره تاريخي به مفهوم دقيق کلمه هستيم، لزوم وزارتخانهاي برای حفظ و حراست از اين ميراث عظيم لازم و منطقي به نظر ميرسد که شايد اين مهم نظر مسئولان کشور را نيز در سالهاي اخير به خود جلب کرده است. به هر طريق از آنچه امروز مشاهده ميشود، چنين به نظر میرسد که ما نتوانستهايم ميراثداران موفقي باشيم. براي نمونه امروز مشاهده ميکنيم که خانه پدر شعر نو ايران، نيماي بزرگ، در برابر ديدگان همه ما رو به ويراني ميرود و شايد زماني نگذرد تا در هم فرو ريزد و به تلي از خاک تبديل شود؛ نيمايي که از اين نظر باعث افتخار است که بر جغرافياي خود ايستاد و بر اصالت تاريخي خود تکيه کرد و شعر نو ايراني را بر اين جغرافيا پيشنهاد داد و شعور ما را بر اين جغرافيا با بازخواني ما مستقر کرد و اگر نيما نبود، بدونشک آنان که امروز سخنان مشعشع و درخشان ميپراکنند که زبان فارسي، زبان علم و فلسفه نيست!! بر اين ادعاي بياساس ميافزودند که اين زبان، زبان شعر و شعور هم نيست ! و زخم ديگري بر پيکر خسته و تاريخي وجود فرهنگ ارجمند ايران وارد ميکردند؛ اما امروز همگان اعتقاد دارند که ما در بسياري از ميدانها به نيماهاي ديگری نياز داريم. با اين وصف آيا شايسته است که در مرکز کشور خانه اين مرد بزرگ که بيشک اميدهاي ماندگان را بايد در آن جستوجو کرد، به وضعي چنين دچار شود. ما چه پاسخي به خود و آيندگان خود خواهيم داد. اگر بنا بر اين باشد که هر روز با کاهلي شاهد ازدستدادن خود باشيم، مايي باقي نخواهد ماند تا پاسخگوي ديگران يعني نسلهاي بعدي باشد. درست است که اين مکان ارجمند که به خاطر نيما شرافت يافته، از سوی اشخاص حقيقي خريداري شده است و کسي حقوق مادي خريدار را انکار نمیکند؛ اما ميدانيم که اين خانه خود جزء ميراث فرهنگي است که حسب تجويز ماده يکم قانون خريد اراضي و ابنيه و تأسيسات تاريخي مصوب ۱۳۴۷و مطابق ماده سوم اين قانون، سازمان ميراث فرهنگي کشور بايد ورود کند و ضمن پرداخت حقوق شخص حقيقي، حقوق فرهنگي کشور را اعاده کند که براساس اطلاعات موجود تا اين لحظه هرچند تلاشهايي صورت گرفته است، مشخص نيست به چه دليل به سرانجامي درخور نرسيده است. براساساین بهعنوان شهروندي که به شأن و شرافت کشور خود افتخار دارد و اين امر را جزء حقوق فرهنگي کشورش ميداند، از سازمان محترم ميراث فرهنگي کشور و ساير نهادهاي ذيربط انتظار و درخواست دارم ضمن رعايت حقوق حقه مالک، در بازگرداندن اين اثر مهم تاريخي اقدام کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.